DELEN
aap

Onlangs heb ik thuis, bij de open haard, in het gezelschap van goede vrienden, schaamteloos een sigaar opgestoken die ik had meegebracht uit Cuba.

Toen mijn vrienden hoorden dat we naar Cuba zouden gaan, hadden ze ons gevraagd bepaalde, onovertroffen sigaren mee te nemen uit dat straatarme, door wurgende sancties geteisterde land. Ik ben zelf geen roker, maar groeide wel op in een gezin waarin gerookt werd. De lucht van sigaretten stond mij niet tegen op een manier die in deze tijd gepredikt wordt als ‘politiek correcte’ uiting van afkeer, maar ik begreep ook niet hoe mensen dat lekker konden vinden. Bepaalde pijptabak, en de lucht die een goede sigaar verspreidde daarentegen……..

Daarbij viel het mij op dat voor die groep rokers je inderdaad wel, generaliserend, kon zeggen dat een ‘tevreden roker geen onruststoker’ is, zoals destijds de reclameslogan luidde van de tabaksindustrie. Wat uiteraard niet betekent dat het gezond is, maar ‘van leven ga je dood’ was één van ontnuchterende wijsheden van mijn moeder zaliger, die overigens, net als mijn vader en zus, wel stopten met roken tegen de tijd dat duidelijk werd dat je je moest schamen als je ermee doorging. Dat was vér voordat er sancties op kwamen te staan, en de prijs tot astronomische hoogte werd opgeschroefd omdat de overheid anders inkomsten mist door de afnemende vraag.

Die schaamte kreeg twintig jaar geleden vleugels door de film ‘The Insider’, gebaseerd op een waar gebeurd verhaal over een ‘klokkenluider’ die openbaar maakte hoe de tabaksindustrie sigaretten extra verslavend maakte door de toevoeging van chemicaliën. Mensen beseften dat je het je kinderen niet kon aandoen het verkeerde voorbeeld te geven, waardoor ze ook zouden eindigen als een ‘junky’. Maar jongeren in deze tijd, die de ‘exclusiviteit’ van dat ‘pariabestaan’ omarmen als een belangrijk element van hun ‘Identiteit’, laten zich er niet door afschrikken. Integendeel! Hoe hoger de prijs, hoe begerenswaardiger.

Die impuls lag bij mij niet ten grondslag aan de beslissing om toe te geven aan het verlangen van die vrienden, en hen gezelschap te houden bij het in de as leggen van een heuse Cubaanse sigaar zoals Fidel en Ché die rookten. Noch kwam het voort uit een verlangen om mij te identificeren met die revolutionairen. Het was gewoon bere-gezellig, en een kleine traktatie in de sfeer van een uniek aroma, in combinatie met de juiste drank, niet overdreven exclusief, maar wel met zorg uitgezocht, na een voortreffelijke maaltijd. De sigaar in kwestie is in ons land niet meer te betalen, maar in Cuba nog wel, en als een zeer bescheiden bijdrage aan de Cubaanse economie gaf het mij een extra goed gevoel. Het was derhalve geen ‘proteststem’, maar daar wil ik het in deze bijdrage wel over hebben.

Lees ook:  Wie zat er echt achter 9/11?

Wat ik hierboven beschrijf, is ‘functionele schaamte’, gekoppeld aan afkeer van extreem verontrustende praktijken van een industrie zonder begin van scrupules, en een wegkijkende overheid, die er beide leuk aan verdienen. Ondersteund door minimaal net zo immorele firma’s die schaamteloos doorgingen met het produceren van reclameboodschappen, omdat ze daar niet slechter van werden. Voor het overige vind ik dat burgers zelf hun eigen afwegingen moeten kunnen maken. Maar waar de ‘fluistercampagne’ tegen het roken effect sorteerde, was ik blij toe, en ik begreep die ‘schaamte’.

Het probleem is echter dat het een complete ‘schaamte-industrie’ in het leven heeft geroepen, waar dezelfde immorele bureaus die destijds doorgingen met de productie van reclameboodschappen en het organiseren van ‘sluikreclame’ via de medeplichtige media, het roer radicaal hebben omgegooid, en nu ‘schaamte’ verkopen, omdat dáár het ‘grote geld’ zit. Je moet je schamen om Nederlander te zijn, vanwege ‘de oorlog’, vanwege ‘Zwarte Piet’, vanwege ‘de VOC’ en de ‘Gouden Eeuw’. Je moet je schamen als je hetero bent. Als je niet met plannen rondloopt om je om te laten bouwen. Als een je man en een vrouw identificeert aan de hand van duidelijk herkenbare uiterlijke kenmerken en ‘functionaliteit’. Als je blank bent. Als je man bent. Als je de pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt en je hebt je nog niet aangemeld bij ‘Voltooid Leven’. Als je niet in een elektrische auto rijdt. Als je nog vlees of vis eet. Als je boer bent. Als je in een elektriciteitscentrale werkt. Als je een logeerkamer over hebt, en je hebt je nog niet aangemeld voor de opvang van een vluchteling. Als je het niet zo’n goed idee vindt als de gemeente een ‘gebruikersruimte’ inricht om de hoek, maar de leveranciers van de drugs geen loket biedt in datzelfde gebouw, waardoor ze bij jou voor de deur staan te ‘dealen’.

De lijst is al eindeloos lang, met opvallende weglatingen, zoals schaamte voor onze bijdrage aan de verspreiding van het ‘Stuxnet’-virus, de olieoorlogen in Afghanistan, Irak, Syrië, Libië en Oekraïne, of het falen om de bemanning van vlucht MH-17 te informeren over het gevaar boven Oost-Oekraïne. Dingen waarvoor ik mij persoonlijk niet schaam, en mij ook niet schaam als ‘Nederlander’, want anderen dragen daarvoor de verantwoordelijkheid, en hun Nederlanderschap is een bijkomstigheid. Schaamte als product staat mij enorm tegen, en ik vrees het moment waarop de markt verzadigd zal zijn. Het moment waarop mensen schaamte als een Geuzenvlag tot mantel kiezen, en juíst dat doen waarvan ‘iedereen’ zegt dat je je daarvoor de ogen uit je kop moet schamen.

Lees ook:  Land van de vrijheid verbied zijn burgers reizen naar Cuba (video)

Het probleem is, dat veel zaken die ons nu door de ‘schaamte-industrie’ worden opgedrongen best wel enige discussie rechtvaardigen. Maar dan op basis van feiten en persoonlijke verantwoordelijkheid, beschouwd binnen het volledige raamwerk van de opties, wetten, normen en kennis op het moment dat men voor de keuze stond. Als ik mijn stem aan een bepaalde partij geef, en die partij doet er iets anders mee dan het heeft beloofd, is dat niet mijn verantwoordelijkheid. Sterker nog, die keuze is hoe dan ook altijd al een compromis. In elk partijprogramma staan voorstellen waar ik persoonlijk eerder fel tegenstander van ben. Maar over het geheel genomen staat die partij dichter bij mijn standpunten dan de concurrentie. Als ze dan dat gewraakte punt, waar ik niet voor ben, helpen door het parlement te loodsen, is dat nog steeds niet mijn verantwoordelijkheid. Wel is die constatering van onvolkomenheid een spijkerhard argument om niet alles te willen regelen voor iedereen, maar je te concentreren op het fundament en een politiek die faciliteit, inplaats van blokkeert en de zedenmeester uithangt.

Er hangt een omslag in de lucht. De ‘schaamte-industrie’ gaat klappen krijgen. Overmoedige verkopers van ‘schaamte’, actievoerende wegbereiders, faciliterende politici die met subsidies strooien, calculerende managers, kranten, tijdschriften en televisieprogramma’s die de ‘sluikreclame’ leveren en met semi-serieuze columns en praatprogramma’s dat deel van de ‘diensten-economie’ publicitair ondersteunen, lopen het risico daarop te worden afgerekend. Niet alleen in Nederland. Het product is voorbij de houdbaarheidsdatum. Het verspreid een onaangename geur van bederf.

De ‘schaamte-industrie’ leunt zwaar op loyaliteit, en het bereik van de ‘sociale media’, naast de doelbewuste en openlijke manipulatie van informatie door multinationale ondernemingen die op ‘directieniveau’ het voortouw nemen. Maar ‘directies’ zijn geen geschikte ‘zenders’ voor moralistische boodschappen, in een tijd waarin ze worden geïdentificeerd als de ‘1%’ graaiers. En dat ze middels het ‘schaamte-mechanisme’ van de ‘positieve discriminatie’ worden afgevuld met ‘minderheden’, vergroot de weerstand tegen die ‘carrière-tijgers’ die geen ondernemers zijn alleen maar.

Lees ook:  Ik ben het beu !

Mijn vrees is dat het niet slechts zo is dat de rek eruit is, maar dat het elastiek maximaal is opgerekt, en op het punt staat terug te schieten, waarbij het ‘ijkpunt’ wordt gepasseerd, en we terechtkomen in het territorium van ‘Bijltjesdag’. Niet de gemoedelijke deflatie van de eigen keuze, in weerwil van wat ‘men’ vindt. Zelfs niet meer de opgewonden proteststem van al diegenen die tussen de wielen komen. De boeren. De hetero’s. De blanken. De affinado’s van vuurwerk. De nostalgisch naar het feest van Sinterklaas hunkerende burger. De gepasseerde mannen. De rokers. De drinkers. De vleeseters. De trotse Nederlanders. De trotse Europeaan. De levensgenieter die nog niet dood wil. Of de mensen die begrijpen dat ‘Afghanistan’, ‘Irak’, ‘Libië’, ‘Syrië’, ‘Oekraïne’ kwalijke opzetjes waren die niets te maken hadden met het bevrijden van wie dan ook, maar alles met de olie. En zij die zien dat het politieke schimmenspel rond MH-17 niet deugt. Nee. Een ware ‘Beeldenstorm’ die als een ‘Zwarte Zwaan’ uit het niets opduikt, en alles verwoest wat ons dierbaar is. Waarbij schaamteloos verhaal halen op de mensen die ons voorhielden dat de politieke klasse een ‘Negen’ verdient, voor de wijze waarop ze de samenleving hebben ingericht, aanstekelijk werkt.

Ik hoop toch  dat ik het bij het verkeerde eind heb. Dat het komt door die ‘ondeugende’ sigaar die mij overgevoelig heeft gemaakt voor onhoudbare bemoeizucht en cynische manipulatie van lieden die beter zouden moeten weten. Maar ik zie de reflectie van die scepsis nu echt overal. In de column van Youp. In de column van Marike Stellinga. In de column van Zihni Ödzil. In de column van Caroline de Gruyter. In de column van Rosanne Hertzberger. En dat is dan alleen nog maar NRC, en dit weekend. Maar een Amerikaans-Nederlandse lezer van mijn blog reageerde langs identieke lijnen over de ontwikkelingen in de Verenigde Staten. Dat mensen klaar zijn met ‘flauwekul’, en weer zien wanneer iemand keihard staat te liegen en ‘schaamte’ verkoopt ten bate van de eigen ‘bottom-line’. Dat zijn de hoopgevende signalen, maar laat het leiden tot een stevige koerscorrectie die de spanning van het elastiek haalt. En niet tot het ongecontroleerd terugschieten van wat we ermee hebben opgehesen.

Reacties

Reacties

Een bevolking die de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid niet respecteert en verdedigt, zal niet lang de vrijheid hebben die voortvloeit uit de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid. Deze website respecteert de waarheid en het vereist uw steun denk aan onze sponsors of doe een donatie hier wij zijn blij met elke euro. Zoals u wellicht weet doen de Social Media sites zoals Facebook en Twitter er alles aan om ons bereik tot een minimum te beperken! We zijn daarom meer dan ooit afhankelijk van uw support om het woord bij de mensen te krijgen. Wanneer u bovenstaand artikel nuttig, interessant of leerzaam vond, like het dan en deel het overal waar u maar kunt! Alvast heel hartelijk bedankt voor de support!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.