Catalonië

Vandaag om 10 uur loopt het ultimatum af dat de Spaanse regering de Catalanen heeft gegeven: Madrid wil dan duidelijkheid hebben of Catalonië wel of niet formeel de onafhankelijkheid heeft uitgeroepen. Komt er geen duidelijkheid dan wordt het regionale zelfbestuur opgeheven. En, als dat gebeurt, dan roepen we meteen de onafhankelijkheid uit heeft de Catalaanse regiopresident Carles Puigdemont op een partijbijeenkomst gezegd. Dat zou dan gebeuren tijdens de Europese top die vandaag en morgen in Brussel plaatsvindt.

Puigdemont moest maandag al duidelijkheid bieden of Catalonië zou doorgaan op de weg naar afscheiding, maar hij liet dat toen na. De Catalanen kregen vervolgens nog drie dagen de tijd om duidelijkheid te verschaffen.

Als Catalonië voor afscheiding kiest, grijpt de Spaanse regering in door het Catalaanse parlement te ontbinden en het bestuur in Catalonië over te nemen. Om dit mogelijk te maken moet de Spaanse premier Mariano Rajoy artikel 155 van de grondwet in werking laten treden. Met deze nog nooit gebruikte wet krijgt de Spaanse overheid de directe leiding over Catalonië.

Het Spaanse Constitutionele Hof bepaalde dinsdag dat het referendum over onafhankelijkheid in Catalonië op 1 oktober illegaal was. De regering voelt zich daardoor gesterkt om op te treden tegen Catalonië als de onafhankelijkheid daadwerkelijk wordt uitgeroepen.

Als de Spaanse premier Rajoy de zeggenschap over Catalonië overneemt, duurt het drie tot vijf dagen voor dat officieel in werking kan treden. Madrid heeft de Catalanen tot vandaag 10 uur de tijd gegeven om af te zien van afscheiding van Spanje waarvoor de Catalanen zich begin deze maand uitspraken in een referendum.

Oproep

Rajoy deed gisteren in het Spaanse parlement een beroep op Puigdemont om verstandig te handelen, nu de deadline nadert. Hij vroeg Puigdemont om een evenwichtig oordeel, waarbij de belangen van de Spaanse en de Catalaanse bevolking voorop moeten staan.

Puigdemont verklaarde vorige week dat de Catalaanse deelstaatregering in het referendum het mandaat had gekregen om de onafhankelijkheid uit te roepen, maar dat hij eerst nog de voorkeur gaf aan overleg met Madrid. De Spaanse regering vroeg daarop om duidelijkheid: wil Catalonië nu wel of niet de onafhankelijkheid uitroepen? Spanje voelt niets voor een dialoog over onafhankelijkheid van Catalonië.

Terwijl Rajoy het parlement toesprak, hield de Catalaanse minister van Buitenlandse Zaken Raül Romeva een persconferentie in Brussel. Hij vroeg daar voor de Europese top van vandaag en morgen aandacht voor de Catalaanse kant van het verhaal.

Volgens Romeva is het juist Spanje dat wetten overtreedt door repressie en het gebruik van geweld. Zo noemde hij de twee opgepakte leiders van de Catalaanse afscheidingsbeweging politieke gevangenen. “Wat er gebeurt in Catalonië raakt alle Europeanen, omdat we gedeelde waarden hebben die we met z’n allen moeten verdedigen”, zei hij.

Troubles

De nieuwe “dreiging” van Puigdemont is ook wel ingegeven door zijn eigen politieke situatie, die steeds benarder wordt: aan de ene kant dreigt de Spaanse regering met het aanstellen van een bewindvoerder die boven het autonome bestuur komt te staan. Aan de andere kant is de regiopresident de steun van zijn nationalistische achterban aan het verliezen omdat hij draalde met het uitroepen van de onafhankelijkheid.

Beide scenario’s leiden overigens waarschijnlijk tot nieuwe verkiezingen in Catalonië. De kans dat Puigdemont en zijn partij PDeCat dan veel steun krijgen, wordt met de dag kleiner.

Door zijn onduidelijkheid rond de Catalaanse afscheiding is zijn steun bij voor- en tegenstanders van onafhankelijkheid afgenomen. De linkse CUP-partij heeft zijn steun voor de regering van Puigdemont opgezegd, die daardoor zijn meerderheid is verloren. Daarnaast melden Spaanse media dat het ene na het andere bedrijf vertrekt uit Catalonië. Multinationals verplaatsen hun hoofdkwartier naar elders in Spanje, uit angst dat ze de toegang tot de Spaanse en Europese markten zullen verliezen als de regio zich afscheidt.

Rajoy

De Spaanse premier Rajoy lijkt zich te ondertussen wat te hebben hersteld van zijn politieke flater rond het referendum in Barcelona. Het agressieve optreden van de Spaanse autoriteiten op 1 oktober kwam de regering in Madrid op veel kritiek te staan vanuit binnen- en buitenland.

Na weken van politieke crisis heeft Rajoy de regie weer in handen en ligt de bal in het kamp Barcelona. Er is in Spanje veel steun voor de opstelling van Madrid, zeker nu ook de sociaal-democratische partij PSOE zich achter de premier heeft geschaard.

Geen steun van Europa

Puigdemont had ook gehoopt op internationale steun, maar die bleef uit. De bemoeienis van Europa is er niet gekomen. Juncker en Timmermans kwamen hem niet te hulp.

Bij de bijeenkomst van de EU-regeringsleiders vandaag en morgen staat de Catalaanse kwestie niet op de agenda. Alleen als premier Rajoy het wil, wordt erover gesproken. Maar die kans is klein.

Desalniettemin zou het wel eens interessant kunnen worden, en zouden de gebeurtenissen zoals ze zich nu ontvouwen Europa wel eens in een heel lastig parket kunnen brengen, en dat net op het moment van de top.

Immers: als Rajoy bij z’n woord blijft, zal hij straks de autonomie van Catalonië intrekken. Als dat leidt tot nieuwe gewelddadige interventies van de Spaanse politie in Catalonië, en zoals verwacht de arrestatie van Puigdemont, zal Europa toch op één of andere manier moeten reageren.

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.