28 oktober 2021

SDB

dagelijks nieuws en blogs

“Poolse bom”: het primaat van het Europese recht wordt steeds meer betwist

polen

In het licht van de recente uitspraak van het hoogste Poolse gerechtshof, Pierre Lévy, van het maandblad Ruptures, constateert Europa een groeiende uitdaging voor het primaat van het recht van de Europese Unie boven nationale rechten.

Branle-bas de combat in Brussel – en deze term moet letterlijk worden genomen. Het duurde slechts een paar uur voordat de Europese Commissie reageerde op de uitspraak van 7 oktober door het Poolse Grondwettelijk Hof . Het is waar dat deze een echte bom vormt. Clément Beaune, de Franse staatssecretaris voor Europa, donderde zelfs nooit uit het aanbod: “Het is buitengewoon ernstig”.

De hoogste Poolse juridische instantie werd afgelopen maart verzocht door de premier van dit land. Het Europees Hof van Justitie (HvJ-EU) had inderdaad meerdere malen vraagtekens geplaatst bij een aantal hervormingen waartoe Warschau had besloten, met name de herstructurering van het gerechtelijk apparaat. De grieven in Brussel strekken zich ook uit tot andere gebieden, zoals het pluralisme van de pers, of wetten die als discriminerend worden beschouwd jegens de homoseksuele ‘gemeenschap’.

Moet Polen zich in alle zaken onderwerpen aan de hoogste rechters van de Europese Unie – dat was de vraag die aan het Grondwettelijk Hof van het land werd voorgelegd. De zaak ligt zo gevoelig dat dit orgaan zijn beslissing drie keer heeft uitgesteld. Het oordeel is niet minder duidelijk. Voor de bewakers van de fundamentele wet, “doet de poging van het HvJ-EU om zich te bemoeien met het Poolse rechtssysteem, zowel het principe van het primaat van de Poolse grondwet als de waarborging van de soevereiniteit in het proces van Europese integratie in twijfel”. De rechters menen dat ze de conformiteit met de Poolse grondwet van het Europese recht, maar ook van de uitspraken van het HvJ-EU kunnen en moeten verifiëren.

De voorzitter van het hoogste rechterlijke orgaan bekritiseerde het vonnis en bekritiseerde de “organen van de EU (van) functioneren buiten de bevoegdheden die hun in de verdragen zijn toevertrouwd”; als het deze inbreuk aanvaardde, zou Polen “niet kunnen functioneren als een soevereine en democratische staat”.

De superioriteit van Europees recht boven nationaal recht is nooit vastgelegd in de verdragen

De constatering is, op politiek niveau, maar ook op juridisch vlak, feitelijk onbetwistbaar. Omdat de superioriteit van het Europese recht boven de nationale rechten nooit in de verdragen is verankerd. Het werd voor het eerst expliciet bevestigd door een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (voorouder van het HvJ-EU) van 1964, in de zaak die bekend staat als “Costa tegen Enel”, dat wil zeggen acht jaar na de inwerkingtreding van kracht van het Verdrag van Rome.

Het is dus een eenvoudige jurisprudentie die de Europese rechters in hun eigen voordeel hebben bepaald. En het is alleen geldig, en werd vervolgens versterkt, omdat geen enkele regering het in twijfel wilde trekken. Dit weerhoudt de Commissie er niet van om in haar wraakzuchtige persbericht te bevestigen dat “de grondbeginselen van de orde van het Gemeenschapsrecht” ook “de superioriteit van het Europese recht boven het nationale recht, met inbegrip van grondwettelijke bepalingen” omvatten. Brussel bevestigt ook dat “alle beslissingen van het HvJ-EU bindend zijn voor de lidstaten en hun rechterlijke instanties”. De Europese uitvoerende macht dringt er dreigend op aan dat ze “niet zal aarzelen om haar bevoegdheden te gebruiken om de uniforme toepassing van het EU-recht te verzekeren”.

De Poolse regering herinnert er van haar kant aan dat de verdragen nauwkeurig de bevoegdheden omschrijven die exclusief aan de EU toebehoren, die met de lidstaten worden gedeeld en die deze volledig behouden. De organisatie van het nationale rechtsstelsel, betoogt Warschau, valt buiten de prerogatieven van de Gemeenschap. “Polen respecteert – volgens zijn grondwet – de EU-wetten en -normen voor zover deze zijn vastgesteld op de gebieden die expliciet en uitdrukkelijk door de Verdragen zijn bepaald”, aldus een woordvoerder. De Europese Commissie is niet de enige die op de barricades staat. Naast de reeds genoemde Franse minister, laten veel EP-leden en de belangrijkste pro-EU-media van het Oude Continent de lading horen over het thema: “Nu moeten we hard optreden”.

Tot dusverre hebben de strafmaatregelen en de inbreukprocedures die gedurende drie jaar tegen Warschau zijn geprobeerd, geen succes gehad. Nu gaan er stemmen op om te eisen dat de Commissie het land de 36 miljard euro ontneemt die het land was beloofd in het kader van het “megaherstelplan” na de pandemie. Zo beweerde een Duits Groen Parlementslid: “Met dit vonnis neemt Polen afscheid van de Europese rechtsorde […] en zonder een Europese rechtsorde kan er geen geld worden betaald.” Het probleem is dat deze dreiging, die verondersteld wordt “de rechtsstaat te verdedigen”, nauwelijks rechtsgrond heeft om van toepassing te zijn: het voordeel van gemeenschapsgelden is afhankelijk van garanties tegen financiële fraude of andere vormen van corruptie, maar niet van een meningsverschil over de interpretatie van verdragen…

De Commissie zelf schuwt een nog duidelijker paradox niet. Het eist dat de Poolse regering een uitspraak van het Grondwettelijk Hof in twijfel trekt: door dit te doen, zou de uitvoerende macht dus een besluit van de rechterlijke macht ongedaan maken … waarvan het ook onafhankelijkheid eist! Voorlopig zal de beslissing van de hoogste rechtbank van kracht worden wanneer deze officieel wordt gepubliceerd – wat volgens sommige waarnemers weinig ruimte zou laten voor compromissen. De pro-EU-oppositie – in het bijzonder het Burgerplatform (PO) – roept op tot demonstraties tegen de “bom” die door de hoogste rechters van het land is gedropt, en beweert dat deze laatste de weg vrijmaakt voor een exit uit de Europese Unie, een “Polexit” na Brexit, in zekere zin. We zijn er niet, vooral omdat de sterke man van het land, de vice-premier en leider van de regerende partij, Jaroslaw Kaczynski, erop stond te herhalen dat er geen sprake was van een vertrek uit de EU. Maar in werkelijkheid gaat wat er op het spel staat veel verder dan Polen.

Verschillende politici […] worden beschuldigd van populisme omdat ze de voorstellen of verklaringen die de superioriteit van nationale wetten promoten, vermenigvuldigen

Want als de context al gespannen was tussen Brussel en Warschau (en ook met Boedapest, om vergelijkbare redenen), komt de ruzie voor de Europese leiders op het slechtste moment. Vorig jaar zorgde het Duitse Grondwettelijk Hof voor verbazing en consternatie door de Duitse Centrale Bank te verbieden deel te nemen aan programma’s van de Europese Centrale Bank (ECB), tenzij deze aan bepaalde voorwaarden voldeed. Daarbij hadden de rechters van Karlsruhe expliciet hun superioriteit ten opzichte van die van het HvJ-EU – en dus in feite de superioriteit van de Duitse grondwet, laten gelden. De controverse veroorzaakte toen opschudding.

En de pro-EU-pers maakt zich zorgen over een trend die wordt bevestigd: verschillende politici, die de populaire gemoedstoestand aanvoelen, worden beschuldigd van populisme omdat ze de voorstellen of verklaringen die de superioriteit van nationale wetten promoten, vermenigvuldigen. De beslissing van de Poolse rechtbank werd bovendien meteen verwelkomd door de eurosceptische Tsjechische president (weliswaar met een beperkte rol). Maar het meest adembenemende voorbeeld kwam onlangs van Michel Barnier. De man is – of was – in Frankrijk een symbool van pro-Europees enthousiasme, na twee termijnen als commissaris, daarna vier jaar als hoofdonderhandelaar voor de Brexit.

Hoewel hij ongetwijfeld probeerde te bestaan ​​in de pre-presidentiële campagne in Frankrijk, stelde hij een referendum voor om een ​​”constitutioneel schild” in te stellen dat superieur is aan de Europese wetgeving, en dat Frankrijk – in dit geval op het gebied van migratie – aan het roer zou zetten. onderdak van de rechters van Luxemburg …

De populaire gemoedstoestand, overal, streeft er instinctief naar om opnieuw verbinding te maken met genoemde soevereiniteit

Men kan natuurlijk twijfelen aan de plotselinge liefde van de pre-postulant in het Elysée-paleis voor nationale soevereiniteit. Maar de vermenigvuldiging van tekens suggereert dat de populaire gemoedstoestand, overal, instinctief ernaar streeft om opnieuw contact te maken met genoemde soevereiniteit. Vanuit dit oogpunt was de redactie van Le Monde (21/10/09) goed geïnspireerd om, niet zonder ingehouden woede, te concluderen:

“Op een dag zullen we het abces moeten doorbreken en beslissen wat toetreden tot de Europese Unie betekent. ” Lid zijn van de EU – volgens de bekentenis die door haar aanhangers wordt beweerd – bestaat echter heel precies in het accepteren van regels, wetten, normen en procedures, zelfs als deze indruisen tegen nationale keuzes of belangen.

Vanaf dat moment zal het inderdaad op een dag nodig zijn om “het abces te barsten”.

SDB is al meer dan 10 jaar vrij, eerlijk en onafhankelijk. Geen miljardair bezit ons, geen adverteerders controleren ons. Wij zijn een door lezers ondersteunde non-profitorganisatie. In tegenstelling tot veel andere publicaties, houden we onze inhoud gratis voor lezers, ongeacht waar ze wonen of het zich kunnen veroorloven om te betalen.

We hebben geen paywalls en alles blijft gratis zonder censuur. In het post-truth-tijdperk van nepnieuws, echokamers en filterbubbels publiceren we meerdere perspectieven van over de hele wereld.

Iedereen kan bij ons publiceren, maar iedereen doorloopt een rigoureus redactioneel proces. U krijgt dus op feiten gecontroleerde, goed gemotiveerde inhoud in plaats van ruis.

Dit is niet goedkoop. Servers, redacteuren fees en web ontwikkelaars kosten geld. Overweeg alstublieft om ons te steunen als donateur of ondersteunend lid, ook wij hebben onze inkomsten zien dalen in deze heftige tijden daarom, KLIK HIER voor IBAN of via PayPal hieronder!, hartelijke dank en veel leesplezier.

Steun SDB via PayPal veilig en simpel.