25 oktober 2021

SDB

dagelijks nieuws en blogs

Omtzigt vroeg aandacht voor mondkapjes Sywert van Lienden, denkend dat die zonder winstoogmerk werkte

Sywert van Lienden

Pieter Omtzigt bracht meer dan eens 80 miljoen mondkapjes onder de aandacht die Sywert van Lienden in de aanbieding had. Omtzigt dacht daar goed aan te doen, en voelt zich nu misleid door Van Lienden, die 9 miljoen euro zou verdienen aan mondkapjes die hij ‘om niet’ had zullen leveren.

Wat is de mondkapjesdeal?

Sywert van Lienden verkocht in 2020 40 miljoen mondkapjes uit China aan het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Eerst zou hij dit via de stichting Hulptroepen Alliantie doen, zonder winstoogmerk, voor 88 miljoen euro. Uiteindelijk heeft het ministerie 100,8 miljoen euro voor de mondkapjes betaald via het speciaal opgerichte bedrijf Relief Goods Alliance. Dat betekent dat het bedrijf van Van Lienden uiteindelijk zo’n 28 miljoen euro winst heeft gemaakt, waarvan hij 9 miljoen euro in eigen zak kon steken. Toen dat uitkwam, ontstond er ook al veel ophef.

Later werden de mondkapjes afgekeurd door het RIVM omdat ze grafeen (nanomateriaal van koolstof) bevatten, en daarom een risico voor de gezondheid vormden. De mondkapjes zijn hierdoor nooit gebruikt, maar wel betaald. Van Lienden zegt de winst voor goede doelen te willen gebruiken. Maar meerdere goede doelen zeiden daar niets voor te voelen, en dat Van Lienden het geld terug moest geven aan de overheid.

Omtzigt heeft tijdens de coronacrisis zowel premier Mark Rutte als minister voor Medische Zaken Martin van Rijn gewezen op een optie om nog eens 80 miljoen mondkapjes extra te kopen via Sywert van Lienden. Het Kamerlid hoopte zo de tekorten in de zorg te bestrijden. Hij wist niet dat zijn ex-CDA-partijgenoot inmiddels in het geheim al commerciële belangen had en uiteindelijk fors zou gaan verdienen aan de mondkapjes.

‘Ik voel mij door Sywert van Lienden op het verkeerde been gezet, dat lijkt me duidelijk’, zegt Omtzigt, die voor het eerst reageert op zijn betrokkenheid bij de affaire.

SCHIJT JOCH Sywert van Lienden pikt het niet langer en heeft GROTE BEK, maar wil niet uitleggen wat hij daarmee bedoelt

Uit interne stukken die door de Volkskrant zijn opgevraagd via een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) blijkt dat Omtzigt zich vaker dan eerder bekend was hard heeft gemaakt voor de aankoop van nog eens 80 miljoen mondkapjes via de kanalen van Van Lienden. Eerder onthulde de Volkskrant al dat het Kamerlid een aanbod van de ex-scholierenleider had achtergelaten bij het ministerie van Algemene Zaken, na een ontmoeting met premier Rutte in april 2020, maar ook daarna bleef hij zich met de zaak bemoeien.

Zo benaderde Omtzigt later nog enkele keren de raadsadviseur van premier Rutte over de kwestie. ‘Er is geen contact geweest over de 80 miljoen mondkapjes die aangeschaft konden en kunnen worden’, klaagde het Kamerlid in een van zijn berichten.

Na bemiddeling door het ministerie van Rutte voerde Omtzigt uiteindelijk ook nog een gesprek met minister Van Rijn, die verantwoordelijk was voor de inkoop van beschermingsmiddelen tijdens de coronacrisis. Ook dat leidde uiteindelijk niet tot de aanschaf van nog eens 80 miljoen mondkapjes.

Commerciële deal

Op het moment dat Omtzigt de bewindspersonen benaderde, hadden Van Lienden en zijn compagnons Bernd Damme en Camille van Gestel net een commerciële deal gesloten via het ministerie van VWS voor de afname van 40 miljoen mondkapjes voor 100,8 miljoen euro. Dat was een van de grootste orders uit de coronacrisis. Het net opgerichte bedrijf van Van Lienden en zijn compagnons, Relief Goods Alliance, boekte uiteindelijk zo’n 28 miljoen euro winst op de deal. Van Lienden benadrukte in die tijd ‘om niet’ te werken via de stichting Hulptroepen Alliantie.

In een schriftelijke reactie stelt Omtzigt, die samen met Van Lienden lid was van de CDA-programmacommissie, dat hij misleid is door zijn toenmalige partijgenoot. ‘Ik wilde een bijdrage leveren aan een oplossing voor het tekort aan mondkapjes, met name voor de verpleeghuizen. Ik heb expliciet gevraagd of er sprake was van een non-profit initiatief en dit heeft Sywert aan mij bevestigd. Met die wetenschap heb ik de stichting van Sywert onder de aandacht gebracht van het ministerie van AZ en Van Rijn. Pas na de publicatie in de Volkskrant heb ik samen met de rest van Nederland vernomen dat het niet om een non-profit initiatief ging.’

Van Lienden ontkent dat Omtzigt hem expliciet heeft gevraagd of het een non-profit initiatief betrof.  De ondernemer zegt ook niet te hebben geweten van de ontmoeting van Omtzigt met Van Rijn. ‘Het is niet op ons verzoek geweest in elk geval.’

Omtzigt kreeg rond zijn ontmoeting met Rutte in april 2020 van Van Lienden een 15 pagina’s lang stuk (titel: ‘een voorstel voor de 1,5 meter economie’) met als aanhef: ‘Geachte minister-president, beste Mark’. In het stuk wordt de indruk gewekt dat de eerste deal voor 40 miljoen mondkapjes door Van Liendens non-profit organisatie Hulptroepen Alliantie wordt uitgevoerd. ‘Komende week leveren we naast onze eigen netwerk en webshop, ook circa 40 miljoen stuks aan de overheid’, staat in de inleiding die is ondertekend door ‘Team Hulptroepen’. Op geen enkele manier wordt aan premier Rutte of Omtzigt duidelijk gemaakt dat het in werkelijkheid om een commerciële deal ging waarbij alle winst naar Van Lienden en zijn compagnons zou vloeien.

Verwarrend

In een schriftelijke reactie die is gevoegd bij de nu geopenbaarde stukken erkennen Van Lienden en Damme dat het document  ‘voor (onwetende) buitenstaanders verwarrend kan overkomen’. ‘Maar voor betrokkenen is helder hoe dat is gegaan, voormalig minister Tamara van Ark heeft dit eerder ook ruimschoots aangegeven.’

Het duo doelt daarmee op Van Arks mededeling in juni 2021 dat het ministerie van Volksgezondheid wel wist dat de deal werd gesloten via een commerciële bv. Na de eerste onthulling had een woordvoerder van Van Ark nog gezegd dat het departement veronderstelde dat de non-profit stichting Hulptroepen Alliantie betrokken was. ‘Het ministerie ging ervan uit dat ze bij elkaar hoorden, aangezien het om dezelfde personen ging.’

Van Lienden en Van Damme benadrukken verder dat het stuk voor Rutte op verzoek van Omtzigt werd geschreven en ‘niet expliciet bedoeld was als commercieel aanbod’. ‘Er is geen poging gedaan tot een nieuwe order; er is slechts geprobeerd ongebruikte capaciteit een nuttige bestemming te geven.’

Van Lienden heeft erkend dat Omtzigt niet op de hoogte was van zijn commerciële activiteiten. In een interview met Buitenhof  bood hij zijn excuses aan voor het gebrek aan transparantie. ‘Ik had net zo hard van de daken moeten schreeuwen dat er een bedrijf was met winstoogmerk als dat er een stichting was zonder winstoogmerk. Dat er een andere indruk is gewekt, is mijn fout’, aldus Van Lienden, die zijn eigen winst van zo’n 9 miljoen euro zegt te gaan gebruiken voor goede doelen.

In het magazijn

Op een oproep van ex-vrijwilligers van Hulptroepen Alliantie om de winsten terug te storten naar de overheid, gaan Van Lienden en zijn compagnons niet in. De 40 miljoen mondkapjes die het trio leverde aan het Landelijke Consortium Hulpmiddelen, de inkooporganisatie van de overheid, zijn allemaal in het magazijn beland, omdat er al te veel was ingekocht.

Er loopt nog een onafhankelijk onderzoek naar de totstandkoming van de deal met Van Lienden en zijn compagnons. Dat had aanvankelijk voor de zomer klaar moeten zijn, maar de einddatum is al meerdere keren uitgesteld.

Van Lienden heeft op Twitter een reactie gegeven. „Een dergelijke vraag is nooit gesteld over onze opdracht met Relief Goods Alliance, tevens is hij ook niet bij dit proces betrokken geweest”, aldus de opiniemaker. „Dat Pieter Omtzigt een slachtoffer is van misleiding, is een verdraaiing van de werkelijkheid.” Van Lienden benadrukt in de verklaring nogmaals dat het inkoopproces van de mondkapjes zoals hij die aan Omtzigt voorstelde „een initiatief zonder winstoogmerk is en was. Omtzigt mocht er dus absoluut vanuit gaan dat het om een stichting zonder winstoogmerk ging.” Dat er toch winst gemaakt werd, komt doordat de deal uiteindelijk niet via de stichting liep, maar via het bedrijf van Van Lienden.

SDB is al meer dan 10 jaar vrij, eerlijk en onafhankelijk. Geen miljardair bezit ons, geen adverteerders controleren ons. Wij zijn een door lezers ondersteunde non-profitorganisatie. In tegenstelling tot veel andere publicaties, houden we onze inhoud gratis voor lezers, ongeacht waar ze wonen of het zich kunnen veroorloven om te betalen.

We hebben geen paywalls en alles blijft gratis zonder censuur. In het post-truth-tijdperk van nepnieuws, echokamers en filterbubbels publiceren we meerdere perspectieven van over de hele wereld.

Iedereen kan bij ons publiceren, maar iedereen doorloopt een rigoureus redactioneel proces. U krijgt dus op feiten gecontroleerde, goed gemotiveerde inhoud in plaats van ruis.

Dit is niet goedkoop. Servers, redacteuren fees en web ontwikkelaars kosten geld. Overweeg alstublieft om ons te steunen als donateur of ondersteunend lid, ook wij hebben onze inkomsten zien dalen in deze heftige tijden daarom, KLIK HIER voor IBAN of via PayPal hieronder!, hartelijke dank en veel leesplezier.

Steun SDB via PayPal veilig en simpel.