6 december 2021

SDB

dagelijks nieuws en blogs

Propagandastrijd rond (afschaffing van) cash

contant geld

Over de hele wereld vindt er een strijd plaats over de manier waarop het digitaliseren van het betalingsverkeer gestalte kan krijgen, waarbij wetenschappelijke en pseudowetenschappelijke studies de argumenten kracht moeten bijzetten.

Van de Harvard universiteit komen studies en boeken die zeggen dat het contante geld zo snel mogelijk moet worden teruggedrongen en uiteindelijk afgeschaft, omdat het remmend werkt op de geldpolitiek en het de criminaliteit bevordert. De Duitse Bundesbank daarentegen heeft met studies laten zien dat het contante geld wel degelijk een functie heeft.

Begin 2016 publiceerde Harvard-econoom Peter Sands het artikel “Making it Harder for the Bad Guys: The Case for Eliminating High Denomination Notes”. Daarin pleitte hij voor het afschaffen van de grotere coupures valuta om de criminaliteit en het witwassen van geld tegen te gaan. Sands was ceo van de Britse grootbank Standard Chartered, voor hij in de zomer van 2015 slachtoffer werd van een opstand van de aandeelhouders van de bank en door de toenmalige Amerikaanse minister van financiën Larry Summers figuurlijk gesproken omarmd werd. Summers verstrekte Sands’ studie aan de centrale banken en in de mainstream media stak hij zijn steun aan Sands niet onder stoelen en banken. Korte tijd later besloot de Europese Centrale Bank (na een korte discussie) het 500 euro biljet niet meer bij te drukken.

In mei van het jaar 2016 publiceerde zijn Harvard-collega Ken Rogoff het als wetenschappelijk bekend staande propagandastuk “The Curse of Cash”, een bijdrage met de ondertitel: “De vloek van het geld. Waarom ons contante geld gaat verdwijnen”.

De Duitse Bundesbank is het daar niet mee eens. In april dit jaar heeft zij een conferentie georganiseerd met de titel “The War on Cash”, waarvoor onderzoek was verricht naar een nieuwe studie van Peter Sands, waarin deze aandrong op het invoeren van bovengrenzen voor contante betalingen. Die studie had de titel “Limiting the Use of Cash for Big Purchases”. Co-auteurs waren de Harvard-econoom Ben Weisman, en Hayley Campbell en Tom Keatinge, twee deskundigen op het gebied van sanctiebeleid en terrorismefinanciering bij het Royal United Services Institute (RUSI), een in Londen gevestigd onderzoeksinstituut voor militaire – en beveiligingspolitiek. Begin september werd de studie aan het RUSI openbaar gemaakt.

Een deskundige op het gebied van schaduweconomie, Friedrich Schneider van de universiteit van Linz, vertegenwoordigde op deze conferentie de Bundesbank met de stelling dat contant geld voor de georganiseerde misdaad niet meer belangrijk is. Een ander tegendraads artikel had de titel “The Blessing of Cash” en was geschreven door Malte Krüger en Franz Seitz. Deze twee docenten economie (aan de hogescholen te Aschaffenburg en Weiden) hadden van de Bundesbank de opdracht gekregen tegenargumenten te ontwikkelen versus de zienswijze van Rogoff, Summers, Sands & Co.

Hun studie is recentelijk verschenen bij uitgeverij Fritz Knapp, onder de titel “Der Nutzen von Bargeld” (het nut van contant geld).
“Kostenoverwegingen en het illegaal gebruik van contant geld krijgen veel aandacht,” schrijft Carl-Ludwig Thiele van de raad van bestuur van de BUndesbank in zijn voorwoord, “terwijl de voordelen meestal terloops genoemd worden, of helemaal niet in aanmerking worden genomen”: “Daarom hadden wij opdracht gegeven te evalueren welke argumenten het nut van contant geld benadrukken.”

Toch blijft de Bundesbank haar beleid trouw het gebruik van contant geld slechts op de achtergrond te verdedigen, en niet in het openbaar tegen het cashvijandige beleid van de Europese Centrale Bank in te gaan. De Bundesbank deed daarom zo goed als niets om het verschijnen van het boek in de openbaarheid te brengen, en de redelijk hoge prijs van bijna 30 euro draagt ook niet echt bij tot een massale verspreiding.

De auteurs laten geen spaan heel van de argumenten uit Harvard. Het argument dat de kosten van het systeem van contant geld niet in de prijzen tot uitdrukking komen wordt fijn gehakt met de opmerking dat het vooral de creditcard bedrijven zijn geweest die geprobeerd hebben dat bedrijven de diverse kosten van betalingsmiddelen doorberekenen konden aan hun klanten. Tot de grotere voordelen van het contante geld rekenen zij ook de robuustheid van het betalingsverkeer, omdat het niet alleen van ingewikkelde technische systemen afhankelijk is.

Onze “eigen” Bram Scholten, senior-adviseur van de Nederlandse centrale bank, had op de conferentie gesteld dat het zelfs in de noordelijke landen (en in Nederland), waar het digitale betalingsverkeer bezig is aan een opmars, “er een consensus bestaat bij de centrale banken, dat cash een goed functionerend betalingsmiddel blijft, zolang er nog vraag naar is”. De voornaamste argumenten van de centrale banken zijn dat digitale betalingen niet altijd gewenst zijn (of mogelijk) en dat het contante geld een waardevolle optie is om op terug te vallen als de digitale systemen niet beschikbaar zijn.

De deelnemers aan de conferentie waren het er wel over eens, dat terreurbestrijding (een kapstok waar vandaag de dag veel aan wordt opgehangen, bijvoorbeeld het beperken van de vrijheid van meningsuiting en het inperken van de privacy, niet het doel op zich kan zijn om contant geld af te schaffen. Daarvoor is de vraag naar contant geld te gering, vinden Scheider, Krüger/Seitz en Sands.

Vóór het instellen van een bovengrens voor contante betalingen, waar de Europese Commissie snel naar toe wil en de euro-lidstaten hierover heeft gepolst, is het Sands-team, omdat je dan niet afhankelijk bent van “oppervlakkige en ineffectieve informatievoorziening” van ondernemingen betreffende dure zaken als onroerend goed, kunst of juwelen. De toezichthouders zouden niet in staat zijn de vele meldingen van die bedrijven te verwerken. Dit argument willen de auteurs kennelijk later nog wel eens gebruiken.

“Door in het begin de bovengrens op een relatief hoog bedrag te zetten, bijvoorbeeld 3.000 euro, wordt het mogelijke risico van negatieve uitwerkingen geminimaliseerd”, schrijven zij. Later kan die bovengrens dan naar beneden gebracht worden, zoals in o.a. Frankrijk is gebeurd. Om daarvoor argumenten aan te dragen zou er bijvoorbeeld aangestuurd kunnen worden op een meldingsplicht, bijvoorbeeld voor contante betalingen vanaf 2.000 euro.

Wat betreft argumentatie een zwaktebod.

Italië heeft bijvoorbeeld expliciet gezegd dat een bovengrens voo contante betalingen geen enkele uitwerking heeft op criminaliteit, en de centrale bank van dat land heeft die bovengrens, die stond op 1.000 euro, inmiddels weer verhoogd naar 3.000 euro. De Italianen is ook geen onderzoek bekend waaruit gebleken is dat een bovengrens helpt tegen criminaliteit en de schaduweconomie (w.o. zwartgeld).

In landen als Duitsland, de VS en ook in ons land is er weerstand tegen het instellen van een bovengrens voor contante betalingen, omdat het de vrijheid van het individu en de privacy aantast. Toch werd er op de conferentie gesteld: “Het valt moeilijk te beargumenteren dat er een onmiskenbaar recht op privacy bestaat, en het lijkt redelijk voor regeringen om weloverwogen limieten te stellen voor anonimiteit wanneer er een dwingende reden is”.

Wij achten de kans groot dat – hoe dan ook – dóórgewerkt wordt aan het plan het contante geld in het geheel af te schaffen. Dat de Europese Commissie hiernaar de mening heeft gevraagd van de euro-lidstaten, en dat 95% van de deelnemende landen zich heeft uitgesproken tégen het instellen van een bovengrens, zal Brussel er niet van weerhouden haar zin door te drijven. De Europese Commissie heeft namelijk al laten weten dat de lidstaten die deelnamen aan de enquete, “niet representatief waren” voor de gehele EU, waarbij (bij de EC) vooral de indruk bestond dat vooral tegenstanders van het instellen van een bovengrens aan het onderzoek hadden deelgenoomen.

Weten we meteen waar Mark Rutte zijn teksttoespraken vandaan haalt (of krijgt?).

SDB is al meer dan 10 jaar vrij, eerlijk en onafhankelijk. Geen miljardair bezit ons, geen adverteerders controleren ons. Wij zijn een door lezers ondersteunde non-profitorganisatie. In tegenstelling tot veel andere publicaties, houden we onze inhoud gratis voor lezers, ongeacht waar ze wonen of het zich kunnen veroorloven om te betalen.

We hebben geen paywalls en alles blijft gratis zonder censuur. In het post-truth-tijdperk van nepnieuws, echokamers en filterbubbels publiceren we meerdere perspectieven van over de hele wereld.

Iedereen kan bij ons publiceren, maar iedereen doorloopt een rigoureus redactioneel proces. U krijgt dus op feiten gecontroleerde, goed gemotiveerde inhoud in plaats van ruis.

Dit is niet goedkoop. Servers, redacteuren fees en web ontwikkelaars kosten geld. Overweeg alstublieft om ons te steunen als donateur of ondersteunend lid, ook wij hebben onze inkomsten zien dalen in deze heftige tijden daarom, KLIK HIER voor IBAN of via PayPal hieronder!, hartelijke dank en veel leesplezier.

Steun SDB via PayPal veilig en simpel.