koerden

Referendum Turkije: Erdogan wint (?) in frauduleuze afgang

Een krappe meerderheid van deelnemers heeft volgens officiële uitslagen ‘Ja’gestemd in het referendum dat vandaag in Turkije plaatsvond. Daarmee zeiden ze ‘Ja’ tegen de uitbreiding van bevoegdheden van de Turkse president Erdogan. Dat is slecht nieuws: het is wéér een stap op weg naar een democratisch gelegitimeerde, met zware repressie regerende, dictatuur. Maar de overwinning is erg krap. Zo krap dat de uitslag lang niet de steun aan Erdogans ambities biedt die hij er vast van zal hebben gehoopt. En de uitslag wordt al aangevochten ook. De strijd tegen de oprukkende Erdogan-dictatuur is niet afgelopen.

Waar ging het over? Kiezers mochten zich uitspreken over een reeks voorstellen. Samen hielden die een forse uiotbreiding van bevoegdheden van de president in. Volgens de voorstellen verdwijnt de rol van premier: de president krijgt niet alleen de rol van staatshoofd, maar tevens van regeringsleider, met uitgebreide macht om ministers te benoemen. Hij mag in tussen gewoon partijlid blijven. De president krijgt de bevoegdheid om op eigen houtje het parlement te ontbinden en de noodtoestand uit te oefenen.  Ook krijgt de president ook nog het recht om hoge rechters te benoemen en sommige wetten per decreet door te voeren. Het parlement verliest het recht om ministers grondig te controleren. Wel mag het bij meerderheid van stemmen een afzettingsprocedure in gang zetten; voor een daadwerkelijk afzettingsproces is dan twee derde meerderheid nodig. De BBC zegt: “Het plan zou Turkije van een parlementaire in een presidentiële republiek veranderen”.(1) Die ‘presidentiéle republiek’komt goeddeels neer op een democratisch in geklede dictatuur.. Die democratische dictatuur is, met de overwinning van het ‘Ja’-woord, dus verder op poten gezet. Een slechte zaak.

Maar de overwinning van ja – een overwinning van Erdogan – is slechts krap. Ook in het regeringskamp voelt men dat. “De Turkse vicepremier Veysi Karnak had verwacht dat meer Turken voor het referendum hadden gestemd”, schrijft Nu.nl (2). Dictators willen niet simpelweg overwinningen zien. Ze willen overweldigende overwinningen zien, liefst minimaal 99,96 procent. De hakken-over-de-sloot-victorie die Erdogan vandaag binnen wist te slepen, is voor diezelfde Erdogan eigenlijk een beetje een afgang.

Onder tegenstanders wordt al gehint op fraude. “’De enige bron van verkiezingsdata is persbureau Anatolu. De oppositie vertrouwt dat staatspersbureau niet en zegt dat er manipulatie in het spel is’, vertelt correspondent Lucas Waagmeester” op de NOS. (3) Met een meerderheid van iets boven de 51 procent is die verdenking niet gek. Sowieso was campagne voeren voor een ‘nee”al buitengewoon moelijk. De Volkskrant schrijft: “Istanbul hangt vol met vlaggen met Evet – ja – en portretten van de president. De nee-campagne – hayir – die werd geleid door de grootste oppositiepartij CHP en de Koerdische partij HDP, kreeg veel minder kans. Vrijwilligers werden geïntimideerd, campagnemateriaal werd vernietigd.” (4) En op Doorbraak lezen we, in een waardevol achtergrondstuk: “Als regeringspartij heeft de AKP alle middelen van de overheid tot haar beschikking om propaganda te maken. En daarnaast zet de partij ook nog eens staatsgeweld in om oppositie nog noeilijker, zo niet onmogelijk te maken. Ook straatgeweld door AKP-hooligans is aan de orde van de dag. (…) Bijna alle leiders van progressieve pro-Koerdische HDP zitten vast”.

Met een vorig jaar uitgeroepen noodtoestand hadden Erdogan en zijn AKP-machthebbers zich al van een effectief wapen tegen oppositie voorzien. Handig, die mislukte staatsgreep van juli 2016 die Erdogan van eenn geweldig excuus voorzag om die noodtoestand door te drukken. Het antwoord dat Erdogan op die staatsgreep lanceerde – noodtoestand, massa-ontslagen en massa-arrestaties van mensen die van medeplichtigheid aan die staatsgreep werden beschuldigd – was een eerdere fase in diens machtsgreep waarin het huidige referendum een volgende stap betekent.

Die volgende stap in Erdogans machtsgreep stap is dus al omstreden, en dat is een goede zaak. Komende uren en dagen zal duidelijk worden welke vormen het protest ertegen van oppositiolelen aanneemt. Blijft het beperkt tot het formeel en procedureel aanvechten van uitslagen, van geldigheid van uitgebrachte stemmen? Of komt er straatprotest en meer? Het staatsgezag heeft, volgens het in voetnoot 2 aangehaalde liveblog, het Taksim-plein in Istanbul maar vast afgezet. Wellicht blijkt de zege van Edogan een pyrrhus-overwinning, en kantelt de boel alsnog. Dat valt in ieder geval te hopen – en komend protest tegen dit frauduleuze Ja in dit frauduleus repressief doorgedrukte referendum verdient solidariteit.

Noten:

1 “Why is Turkey holding a referendum?”, BBC, 16 april, http://www.bbc.com/news/world-europe-38883556

2 “Nipte meerderheid Turkije stemt voor grondwetswijziging”, 16 april 2017, http://www.nu.nl/onrust-turkije/4624926/nipte-meerderheid-turkije-stemt-grondwetswijziging.html

3 “’Oppositie ruikt bloed’”, bericht op NOS-liveblog, 16 april 1017, http://nos.nl/liveblog/2168616-turks-referendum-oppositie-vertrouwt-het-niet.html

4 Carlijne Vos, “Erdogan claimt overwinning Turks referendum, oppositie eist hertelling 16 april 2019, http://www.volkskrant.nl/buitenland/erdogan-claimt-overwinning-turks-referendum-oppositie-eist-hertelling~a4487712/

5 Taylan Devrim, “Erdogan is een onderdrukker – en dat is geen framing door de nederlandse media op Doorbraak.eu, 12 april 2017, http://www.doorbraak.eu/erdogan-is-onderdrukker-en-is-geen-framing-nederlandse-media/ 

https://www.ravotr.nl/ Peter Storm

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.