DELEN
Euro

De chartale euro bestaat nu 15 jaar. Maar het enthousiasme over de munt houdt niet over. Na het Brexit-referendum klinkt steeds vaker de roep om het opgeven van de euro, schrijft FTM.nl. Tegenstanders claimen dat de kosten daarvan schrikbarend hoog zullen zijn. Voorstanders beweren het tegenovergestelde. Wie heeft gelijk?

De euro opheffen? Onbetaalbaar! Althans, volgens degenen die de eenheidsmunt en de huidige structuur van de eurozone tegen elke prijs willen redden. Dat zijn bijvoorbeeld analisten en economen van grootbanken als ING, UBS en, zeer recent nog, Rabobank. Maar hun prognoses zijn sinds het uitbreken van de crisis in 2010 bepaald niet altijd uitgekomen. ING en UBS, waarschuwden bijvoorbeeld in 2010-2011 dat het Griekse bbp met circa 10 procent zou krimpen als Griekenland uit de euro zou stappen. Maar inmiddels is gebleken dat het Griekse bbp een veelvoud daarvan is gekrompen nu het land de eurozone juist niet heeft verlaten. Vanwaar dan deze europropaganda?

Ook de Europese Commissie (EC) doet er volop aan mee, net als aanvankelijk het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Zij produceren keer op keer veel te rooskleurige prognoses voor het herstel van zwakke eurolanden als Griekenland, Portugal, Italië en Frankrijk. Met name de EC roept al sinds eind 2010 dat de eurocrisis voorbij is, terwijl het in werkelijkheid niet beter maar juist slechter gaat in de Zuid-Europese landen — met nu bijna zeven jaar later Italië als laatste dieptepunt.

Trendmatige ontwikkelingen

Gaat het licht echt uit in Europa als we afscheid nemen van de euro? Zijn de gevolgen van een Nexit voor onze export echt zo desastreus als wordt beweerd? Of spelen dogmatische ideologie en vrees voor politiek gezichtsverlies bij het esthablishment ook een belangrijke rol?

Ter herinnering: uit de hoek van de voorstanders kwam ooit de belofte dat de euro en de Europese en Monetaire Unie ons grote welvaart en volledige werkgelegenheid zouden brengen, in 2010. Wat zeggen zij nu, nu de eurozone juist sinds 2010 kampt met economische stagnatie en werkloosheid (vooral jeugdwerkloosheid) en in sommige landen zelfs sprake is van diepe armoede? Om nog te zwijgen over de politieke instabiliteit van dit moment, mede als gevolg daarvan.

Speelt politiek gezichtsverlies ook een belangrijke rol?

Om te beoordelen of er niet toch voordelen zitten aan het ontmantelen van onze eenheidsmunt, moet je zo nauwkeurig mogelijk proberen te bepalen hoe hoog de kosten van het opheffen c.q. voortzetten van de euro zouden zijn. Kan dat? Economie is geen exacte wetenschap; oorlogen, natuurrampen en revoluties zijn niet in een model te vangen. We zijn niet eens in staat de impact van de Groningse aardbevingen behoorlijk te berekenen, laat staan dat we met enige mate van zekerheid kunnen voorspellen wat politieke koerswijzigingen voor onze economie betekenen, of —  nog moeilijker — de gevolgen van economische veranderingen buiten de eurozone.

Trends en scenario’s

Wel kun je in de economische wetenschap spreken van trendmatige ontwikkelingen in bepaalde scenario’s. Zo’n scenario is bijvoorbeeld het ‘doormodderscenario’ met de euro. Of: het ophouden daarmee — dit alles onder gelijke omstandigheden (ceteris paribus).

De interpretatie van dergelijke scenario’s vraagt om de inzet van gezond verstand, gecombineerd met een flinke dosis financieel-economische kennis. Voor een zinvolle vergelijking moet een basisscenario als referentiepunt dienen. Het ligt voor de hand om voor dit referentiepunt het meest waarschijnlijke scenario te kiezen: het doormodderscenario.

Onder de huidige omstandigheden blijken de gangbare rekenmodellen niet te voldoen

Onder de huidige omstandigheden blijken de gangbare rekenmodellen niet te voldoen, gezien de immer te optimistische voorspellingen en de uit de hand gelopen economische situatie. Modellen gaan uit van min of meer stabiele situaties, maar die zijn er in de eurozone niet — zeker niet in zwakke eurolanden. Daar komt bij dat de zwakke en sterke eurolanden economisch helemaal niet naar elkaar zijn toegegroeid, zoals voorspeld. Integendeel: de kloof is groter geworden. Hierdoor is het voor de ECB in de praktijk ook ondoenlijk is om passend monetair beleid te voeren, zoals vorige week nog door DNB-president Klaas Knot gememoreerd. Dus one-size-fits-none in plaats van one-size-fits-all, hetgeen (dus ook volgens Knot) betekent dat we in de rampzalige situatie zijn beland dat de eurozone thans monetair gezien stuurloos is.

Een belangrijk uitgangspunt voor een faire kosten-batenvergelijking is: voor het uittreden uit de euro hoeven we geen rekening te houden met reeds gemaakte kosten die boekhoudkundig nog niet zijn genomen, de zogenaamde ‘verzonken’ kosten (sunk costs). Die kosten zullen namelijk in beide scenario’s uiteindelijk genomen moeten worden. Denk vooral aan de onvermijdelijke afboeking van slechte (staats)leningen tot een houdbaar niveau en aan de daarmee gepaard gaande herkapitalisatie van Europese systeembanken. Bij een vergelijkende studie naar een mogelijke ontmanteling van de euro als eenheidsmunt gaat het om de daadwerkelijke toekomstige kosten en baten.

Interne devaluatie versus monetaire devaluatie

De kern van de europroblematiek is het vasthouden aan een eenheidsmunt, zonder wisselkoersmechanisme en zonder landenspecifiek rentebeleid. Dat betekent enerzijds dat zwakke eurolanden internationaal niet meer kunnen concurreren omdat de euro voor hen te duur is, anderzijds dat de sterke landen overschotten produceren op de lopende rekening omdat de euro voor die landen, vooral Duitsland en Nederland, juist te goedkoop is. Omdat de arbeidsproductiviteit in Zuid-Europese landen achterblijft bij die van Noord-Europese landen worden Zuid-Europese producten te duur om te exporteren naar Noord-Europa en elders.

In de praktijk hebben we al jaren kunnen zien dat de euro als eenheidsmunt in grote delen van de eurozone groei vertraagt en krimp bevordert. Niet alleen in Zuid-Europa, maar ook in een land als Finland. Dit wordt het beste geïllustreerd door het feit dat in de mondiale crisis de eurozone-economie veel sterker krimpt en het, zeker vergeleken met de mondiale groei, veel trager groeit. Ook na hervormingen blijft in Spanje de werkloosheid onacceptabel hoog.

Inmiddels dreigt ook Italië onderuit te gaan. Frankrijk is nog niet eens begonnen aan het door de EC gewenste hervormingstraject; het land krijgt — alweer — respijt van de EC na een beroep op de noodtoestand als gevolg van de terroristische aanslagen. Omdat Noord-Europa relatief goedkoper werd, stegen de importen in de Zuid-Europese landen ten koste van de eigen productie. Bovendien kampt de zuidelijke periferie met vraaguitval door de gedaalde koopkracht ten gevolge van de daar doorgevoerde loondalingen.

“We hebben al jaren kunnen zien dat de euro als eenheidsmunt in grote delen van de eurozone groei vertraagt en krimp bevordert”

Interne devaluatie

Deze situatie wordt onhoudbaar en zal meer geldtransfers vanuit Noord-Europa gaan vergen: een vicieuze cirkel. Hoe komen we daaruit?

‘Brussel’ heeft — naast de noodzakelijke hervormingsmaatregelen van de publieke en de private sector in de probleemlanden — gekozen voor interne devaluatie in die landen. Men wil de fors aangetaste internationale concurrentiepositie in die landen herstellen door middel van loonsverlagingen. De prijsverlagingen zullen na verloop van tijd vanzelf volgen. Een lange, moeizame weg en onvermijdelijk ook een inhumane, zoals we in Zuid-Europa hebben kunnen zien aan de bijwerkingen van dit beleid: massa-faillissementen, massawerkloosheid, armoede, vraaguitval en negatieve inflatie. Extra pijnlijk omdat dit onnodig is geweest.

De economen Stockhammer en Sotiropoulos, beiden verbonden aan de Londense Kingston University, hebben naar dit beleid van ‘interne’ devaluatie in Zuid-Europa uitgebreid onderzoek gedaan. In een artikel hierover merken zij op dat de kosten ervan voor Griekenland, Italië, Spanje en Portugal vergelijkbaar zijn geweest met die van de Grote Depressie in de jaren ’30, en dat de economische en sociale gevolgen enorm zijn. Het Internationale Rode Kruis is tot dezelfde conclusie gekomen.

Prijsverlagingen zullen na verloop van tijd vanzelf volgen

Deze economen stellen daarom dat de keuze voor forse inflatie in de surpluslanden via loonsverhoging aldaar verstandiger zou zijn. Zo zou men de grote kloof in internationale concurrentiekracht tussen de noordelijke en de zuidelijke eurolanden kunnen overbruggen. Geen ‘interne’ devaluatie in Zuid-Europa maar ‘interne’ revaluatie in landen als Nederland, Oostenrijk en (vooral) Duitsland.

Maar dat ook een forse ‘interne’ revaluatie nogal schadelijke bijwerkingen heeft, daar weten wij in Nederland door de Wisselverlieszaak alles van: structureel koopkrachtverlies en een structurele aantasting van het (reële) bbp.

Bovendien zou de excessieve inflatie in de kernlanden regelrecht in strijd zijn met de belangrijkste ECB-doelstelling van ‘prijsstabiliteit’ en dat zou voor Duitsland (en Nederland) onacceptabel zijn. Dus kan men concluderen dat de oplossing van de eurocrisis noch in ‘interne’ devaluatie noch in ‘interne’ revaluatie gezocht dient te worden. Dan resteert de herinvoering van wisselkoersen op nationaal vlak binnen de eurozone, hetgeen voor de Zuidelijke landen ‘monetaire’ devaluatie ten opzichte van de Noordelijke landen weer mogelijk maakt. Dit met als doel de onderlinge kloof in internationale concurrentiekracht in korte tijd en dus op de noodzakelijke korte termijn te kunnen overbruggen.

“Monetaire devaluatie kan de economische en sociale crisis in de Zuidelijke landen relatief snel oplossen”

Vanaf de jaren negentig heeft de ervaring geleerd, bij bijvoorbeeld monetaire devaluaties in Zuid-Amerika en Azië, dat sociaal-economische crises binnen enkele jaren werden opgelost.  Waarbij de terugbetaalcapaciteit op staatsleningen groter wordt, zelfs als deze staatsleningen gewaardeerd waren in buitenlandse valuta ten opzichte waarvan werd gedevalueerd. Die landen verkeerden in min of meer identieke situaties aan die van de Zuidelijke landen in Europa.

Ook buitenlandse investeringen gewaardeerd in buitenlandse valuta ten opzichte waarvan gedevalueerd wordt, nemen ondanks monetaire devaluatie logischerwijze toe in waarde. In plaats van een negatief rendement in de vorm van verliezen en faillissementen, kunnen er namelijk weer gezonde, zwarte cijfers worden geschreven. Banken profiteren uiteraard als eersten van een krachtig economisch herstel in de devaluerende landen, want ook zij kunnen in de gewone bedrijfsuitoefening weer mooie, zwarte cijfers schrijven.

Banken profiteren als eerste van een krachtig economisch herstel

Aangezien de waarde van de investeringen groter wordt, nemen de ‘gezonken’ kosten van de noodzakelijke herkapitalisatie van banken in het scenario van de ontmanteling van de euro ook nog eens af.  De gemaakte winsten, toegevoegd aan het eigen vermogen van de banken maken de noodzaak tot herkapitalisatie kleiner.

Monetaire devaluatie lost de economische en sociale crisis in de Zuidelijke landen niet alleen relatief snel op, maar zorgt er ook nog eens voor dat de ‘gezonken’ kosten lager uitvallen.

Beproefd economisch proces

Welke devaluaties en revaluaties kunnen we verwachten in geval van opheffen van de euro en invoering van nieuwe nationale valuta? Een goede indicatie daarvoor geeft een studie naar koopkrachtpariteiten, door Morgan Stanley (zie onderstaande grafiek). Koopkrachtpariteit is een manier om, vanuit een bepaald stabiel basisjaar, de prijsontwikkeling van verschillende landen met elkaar te vergelijken op basis van een zorgvuldig geselecteerd aantal economische parameters. Via deze methodiek wordt dan vastgesteld of, en zo ja in hoeverre, de werkelijke onderlinge valuta-wisselkoers afwijkt van de onderling evenwichtige dus ideale wisselkoers. In het verleden zijn ook alle wisselkoersaanpassingen binnen het voormalige Europese wisselkoersstelsel doorgevoerd op basis van koopkrachtpariteiten-analyse.

Reacties

Reacties

Een bevolking die de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid niet respecteert en verdedigt, zal niet lang de vrijheid hebben die voortvloeit uit de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid. Deze website respecteert de waarheid en het vereist uw steun denk aan onze sponsors of doe een donatie hier wij zijn blij met elke euro. Zoals u wellicht weet doen de Social Media sites zoals Facebook en Twitter er alles aan om ons bereik tot een minimum te beperken! We zijn daarom meer dan ooit afhankelijk van uw support om het woord bij de mensen te krijgen. Wanneer u bovenstaand artikel nuttig, interessant of leerzaam vond, like het dan en deel het overal waar u maar kunt! Alvast heel hartelijk bedankt voor de support!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.