17 oktober 2021

SDB

dagelijks nieuws en blogs

Met ‘niet-bindende’ internationale afspraken wordt het normale democratische proces omzeild

rutte

BRUSSELS, BELGIUM - DECEMBER 15: Prime Minister of Netherlands Mark Rutte arrives for the second day of the European Union leaders summit at the European Council on December 15, 2017 in Brussels, Belgium. The European Council summit is meeting for two days to discuss issues related to Brexit, defence, education, immigration and foreign policy. (Photo by Dan Kitwood/Getty Images)

Premier Rutte zegt dat het kabinet positief staat tegenover het VN-migratiepact. Het pact is volgens Rutte niet bindend. De soevereiniteit van een land wordt er niet door geraakt en het heeft ook geen juridische gevolgen, zegt hij. ‘Het zijn intenties en algemene uitspraken, want meer kan de VN niet doen.’ Niets om je zorgen over te maken, wil Rutte ons doen geloven. Hieronder zet Syp Wynia uiteen hoe het werkelijk werkt.

Bij deze als ‘niet-bindend’ betitelde internationale afspraken staan de nationale parlementen buitenspel, dat – anders dan bij ‘echte’ verdragen – de goedkeuring van het parlement niet is vereist. Het is voor alle direct belanghebbenden (diplomaten, internationale ambtenaren, activisten, sponsors) zelfs erg aantrekkelijk om interna­tionale afspraken ‘niet-bindend’ te noemen, omdat dan het normale democratische proces kan worden omzeild.

Maar wat ‘niet-bindend’ heet, wordt vaak toch weer bindend – vooral door gerechtelijke uitspraken. Waardoor het recht niet van onderop ontstaat, maar van bovenaf: in kantoren en in rechtszalen in Brussel, Genève, Straatsburg en New York, zonder dat de democratie haar sturende dan wel corrigerende werk heeft kunnen doen.

Het Global Compact mag dan wel ‘niet-bindend’ heten, maar de landen die het steunen, leggen zichzelf in de tekst van 34 kantjes wel minstens honderd verplichtingen (‘commitments’) op, waardoor ze zich er wel degelijk aan ‘verbinden’ om de omvangrijke reeks aannames te omarmen en de doelstellingen te halen.

Of landen daarbij wel hun best doen, wordt om de vier jaar nagelopen in VN-verband. Dat is een beproefd drukmiddel (peer pressure) om van ogenschijnlijk niet-bindende politieke afspraken toch dwingend beleid te maken. En anders verwijzen rechters wel naar de als niet-bindend betitelde afspraken, die zo alsnog bindend worden.

Er is nauwelijks een land te bedenken dat zich zo snel onderwerpt aan internationale afspraken – al helemaal als het migratie betreft – als Nederland. Dat komt in de eerste plaats doordat Nederland internationale verdragen boven de Nederlandse wet stelt. Als verdragen iets anders zeggen dan de wet, telt het verdrag.

Nederland ziet zich daarbij als koploper in de internationale rechtsorde, waardoor het bij de uitvoering van internationale afspraken die afspraken extra braaf volgt. Dat geldt ook voor rechters, die naar Europese rechters (Luxemburg, Straatsburg) verwijzen voor hun vonnissen.

Het laatste restje soevereiniteit dat op dit vlak nog niet door Nederland is ingeleverd, verdwijnt naar ‘Marrakesh’, door de talloze verplichtingen die daar worden aangegaan, die soft law heten, maar al gauw de kracht van wet kunnen krijgen. Allemaal zonder dat zo’n wet ook als wet (of verdrag) aan de Tweede en de Eerste Kamer is voorgelegd.

Zo wordt met ‘niet-bindende’ internationale afspraken het normale democratische proces omzeild. Een ernstige zaak.

SDB is al meer dan 10 jaar vrij, eerlijk en onafhankelijk. Geen miljardair bezit ons, geen adverteerders controleren ons. Wij zijn een door lezers ondersteunde non-profitorganisatie. In tegenstelling tot veel andere publicaties, houden we onze inhoud gratis voor lezers, ongeacht waar ze wonen of het zich kunnen veroorloven om te betalen.

We hebben geen paywalls en alles blijft gratis zonder censuur. In het post-truth-tijdperk van nepnieuws, echokamers en filterbubbels publiceren we meerdere perspectieven van over de hele wereld.

Iedereen kan bij ons publiceren, maar iedereen doorloopt een rigoureus redactioneel proces. U krijgt dus op feiten gecontroleerde, goed gemotiveerde inhoud in plaats van ruis.

Dit is niet goedkoop. Servers, redacteuren fees en web ontwikkelaars kosten geld. Overweeg alstublieft om ons te steunen als donateur of ondersteunend lid, ook wij hebben onze inkomsten zien dalen in deze heftige tijden daarom, KLIK HIER voor IBAN of via PayPal hieronder!, hartelijke dank en veel leesplezier.

Steun SDB via PayPal veilig en simpel.