politiek

Er zijn eigenlijk maar twee kabinetten echt kansrijk. De kans is groot dat alle partijen gaan zuchten en steunen en in de media gaan roepen dat het lastig is, maar ze kunnen ook met vereende krachten en positieve energie op hun doel afgaan!

Drie verkiezingswetten

Ook bij de verkiezingen van 15 maart 2017 zijn een drietal fenomenen weer opvallend: 1. Er wordt een partij hard afgerekend. 2. Grote winst voor de ‘new kid on the block’ en 3. Kiezers houden niet van partijen die onderling ruzie maken. De PvdA zat in de hoek waar de klappen vielen en Jesse Klaver haalt de ‘new kid’ bonus.

Scherven opvegen

De PvdA heeft nog even geprobeerd om het fenomeen ‘afrekening’ te verzachten door zelf met een ‘new kid’ te komen. Dat bleek niet te werken. De interne strijd tussen Samsom en Asscher was bedoeld als het toppunt van interne democratie, maar werd door de buitenwacht meer gezien als onderlinge ruzie en een soort afrekening met Samsam. Het uitstekende optreden van Lodewijk Asscher in het slotdebat kon de schade niet meer verzachten. Al wekenlang leek de PvdA opgegeven door de oude aanhang. Voor de PvdA is er geen andere mogelijkheid dan vanuit de oppositie weer te gaan bouwen. En dat zullen ze zeker gaan doen. Ze zijn taai en ze zien dat een deel van de winst van Jesse Klaver niet gebouwd is op inhoud, maar op vorm en jeugdige elan van Jesse Klaver. Er liggen derhalve genoeg mogelijkheden om terug te komen, maar er ligt nu ook een uitgelezen kans om aan nieuwe partijvorming te denken.

Zal Roemer vervangen worden?

Er hebben 8 partijen gewonnen. Er zijn 3 verliezers, waarvan een maar liefst 29 zetels in de aanbieding heeft gedaan. Opmerkelijk dat de partij, die van nature de concurrent van de PvdA op links is, geen zetel van de PvdA heeft gewonnen. Integendeel, ze hebben een verlieszetel toegevoegd. Dat kan niet anders dan ook met het leiderschap te maken hebben. De SP heeft zich gedurende de hele campagne vriendelijk en loyaal opgesteld achter Emile Roemer. Op de uitslagenavond bleven de trouwe honden van de SP hard klappen en Emile scanderen, maar het overtuigt niet. De natuurlijke opvolger staat klaar om het stokje van Roemer over te nemen: Ron Meijer. Maar de SP kan ook denken aan nieuwe partijvorming.

Stemmen op Rutte, maar niet op de VVD

Mark Rutte heeft zeker 4 tot 5 zetels te danken aan de Turkije-rel. Hij heeft adequaat gereageerd en het beeld gecreëerd dat hij niet aan escalatie heeft bijgedragen. Laten we maar hopen dat speculaties in de richting van een beetje opzet niet waar zijn. Wat bij deze verkiezingen ook is opgevallen is dat mensen die normaal links stemmen en een linkse uitkomst hebben gehad op de Stemwijzer, toch op Rutte hebben gestemd. De premierbonus lijkt erg groot te zijn geweest dit jaar. In een versnipperd politiek landschap lijkt zowel rechts als links wel wat te zien in de leiderschapstalenten van Mark Rutte. Als dit op grote schaal is gebeurd is dan is de verrechtsing van het totale electoraat minder groot dan uit de cijfers blijkt. De linkse partijen (in 2017 reken ik daartoe: PvdA, GroenLinks, SP, D66, Christen Unie, Partij vd Dieren en Denk) haalden in 2012 nog 76 zetels, in 2017 nog maar 69 zetels.

Er zijn eigenlijk maar twee kabinetten mogelijk

De kiezers in Nederland hebben gezorgd voor een behoorlijk versnipperd politiek landschap, maar daarmee is het aantal coalitiemogelijkheden niet groter geworden. Er zijn eigenlijk maar twee reële mogelijkheden: 1. VVD, D66, CDA en GroenLinks en 2. VVD, D66, CDA en CU. Alleen als Sybrand Buma onweerstaanbaar graag premier wil worden, is de combinatie van het CDA met vier linkse partijen een mogelijkheid. Die tweede van de reële opties heeft een hele lastige hobbel: het D66 initiatiefvoorstel Voltooid leven. Pragmatische D66’ers zien als oplossing geen voorstel vanuit het kabinet, maar wel de mogelijkheid van een voorstel vanuit de Tweede Kamer. Stel nu dat die wet een meerderheid haalt, dan moet een regering die wet voorbereiden. En dat zal voor CU ondraaglijk zijn. Het ziet ernaar uit dat D66 hier zal moeten slikken en voor de realisatie van deze wet moet wachten. Of de besprekingen zijn snel klaar! De meest voor de hand liggende coalitie is: VVD, D66, CDA en GroenLinks. De grootste met drie winnaars. Wat wil je nog meer? Akelig lastig voor GroenLinks, maar draagbaar als ze echt inhoudelijk het verschil kunnen maken. Een kabinet van radicaal door het midden?

Waarom geen nieuwe linkse partij maken?

Wanneer moet je gaan praten over nieuwe partijvorming? Het is bijna nooit een goed moment. Als de ene partij veel verliest, is de kans groot dat de mogelijke partner net gewonnen heeft. Het lijkt nu een interessant moment te zijn voor PvdA, GroenLinks en de SP. Voor de PvdA komt er na zo’n verlies niet snel een beter moment. De SP is eigenlijk ook in crisis. Van de 29 verloren zetels van de PvdA heeft de SP er niet een kunnen verzilveren. Sterker nog, ze hebben er een aan toegevoegd. De SP probeert de leiderschapsvraag krampachtig te omzeilen. Linkse samenwerking zou daarvoor een koninklijke uitweg zijn. Als GroenLinks de VVD, D66 en het CDA aan een kabinet helpt, dan komt er geen ‘nieuw links’. Maar geven ze de beker door aan de Christen Unie, dan zou GroenLinks er verstandig aan doen om heel diep na te denken over ‘nieuw links’.

Welke onderwerpen moet Rutte 3 oppakken?

Iedereen roept dat de formatiebesprekingen lastig zullen worden. Dan zal dat wel zo zijn. Voor iedere partij moet er iets speciaals geregeld worden. De VVD heeft het gezicht van de coalitie, de premier. Verder willen ze extra geld voor defensie, justitie en politie en er moet natuurlijk belastingverlichting komen. Het CDA wil ook geld voor defensie, justitie en politie en wil investeren in de cohesie van de samenleving. D66 moet ruimte krijgen voor nieuw elan in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. GroenLinks moet blij worden van de trendbreuk van fossiel naar duurzaam. Je kunt de wereld aan knelpunten bedenken voor de combinatie van VVD, CDA, D66 en GroenLinks, maar met een paar overkoepelende thema’s en doelen moet zo’n coalitie hele mooie dingen kunnen doen voor het land. Versterken van de cohesie in de samenleving, Duurzaamheid, Veiligheid en Ontwikkeling & Ondernemerschap. Laten we een aantal terreinen verkennen:

  1. VVD en CDA willen extra geld voor Defensie, politie en justitie. Ik verwacht dat D66 en GroenLinks zullen hameren op het weer uit elkaar trekken van het ministerie van Justitie en Veiligheid, maar dat VVD en het CDA daar tegengas zullen geven. Zeker als het CDA het ministerie van Veiligheid en Justitie van de VVD wil overnemen. De opsplitsing wordt makkelijker als het CDA graag alleen Defensie wil. Het zou mooi zijn als op Defensiegebied intensieve samenwerking in Europees verband bevorderd wordt. Dan zullen de pleidooien van VVD en CDA dragelijker worden voor D66 en GroenLinks.
  2. Zou het CDA sterk inzetten op de invoering van de sociale dienstplicht? Is een heel zichtbaar CDA-verkiezingsitem. Bij een goede uitwerking kan dit een versterking van de cohesie in de samenleving betekenen. In een tijd waarin groepen de neiging hebben zich steeds meer alleen op te houden in de eigen groep, kan de sociale dienstplicht de ‘ontmoeting’ faciliteren.
  3. Voor D66 en GroenLinks moet het kabinet een activistisch klimaatbeleid voeren. De wissel van de Nederlandse economie moet om van fossiel naar duurzaam. Dat zal ondersteund moeten worden met een verschuiving van belastingen op arbeid naar lasten op milieuvervuiling. In dit activistische klimaatbeleid hoort ook een goede en snelle oplossing voor het aardbevingsgebied in Groningen. VVD en CDA zullen flink tegengas gaan geven om elders nog wat compensatie binnen te kunnen harken. Het nieuwe kabinet zal met een ambitieuze duurzaamheidsagenda komen!
  4. Het onderwijs zal experimenteerruimte krijgen om nieuwe concepten uit te proberen voor de driedeling: aanleren kennis en vaardigheden, persoonlijke ontwikkeling en socialisatie. Initiatieven van Onderwijs2032 krijgen ruimte in tijd en geld. Scholen krijgen meer mogelijkheden om de klassen te verkleinen en om docenten beter te ondersteunen.
  5. Er komt een verbeterslag in de zorg. Het nadeel van de marktwerking in de zorg zou vervangen kunnen worden door populatiebekostiging. Op deze manier zal gezondheidsbevordering (healthy ageing) en samenwerking centraal komen te staan. Deze nieuwe aanpak biedt veel mogelijkheden voor sociaal ondernemerschap.
  6. Dit kabinet zal met een geprofileerde Europa-agenda komen. Versterking Europese samenwerking op de terreinen klimaat, energie, defensie, cybercrime, natuurbehoud, migratie en duurzaam vervoer en duidelijk aangeven waar Europa zich niet mee moet bemoeien.
  7. Binnen de belastingen zal verdergegaan worden met het verschuiven van belastingen van arbeid naar milieubelasting. In het belastingregime zal de koopkracht van alle groepen in Nederland verhoogd worden.
  8. Immigratie en integratie. Nederland bepleit Europese afspraken en neemt verantwoordelijkheid. De inburgering is gericht op taal, werk en netwerk. De gemeenten krijgen daarin de hoofdrol.
  9. Er zijn veel te veel kinderen die opgroeien in armoede. Er komt een armoedepact. In samenspraak met gemeenten wordt gestreefd naar de beschikbaarheid van een ruimhartig Kindpakket in alle gemeenten. Het sociaal minimum zal herijkt worden en zal daarna welvaartvast worden. De perverse prikkels in het systeem van schuldhulpverlening worden gesloopt.

Pechtold en Buma in het kabinet en Klaver in de Kamer

Mark Rutte gaat als premier naar het nieuwe kabinet, maar wat gebeurt er met de andere lijsttrekkers? Alexander Pechtold zal heel graag het kabinet in willen. In de campagne heeft Pechtold niet veel gesproken over zijn kabinetsambities, behalve als eerste man. Misschien is Buitenlandse Zaken iets voor Pechtold. Hij kan dan het verschil proberen te maken in Europa. Alle lijsttrekkers in het kabinet lijkt me niet handig. Voor Jesse Klaver is het een grote uitdaging om vanuit de Tweede Kamer het kabinet streng te volgen. Gaat GroenLinks niet het kabinet in, dan kan Jesse Klaver ook leider worden van ‘nieuw links’. Het is goed denkbaar dat Sybrand Buma ook in de Tweede Kamer blijft, maar het kan ook zo zijn dat Buma voor zichzelf een mooie plek op Veiligheid & Justitie of op Defensie ziet!

Laten we hopen dat Rutte direct aan de slag kan na de ronde van Schippers

Edith Schippers gaat in raptempo langs alle partijen om te informeren over de wensen en de kansen. Dat zal ongetwijfeld het beeld opleveren dat er twee kabinetten kansrijk zijn. Laat Mark Rutte daarna maar direct aan de slag gaan met VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Lukt dat niet dan kan hij het proberen met de Christen Unie in plaats van GroenLinks. Lukt dat niet, dan gaan we weer stemmen!

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.