DELEN
politiek

Nederland kende een politiek woelig jaar. Maatschappelijke discussies over genderneutraliteit, referenda en Zwarte Piet passeerden (opnieuw) de revue. Toch was 2017 voor de Nederlandse politiek vooral een verkiezingsjaar met nationale verkiezingen die een heel groot deel van het jaar in haar greep zouden houden. Een overzicht van een harde en soms verrassende campagne, een bijzonder moeilijke regeringsvorming en de vondst van een nipte meerderheid. 

Na 8 jaar Mark Rutte als regeringsleider van Nederland in de regeringen-Rutte I en II kon de Nederlandse kiezer zich opnieuw uitspreken over het beleid. Het beloofde een bloedstollende campagne te worden. Op 15 maart kon de kiezer de kaarten leggen waarna er op zoek moest worden gegaan naar een nieuwe Nederlandse regering.

Harde campagneperiode

In de peilingen voorafgaand aan de verkiezingen kwam steeds hetzelfde beeld: het leek een tweestrijd te worden tussen de VVD van premier Rutte en de PVV van Geert Wilders die in elke peiling vooruitgang leek te boeken. De grote vraag was: wie wordt de grootste? Wilders zag zijn partij in elke peiling stijgen en stak zijn ambities dan ook niet onder stoelen of banken. Hij wilde premier worden. Doordat de PVV zo sterk kwam opzetten leken behoorlijk wat partijen de PVV niet zomaar te willen uitsluiten. Enkel Mark Rutte was in een debat met Wilders, twee dagen voor de verkiezingen zeer duidelijk: “Met een partij zoals de partij van Wilders ga ik niet samenwerken. Niet, nooit, niet.”.

Wat voorafging aan het debat was een bitsige campagne tussen de twee spilfiguren waarrond deze verkiezingen zouden draaien. De VVD was er niet gerust in. Ook zij zagen de partij van Geert Wilders opkomen en kenden de internationale context. Donald Trump werd enkele maanden voordien president van de Verenigde Staten en ook in Frankrijk en Duitsland leken de rechtse partijen aan de winnende hand. Rutte waarschuwde dan ook keer op keer voor wat hij noemde “het verkeerd soort populisme”.

Naast de twee hoofdrolspelers was het verder uitkijken naar wat jonge honden Jesse Klaver (GroenLinks) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie) zouden presteren. Achter de PvdA werden grote vraagtekens geplaatst. Net als in andere landen leek de socialistische partij ook in Nederland af te stevenen op een groot verlies.

Turks referendum in volle campagne

Het weekend voor de verkiezingen kwam plots een nieuw element naar voren dat misschien wel het kiesgedrag van de Nederlanders in een bepalende rol heeft beïnvloed. Zo kwam de Turkse minister van Familiezaken naar Nederland om er te spreken met Turkse Nederlanders over het referendum dat een maand later in Turkije plaatsvond. De minister werd in Rotterdam opgepakt door de politie en kreeg geen toestemming om te spreken voor de Turkse Nederlanders.

Het zorgde voor een grimmige sfeer in de straten van Rotterdam en plots stond de hele campagne in het teken van het Turkse referendum. Rutte reageerde fel op de komst van de Turkse minister en oogde lof met zijn stoere taalgebruik en kordate handelen. Kenners van de Nederlandse politiek zijn het erover eens: dit heeft zeker een rol gespeeld op de dag van de Nederlandse verkiezingen. Of Rutte zich ook zo onverzettelijk had opgesteld indien er geen verkiezingen waren of indien zijn grootste uitdager niet Geert Wilders was, blijft de vraag. Er werd destijds evenwel beweerd dat de Nederlandse regering de Turkse minister via een omweg zou hebben verzocht om zijn bezoek gewoon even uit te stellen tot na de verkiezingen.

Mike van der Galien on Twitter

Bild: “Nederland vroeg Turkse minister om niet vóór de verkiezingen te komen, maar Turkije ging niet akkoord” https://t.co/bu3BDQvlMb

VVD blijft de grootste

Op 15 maart brachten de Nederlandse kiezers hun stem uit. De VVD verloor acht zetels maar bleef de grootste partij. De PVV werd de tweede grootste partij van Nederland en behaalde twintig zetels. Wilders had op meer gehoopt maar had wel vijf zetels gewonnen ten opzichte van de verkiezingen van 2012. Het CDA en D66 haalden elk 19 zetels. Grootste stijger was GroenLinks. Zij wonnen tien zetels en werden daarmee de vijfde partij in Nederland. Thierry Baudet en zijn Forum voor Democratie wisten als nieuwe partij twee zetels te veroveren.

Naast de VVD verloor ook haar enige coalitiepartner in de regering-Rutte II stemmen. En niet zomaar enkele stemmen. De PvdA werd vernederd en verloor maar liefst 29 zetels. De voorzitter van de partij, Hans Spekman stapte op en werd in oktober 2017 opgevolgd door Nelleke Vedelaar.

De twee regeringspartijen VVD en PvdA verloren samen 37 zetels. Een enorm verlies. Daags na de verkiezingen kopte De Volkskrant dan ook: “Nederland is bij deze verkiezingen rechtser geworden”. Die analyse is vooral gebaseerd om de thema’s die deze campagne domineerden en de verschuiving naar rechts van onder andere het CDA en nieuwkomers zoals Thierry Baudet van Forum Voor Democratie. Rechts mag dan wel meer verdeeld zijn, toch zijn ze in totaliteit sterker geworden.

NOS on Twitter

Rutte: Nederland zegt ho tegen verkeerd soort populisme https://t.co/OW7HZVXHSi

Langste regeringsvorming

Wat volgde waren maanden van onduidelijkheid en het breken van het Nederlandse record langste regeringsvorming. In eerste instantie zat de VVD samen met D66, CDA en GroenLinks, de partij van Jesse Klaver die fors was gegroeid. Er werden twee forse pogingen ondernomen maar de verschillen op vlak van migratie bleken tussen deze vier partijen te groot. GroenLinks verliet de onderhandelingstafel na een kleine honderd dagen regeringsvorming.

In plaats van GroenLinks kwam de ChristenUnie halverwege juni aan de onderhandelingstafel. Ook nu verliepen de onderhandelingen zeer moeizaam. Vooral de verschillen tussen het sociaal-liberale D66 en de conservatieve ChristenUnie bemoeilijkten een akkoord. Ondertussen zorgde niet alleen de regeringsformatie voor Rutte III problemen. Ook de regering in lopende zaken kende haar problemen. Een scenario waarbij de PvdA uit de regering in lopende zaken Rutte II zou stappen was plots niet zo ondenkbaar.

Op 9 oktober lag dan toch een akkoord op tafel. Daarmee evenaarden de onderhandelaars op dat moment het record van langste regeringsonderhandeling in Nederland. Dat record van 208 dagen stond voordien op naam van de onderhandelaars voor de regering-Van Agt I in 1977. Het feit dat er een akkoord was betekende echter nog niet dat de nieuwe regering een feit was. Rutte werd officieel benoemd tot formateur en kon verder zijn nieuwe regering vorm geven. Op 26 oktober werd de regering-Rutte III officieel beëdigd door de Koning.

(Nipte) Meerderheid gevonden

Na 225 dagen had Nederland een nieuwe regering. Een record, naar Nederlandse normen. De vier regeringspartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben de kans om hun visie de komende jaren op te leggen. De partijen begonnen er aan met goede moed, een goede verstandhouding en een behoorlijk uitgewerkt programma. In dat programma probeerde de nieuwe regering haar rechterflank af te dekken door in te zetten op patriottisme en identiteit.

Toch is de meerderheid broos. De oppositie is sterk en de meerderheidscoalitie heeft slechts één zetel op overschot. De grote vraag is wat er zal gebeuren met deze nipte meerderheid wanneer ze het echt moeilijk zal krijgen. Binnen de regering blijft vooral tussen D66 en ChristenUnie het water diep. D66, de partij van Alexander Pechtold zit enorm gewrongen met het feit dat enkele van haar symbooldossiers niet of slechts half het regeerakkoord haalden. Zo ontstond er enorm veel commotie over de referendumwet die in de toekomst raadgevende referenda onmogelijk zal maken. Ook op vlak van het thema euthanasie lijkt de sociaal-liberale partij niet te kunnen scoren. De partij was altijd voorstander van een uitbreiding van de euthanasiewet maar het regeerakkoord voorziet slechts dat de kwestie onderzocht zal worden. Vorige week nog laaide de euthanasiediscussie, die ook al aanwezig was tijdens de onderhandelingen, opnieuw op tussen D66 enerzijds en ChristenUnie anderzijds.

Oppositie van links en rechts

De problemen binnen de regering lijken vooralsnog onder controle. Al zal moeten blijken of de regeringspartijen kunnen weerstaan aan profilering met de aankomende gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018. Bovendien zitten in de oppositie enkele kleppers die deze regering niet zullen sparen. Vanuit linkse hoek komt er stevig weerwerk van Jesse Klaver (GroenLinks). Indien de PvdA erin slaagt zich snel te herstellen komt er vanuit linkse kant nog een kwaaie klant bij.

Ter rechterzijde vinden we natuurlijk Geert Wilders. Zijn partij uitte al forse kritiek tijdens het debat rond de regeringsverklaring. Wilders noemde Rutte een “politieke oplichter” en noemde diens partij eerder een partij van “onbetrouwbare dieven”. Eind november kwam ook het nieuws dat Wilders Rutte voor de rechter daagt omdat die laatste de Nederlandse bevolking zou discrimineren.

Tot slot is er ook nog Thierry Baudet, de man die onlangs in Nederland werd verkozen tot politicus van het jaar. Zijn partij, Forum voor Democratie, won sinds de verkiezingen in elke peiling zetels. In de laatste peiling wordt Forum voor Democratie zelfs de tweede partij van Nederland met 15 zetels. Een andere trend is dat de huidige regeringspartijen, op de ChristenUnie na, in bijna elke peiling zetels verliezen. Volgende afspraak met de kiezer: 21 maart 2018, gemeenteraadsverkiezingen.

Reacties

Reacties

SDB en nieuwsreporter.com brengt u nationaal en internationaal nieuws

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.