DELEN
brexit

Er gaan in Groot-Brittannië steeds meer stemmen op om een nieuwe brexit-referendum te houden. Kan dat en zo ja, wanneer?

WAAR HET DUS OP NEERKOMT IS DAT, ALS DE BRITTEN EEN NIEUW REFERENDUM WILLEN OVER DE UITSTAP, DAT TEN LAATSTE IN AUGUSTUS 2018 ZAL MOETEN WORDEN BESLIST.

Het enige wat een nieuw referendum over de brexit nog tegenhoudt zijn politieke motieven: puur grondwettelijk is er geen enkel probleem. En hoewel Theresa May voorlopig zo’n tweede referendum niet zou overwegen, komt ze steeds meer onder druk te staan. De twijfel over de brexit slaat vooral toe nu er binnen de Conservatieve partij steeds nadrukkelijker aan de stoelpoten van premier Theresa May wordt gezaagd. En zelfs de meest hardnekkige brexit-believers uit het House of Lords achten een nieuw brexit-referendum eind volgend jaar niet langer onwaarschijnlijk.

Artikel 50

De vraag is niet zozeer of er een tweede referendum mag worden gehouden in de UK, maar of het nu nog terug kan als zo’n referendum plaats zou vinden en de uitslag zou aangeven dat de brexit ongedaan moet worden gemaakt. Of: laat artikel 50 van de Europese grondwet, dat het uitstappen van een land regelt, zoiets toe?

Wel, de tekst van artikel 50 zegt niets over een land dat van gedacht verandert voordat de periode van twee jaar nadat het heeft aangegeven dat te willen doen voorbij is. Er staat wel in dat de deadline zou kunnen worden verlengd als alle EU-landen daarmee instemmen en dat een staat na het vertrek een aanvraag kan indienen om op de gebruikelijke manier weer lid te worden.

Het zou juridisch dus perfect mogelijk zijn voor de Britten om hun kennisgeving van uitstap in te trekken. Als dat betwist zou worden door één of meerdere andere landen van de EU, zou het Europees Hof van Justitie een uitspraak daarover moeten doen. Maar zoals gezegd, in de praktijk zou het een politiek besluit zijn want het zou alleen naar de rechter gaan als er een meningsverschil was.

Maar als de Britse regering de brexit zou proberen te annuleren, mogelijk na het houden van een nieuw referendum, is het vrijwel zeker dat de andere naties van de EU het daarmee eens zullen zijn, en veel van hun leiders hebben dat ook al gezegd.

Concessies?

De grote vraag is of de EU dan concessies gaat eisen. Waarschijnlijk niet, maar net dat zal door de tegenstanders van een brexit uitgespeeld worden in de campagne naar een nieuw referendum. Die tegenstanders zijn nu al speculaties de wereld aan het insturen genre “de EU gaat eisen dat we in de euro stappen” en “de EU gaat ons verplichten in Schengen te stappen”. Er zijn echter geen indicaties dat zoiets effectief het geval zou zijn, integendeel, in de wandelgangen van de EU valt te horen dat moesten de Britten van gedacht veranderen er niks zou gedaan worden om dat proces in de weg te staan.

De Britten hebben overigens nog wel even tijd om een nieuw referendum te organiseren, maar ook weer niet oneindig veel tijd. Ze moeten, als ze van gedacht veranderen, dat ten laatste doen voor 29 maart 2019. Maar zo simpel is het toch niet. De andere EU-landen moeten hun goedkeuring geven en zoiets duurt wel even.

Tot wanneer om te beslissen?

Als de Britten het normale tijdschema zouden respecteren, dan is de EU-raad van 13 en 14 december 2018 de deadline (de volgende op 21-22 maart 2019 is slechts een week verwijderd van de brexit-dag). Dat betekent dat een nieuw referendum in november volgend jaar gehouden zou moeten worden.

In de praktijk, en als de EU27 de Britten graag willen erbij houden, zouden de lidstaten in januari of februari een spoedraad accepteren, en zo zou januari 2019 ook nog kunnen.

Maar, het duurt, langs Britse kant dan, ook wel een tijdje om een referendum op te zetten. Het vorige EU-referendum van juni 2016 werd door David Cameron in februari, vier maanden eerder, aangekondigd. Maar de wet die hem dat toeliet, had eerste wel zeven maanden nodig om door het parlement te raken. Dat tijdschema zou deze keer drastisch kunnen worden verkort, vooral als de pro-EU-meerderheid in het House of Lords een nieuw referendum gaat steunen (en waarom zouden ze niet?)

Een nieuwe referendumwet – de formulering zou gebaseerd kunnen zijn op de wet van 2015 – zou binnen twee weken kunnen worden doorgevoerd als er een duidelijke meerderheid is in beide kamers van het Britse parlement.

Andere vraagstelling

Er is echter nog iets: de Electoral Commission (de kiescommissie) adviseerde na het laatste referendum dat “de referendumwetgeving minstens zes maanden voordat deze moet worden uitgevoerd of nageleefd, duidelijk moet zijn”.

Waar het dus op neerkomt is dat, als de Britten een nieuw referendum willen over de uitstap, dat ten laatste in augustus 2018 zal moeten worden beslist.

De vraagstelling zal bij zo’n nieuw referendum iets anders zijn trouwens. Het zal kiezen worden tussen “de UK moet in de EU blijven” en “de UK moet de EU verlaten onder de met de EU afgesproken voorwaarden”.

Terwijl een nieuw referendum alles behalve zeker is (laten we duidelijk zijn), is er over de vraagstelling blijkbaar al wel een consensus. “Should the UK remain a member of the EU or leave the EU?” kan niet want dat zou kiezers ervan kunnen weerhouden om anders te stemmen: het impliceert blijkbaar te veel dat ze “er de vorige keer naast zaten” en dat gevoel vertaalt zich in hun stemgedrag volgens experts.

Reacties

Reacties

SDB en nieuwsreporter.com brengt u nationaal en internationaal nieuws

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.