leoplod

In België worden standbeelden weggehaald van de negentiende eeuwse Koning Leopold II, die in Congo – dat hij als zijn persoonlijke wingewest zag – miljoenen mensen over de kling jaagde. Terecht.

De geschiedenis wordt constant opnieuw geïnterpreteerd. Zo wilde het late Romeinse Rijk af van architectuur van het vroege Romeinse Rijk, omdat het niet christelijk maar heidens zou zijn. Pas later – in de Renaissance – werd de tijd rond de jaartelling gezien als hoogtepunt van de Romeinse beschaving. Het Colosseum in de hoofdstad Rome is eeuwenlang als steengroeve gebruikt voordat het weer gewaardeerd werd als icoon van een stad. Of, recenter: Martin Luther King werd in zijn tijd over het algemeen gezien als oproerkraaier. De status van een mythische mensenrechtenactivist kreeg hij pas in de decennia na zijn dood.

En zo zijn er nog talloze andere voorbeelden te verzinnen. De blik op ons verleden verandert continu, en zo hoort het ook. Wij mensen hebben de gave om steeds meer kennis te accumuleren, en daardoor meer inzichten te verkrijgen. En hoe verder we van ontwikkelingen in het verleden komen af te staan, hoe rationeler we erover kunnen beslissen. Soms moet dat leiden tot een verandering in ons denken.

Ikzelf was enkele jaren geleden nog ambivalent over het omvertrekken van standbeelden, om wat voor reden dan ook. Inmiddels zie ik in dat ieder stukje geschiedenis wél moet worden gekend, maar niet altijd geëerd hoeft te worden. Door standbeelden van wrede, onrechtvaardige of criminele figuren te verwijderen ben je niet de geschiedenis aan het aanpassen, maar alleen de interpretatie van de geschiedenis aan het bijstellen. En dat is niet alleen wel eens nodig, maar zelfs onoverkomelijk.

Vanuit die positie bezien is het een uitermate goede daad dat Belgische (lokale) overheden zich bezinnen op de toekomst van standbeelden van Koning Leopold II, die van 1865 tot 1909 op de troon van onze zuiderburen zat. Maar behalve dat was hij ook de privé-bezitter van het Afrikaanse land Congo, waar hij ware slachtpartijen aanrichtte. De plaatselijke bevolking werd in de slavernij gedwongen, bruutweg uitgeroeid of afgeranseld als een bepaalde ‘target’ niet behaald was. Tot wel vijftien miljoen Congolezen vonden de dood.

Dus ja, Leopold II was een brute monarch, van het meest bloeddorstige soort. Wat betreft dodenaantallen kan hij zich meten met de allerslechtste uit de recente menselijke geschiedenis: Stalin en Hitler. Maar omdat hij zijn slachtpartijen aanrichtte in Afrika, en niet in Europa, doen we met z’n allen net alsof het niet gebeurd is. En dat is raar. Zeker voor de Congolese gemeenschap in België, die zo rond de 40.000 personen telt.

Terecht dus dat het standbeeld van Leopold II op de mestvaalt van de geschiedenis wordt geworpen. En hulde aan Black Lives Matter dat zij dit thema zo geduldig geägendeerd hebben.

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.