Niet meer vliegen boven een conflictgebied

MH17

Er is iets vreemds aan de hand waar er nu ineens discussie is over de vraag of de overheid, of een particuliere luchtvaartmaatschappij mag beslissen of er over een ‘conflictgebied’ wordt gevlogen.

De ver gaande onkunde van de heer Tjibbe Joustra, als dat wat NRC uit zijn mond zegt te hebben opgetekend inderdaad correct is weergegeven, bezorgde mij de koude rillingen. De gezagvoerder van een vliegtuig is verantwoordelijk voor de veilige vluchtuitvoering, zoals opgenomen in de wet. Het geeft hem onder andere de autoriteit om af te wijken van instructies van de verkeersleiding als die instructies het toestel en/of de inzittenden, danwel burgers op de grond in gevaar brengen. Hij moet in dat geval wel een ‘MayDay’ bericht uit doen gaan, om aan te geven dat hij geen andere keuze heeft, als de tijd ontbreekt om de situatie aan de verkeersleiding uit te leggen, en om andere instructies te vragen. Die eindverantwoordelijkheid ontslaat de overheid, en diensten die onder haar verantwoordelijkheid vallen, op geen enkele wijze van hun geheel eigen verantwoordelijkheid. Meer in het bijzonder voor die van de veiligheid in het luchtruim, de voor de luchtvaart beschikbaar gestelde grondapparatuur, start- en landingsbanen, en andere oppervlakten op luchthavens waar vliegtuigen gebruik van maken, naast verlichting en andere nauw omschreven apparatuur, en diensten.

De bemanning van een vliegtuig krijgt voor de vlucht officiële aanwijzingen op schrift (NOTAMs) van landen waardoor zij op de hoogte worden gesteld van inbreuken op de veiligheid in het luchtruim, bijvoorbeeld tijdens militaire oefeningen, met daarvoor afgesloten delen van het luchtruim, en over systemen ten behoeve van de verkeersleiding, communicatie en navigatie die niet naar behoren werken, maar ook de conditie van start- en landingsbanen als daar aanleiding toe is et cetera, in een overzichtelijke, gestandaardiseerde format die wereldwijd hetzelfde is. Het is dus niet zo dat de gezagvoerder gehouden is goed de krant en het internet na te pluizen, en zijn eigen bronnen in diverse landen moet bellen om uit te vinden of er ergens luchtdoelraketten staan opgesteld, en recent nog zijn gebruikt, die zijn of haar hele dag kunnen verpesten. Noch is dat de taak van de luchtvaartmaatschappijen.

Grote, nationale luchtvaartmaatschappijen onderhouden nauwe contacten met de veiligheidsdiensten van het eigen land, en vragen hen om advies als ze zelf iets opmerken dat een risico op kan leveren. Ook met betrekking tot bepaalde lading of personen aan boord, en de veiligheid van personeel dat enige tijd in een land verblijft. Die band is niet geformaliseerd, waardoor de overheid in Nederland zich in het geval van vlucht MH-17 op het formele standpunt kan stellen dat het wel wist dat er boven het oosten van Oekraïne militaire vliegtuigen op grote hoogte uit de lucht werden geschoten, maar dat geen wet hen verplicht de burgerluchtvaart daarover te informeren. Ik ben er zelf vrij zeker van dat er beslist ergens een ‘kapstokartikel’ moet zijn dat daar anders over oordeelt. Als er voor mijn huis een boom omvalt, over de onverlichte openbare weg, en ik trek de gordijnen dicht en ga lekker slapen, zonder verder iemand te waarschuwen of die boom te markeren, terwijl ik wel die mogelijkheden heb, is dat vast en zeker verwijtbaar als er vervolgens iemand zich te pletter rijdt tegen die boom. Of niet?

Dan nog had Oekraïne, verantwoordelijk voor haar eigen luchtruim, wel degelijk de bemanningen die van haar luchtruim gebruik maakten moeten waarschuwen. Meer nog dan Iran, al had ook daar het vliegverkeer beter gestaakt kunnen worden na de vergeldingsaanval op doelen in Irak, omdat Trump had aangekondigd in dat geval Iran te zullen verwoesten. Maar daar is het probleem dat het luchtruim boven alle landen in het ‘Midden-Oosten’ in feite permanent onveilig is door de olieoorlog, en de bereidheid van westerse landen en Israël om een verscheidenheid aan landen in de regio zonder enige aankondiging te bombarderen, wat een reactie van de luchtverdediging in die landen tot gevolg kan hebben, met alle noodlottige gevolgen van dien. Israël maakt om die reden welbewust gebruik van het Libanese luchtruim, waardoor burgervliegtuigen volgens DIT artikel in feite als ‘human shield’ fungeren. Een oorlogsmisdaad.

Waar westerse inlichtingendiensten zelf verdomd goed weten wat ze aanvallen en wanneer, valt daar in elk geval veel te winnen als ze die informatie ruim van tevoren met de burgerluchtvaart delen, zodat er niet nog meer onschuldige slachtoffers hoeven te vallen in de olieoorlog dan nu al het geval is. Nog beter is het staken van al dat perfide geweld, en die aanslag op klimaat en milieu, en soevereine landen weer hun eigen boontjes laten doppen. Maar dat is tegen dovemansoren. De bestaande wet- en regelgeving wordt toch al op grote schaal genegeerd door de oorlogvoerende partijen, maar het is helder dat ze ook niet geschreven zijn voor een semi-permanente oorlogssituatie zoals we die nu geschapen hebben, en die met elke nieuwe dag onoverzichtelijker wordt. Zoals het nu is, is de burgerluchtvaart vogelvrij, en die situatie kan niet worden getolereerd.

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.