spanje

WAT ZEGT VOORHECHTENIS CATALAANSE MINISTERS OVER SPAANSE RECHTSSTAAT?

De Spaanse rechter die de Catalaanse kwestie op haar bord kreeg, blijft haar keiharde aanpak aanhouden. Het risico op het vernietigen van bewijzen en op vluchten was, met Puigdemont in Brussel, volgens haar te groot – en dus moeten acht ex-min

1. Is de Spaanse rechtsstaat wankel?

Heel wat Vlaamse politici namen de Spaanse rechtsstaat de afgelopen dagen op de korrel. Staatssecretaris Theo Francken (N-VA) vroeg zich luidop af of Puigdemont in Spanje wel een eerlijk proces kon krijgen. Bert Anciaux (SP.A) schreef op Facebook dat het proces tegen Puigdemont ‘een pure politieke afrekening was’ en ‘niets meer met een rechtsstaat te maken had’. Daarmee volgen ze de lijn van de Catalaanse separatisten en van de extreemlinkse Spaanse partij Podemos.

Frank Verbruggen, professor strafrecht aan de KU Leuven, benadrukt ‘dat het niet is omdat het proces over een politieke kwestie gaat, dat het een politiek proces is’.

In Europese vergelijkingen doet Spanje het beter dan België. Zo zijn de rechten van de verdediging in strafzaken er op heel wat punten beter beschermd dan in ons land, een gevolg van de dictatuur. België is bovendien al vaak op de vingers getikt over de toestand in de gevangenissen. ‘Het is de taak van de advocaat om het systeem als corrupt en oneerlijk weg te zetten. Maar ons land heeft er alle belang bij het wederzijdse vertrouwen dat geldt binnen de Europese Unie, niet te schaden. We zijn slecht geplaatst om met stenen te gooien. Ook van ons rechtssysteem wordt in het buitenland soms een karikatuur gemaakt, bijvoorbeeld na de aanslagen.’

Anderzijds leunt het parket in Spanje volgens Verbruggen wel dichter aan bij de politiek dan in België het geval is. ‘Dat probleem wordt in Spanje ook erkend, er is regelmatig debat over.’

Miguel Murado, politiek analist, bevestigt dat. ‘De openbaar aanklager werd enkele maanden geleden aangesteld net omdat hij zo radicaal is.’ De rechters zijn wel onafhankelijk, maar ‘er zijn er die heel activistisch zijn en dat is soms een probleem. Denk aan iemand als Baltasar Garzón. De Catalanen zijn in de audiencia nacional op zo iemand gestoten: progressief, maar met een verleden van strenge vonnissen voor nationalisten.’

2. Is de Spaanse regering tevreden met de harde aanpak van de rechter?

Murado: ‘Toen de twee Jordis opgepakt werden, de leiders van de belangrijkste onafhankelijkheidsbewegingen, was ze dat zeker wel. En dat ondanks het feit dat het toch een erg drastische en in mijn ogen overdreven beslissing was. De onafhankelijkheid was nog niet uitgeroepen en als afschrikking kon het tellen. In die zin moest de rechter consequent zijn en ook in het geval van de ex-ministers overgaan tot voorhechtenis. Heel wat Spanjaarden vinden dat Puigdemont achter de tralies hoort, de regering weet dat. Maar met de verkiezingen in aantocht, is ze nu wellicht minder enthousiast over de beslissing van de rechter. Alleen: zelfs al zou hij dat willen, Mariano Rajoy kan het niet tegenhouden. Zo werkt het niet.’

Heel wat grote vissen van de Partido Popular, de partij van de premier, verdwenen de afgelopen jaren achter de tralies in grote corruptiezaken, ondanks het feit dat de partij aan de macht was. ‘Er rammelt hier en daar misschien wel iets aan de rechtsstaat in Spanje, maar dat mag ook niet overdreven worden’, aldus Murado. Belangrijk: de voorhechtenis betekent niet dat de politici niet kunnen deelnemen aan de Catalaanse verkiezingen van 21 december. Ze zijn nog niet veroordeeld en kunnen dus op een lijst staan.

3. Hoe groot is de kans dat Puigdemont in Spanje 30 jaar cel krijgt?

Ook in Spanje zelf is er veel twijfel of de zware klacht van rebellie wel steek houdt. Een van de rechters van het Hooggerechtshof plaatste daar al openlijk vraagtekens bij, ‘net als het socialistische parlementslid dat aan het bewuste artikel van de strafwet schreef’, zegt Murado. Een reden is dat er geen geweld gebruikt werd bij het uitroepen van de onafhankelijkheid.

Opvallend: de parlementsleden die wel nog onschendbaar zijn en in het Hooggerechtshof berecht worden, werden gisteren voorlopig in vrijheid gesteld. De audiencia nacional, waar al wie zijn onschendbaarheid verloor – zoals de afgezette leden van de regering – berecht wordt, pakt de zaak veel harder aan. ‘In het verleden verklaarde de audiencia nacional zich al eens onbevoegd om over dat soort zware delicten iets te zeggen. Dat kan de verdediging straks gebruiken.’

Alle zaken kunnen uiteindelijk naar het Hooggerechtshof gaan, of de twee Spaanse rechtbanken kunnen iets totaal anders over de zaak oordelen. Verbruggen: ‘Hoe dan ook is een veroordeling van 30 jaar niet vanzelfsprekend. Voor het Hooggerechtshof is samenspannen tot rebellie waarschijnlijker, en dan hebben we het toch eerder over maximum gevangenisstraffen van zeven tot tien jaar.’

‘Mogelijke overlevering Puigdemont zal anderhalve maand duren’

Minstens anderhalve maand zal het duren eer de afgezette Catalaanse minister-president Carles Puigdemont door België kan worden overgeleverd aan Spanje. Dat is de inschatting van zijn Belgische advocaat, Paul Bekaert, die veel ervaring heeft met Europese aanhoudingsmandaten.

Een Europees aanhoudingsbevel vertrekt van de Spaanse justitie naar de federale procureur, die ermee naar een onderzoeksrechter stapt. De onderzoeksrechter kan het aanhoudingsbevel afwijzen, wat volgens Bekaert zeer zelden gebeurt. Als hij het bevel wel toewijst, kan hij de onmiddellijke hechtenis van de verdachte bevelen, of hem voorlopig in vrijheid laten. Volgende stap is dat de raadkamer oordeelt of het Europees aanhoudingsmandaat niet in strijd is met de Belgische wetgeving. Als dat niet zo is, wordt de verdachte overgeleverd aan de Spaanse justitie, maar niet zonder dat de verdachte de kans heeft gehad om tegen zijn uitlevering in beroep te gaan en – als de kamer van inbeschuldigingstelling hem geen gelijk geeft – in cassatie.

Volgens Bekaert zal zijn cliënt de procedure in België afwachten. ‘Als hij hier in hechtenis genomen wordt, zal hij trouwens niet anders kunnen. Hij verblijft hier en heeft zijn volledige medewerking toegezegd aan de Belgische justitie.’

De Spaanse justitie creëert hiermee een cliffhanger die duurt tot de Catalaanse verkiezingen op 21 december, met Puigdemont en zijn ministers in martelaarsrollen. ‘Ik weet niet of mijn cliënt daar op voorhand rekening mee gehouden heeft, maar dit is een cadeau. De Spaanse justitie is niet bijzonder tactisch bezig.’  (wwo)

 

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.