rutte

Omtzigtgate toont grove integriteitsschendingen in het kabinet geen probleem

Uitgerekend in de week dat de Tweede Kamer, na jaren dralen en het kritiekloos accepteren van de meest grove integriteitsschendingen in eigen gelederen, met de aanstelling van de leden van het ‘College van Onderzoek Integriteit Tweede Kamer’ serieus werk leek te gaan maken van de strijd tegen onethisch gedrag, diende zich een van de grotere schandalen aan.

Dankzij een toevallige foto van een toevallig op het Binnenhof rondlopende fotograaf van een toevallig passerende door de Tweede Kamer aangestelde ‘formatie-verkenner’ weten we nu dat op het hoogste bestuurlijke niveau in Nederland gespeeld wordt met de gedachte om een recent met ruim 342.000 voorkeursstemmen herkozen volksvertegenwoordiger te lozen. Weg met die lastpak. Regel een baantje elders voor die vent!

Nog niet zo lang geleden vertelde de ‘lastpak’ in de Tweede Kamer over zijn onderzoek naar de bestuurlijke mores op Malta. De parallel met Nederland is treffend. Het enige verschil is dat in Nederland kritische dwarsliggers alleen mentaal kapotgemaakt worden. Het is een schandaal van ongekende klasse.

“Nee”, sprak premier Rutte. “De verkenners Ollongren en Jorritsma gaan hierover geen verantwoording afleggen. Zij zijn weg. Er zijn nu nieuwe verkenners. Niemand gaat hier uitleg over geven”.

Een staaltje bestuurlijke arrogantie dat zijn weerga niet kent. Gelukkig is een ruime meerderheid in de Tweede Kamer verstandiger. Volgende week gaan de verkenners alsnog tegenover de Kamer verantwoording afleggen. De dames Ollongren en Jorritsma handelden immers in opdracht en in naam van de Kamervoorzitter, die tegenwoordig het (in)formatieproces leidt. Het zou toch een mooie boel worden als ze maar wat konden doen zonder zich in het openbaar tegenover de opdrachtgever, het volk dus, te verantwoorden.

De stellingname van de MP was een perversiteit die het begin van het einde van zijn gezaghebbende positie inluidde. Als je denkt dat je je dit, zeker in het huidige tijdsgewricht, kunt veroorloven is het de hoogste tijd om te gaan. Ik geef hem nog twee jaar. Daarna is het kaartenhuis, mede door wat de parlementaire enquêtes naar de toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen ons gaan brengen, ingestort.

Het morele verval in het politieke milieu is adembenemend. Liegen en bedriegen, verlinken en messen in de rug zijn standaardpraktijk.

Belangenverstrengeling, vriendjespolitiek en graaien zijn andere gebruikelijke ingrediënten. Deze week kregen we in die praktijken weer een fascinerende inkijk via de kwestie-Vrehlen, de Limburgse oud-gedeputeerde, in wiens morele teloorgang niet minder dan twee zittende Limburgse gedeputeerden werden meegesleurd.

Ons hoogste orgaan, de Tweede Kamer, heeft de afgelopen jaren diep nagedacht over integriteit. Het leidde tot de vaststelling van een ‘Gedragscode Integriteit’ en de instelling van een ‘College van Onderzoek Integriteit Tweede Kamer’ dat toezicht moet houden op de naleving van die code. Op zich een positieve ontwikkeling, maar het werd ook wel tijd. Meermaals is Nederland door de ‘Group of States Against Corruption’ (GRECO) van de Raad van Europa op de vingers getikt wegens tekortschietend integriteitsbeleid. We stonden op één lijn met landen als Bulgarije en Oekraïne. Landen met corrupte regimes.

Iedere burger kan zich tot het college wenden met klachten over schending van de gedragscode door leden van de Tweede Kamer. Wie nu de pen pakt om het vers gekozen Kamerlid Rutte aan te klagen wegens schending van het basis-integriteitsbeginsel dat verantwoordelijkheid onlosmakelijk verbonden is met het afleggen van verantwoording komt bedrogen uit.

De code schrijft alleen voor dat het Kamerlid

  • zijn ambt onafhankelijk uitvoert
  • geen giften of gunsten aanvaardt die zijn handelen beïnvloeden
  • netjes alle registratieverplichtingen vervult
  • informatie niet misbruikt voor eigen gewin
  • handelt volgens de regels van de Kamer.

De zwaarste sanctie die het college van onderzoek kan opleggen aan een Kamerlid wegens overtreding van de gedragscode is uitsluiting van deelname aan debatten voor een periode van maximaal een maand. Stemmen mag het Kamerlid nog wel.

Liegen, bedriegen, om de tuin leiden, belangen verstrengelen, messen in ruggen steken, ondermijnen, graaien, rotzooien met declaraties, ongewenste intimiteiten, wegkijken en verdonkeremanen van wangedrag, het Kamergebouw gebruiken als bordeel, om maar eens een paar recente vergrijpen te noemen, vallen allemaal buiten de gedragscode. U kunt klagen wat u wilt, het college van onderzoek gaat er niet over.

Van dat college zijn de leden benoemd door de Kamer zelf, op voordracht van het Presidium, dat ook de selectiecriteria voor benoeming van die leden vaststelde. Met andere woorden: de slager vertrouwt de keuring van zijn eigen vlees toe aan keurmeesters die voldoen aan door de slager zelf vastgestelde criteria, waarna zij door de slager worden benoemd. GRECO zal er wel raad mee weten.

Een gedragscode met een veel te beperkte reikwijdte. Een slager die de keurmeesters selecteert en benoemt. Sancties waar iedere delinquent om lacht. Het is geen bemoedigend beeld. De drie leden die de Kamer aanstelde als College van Onderzoek –een Staatsraad, een oud-griffier en een erkend wetenschapper met politicoligische expertise- brengen een staatsrechtelijke, bestuurlijke en onderzoekskundige ervaring mee die veelbelovend is, maar ik hoop van harte dat zij het lef hebben over de grenzen van hun mandaat heen te kijken en lering te trekken uit de ervaringen in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, waar het Committee on Standards parlementsleden die de Code of Conduct overtreden uit hun ambt kan zetten. Zodat ook wij integriteitsschenders van het Binnenhof kunnen verdrijven. Het wordt hoog tijd!

Abonneer u nu op onze gratis elektronische nieuwsbrief SDB-nieuws klik hier om te registreren

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.