DELEN
bankiers
IJsland is nog geen lid van de Europese Unie, maar heeft op 23 juli 2009 het EU-lidmaatschap aangevraagd. Het land is lid van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA), samen met Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein, en in 1992 tekende IJsland het EER-akkoord met de Europese Unie, dat was ontworpen om EVA-landen deel uit te laten maken van de Europese markt zonder lid van de EU te hoeven zijn.

De Europese Unie is niet bepaald de meest bruisende en/of dynamische instelling en vele van de zowat 500 miljoen onderdanen hebben er weinig affiniteit mee. Hoe kan en moet het verder met de huidige EU?

Stand van zaken

De 28 huidige lidstaten vormen de Unie, waarvan het niet duidelijk is voor wat dit staat. Het is geen federatie, geen confederatie maar wat dan wel? Ongetwijfeld is het een groots harmoniseringsmachine, waardoor er al jaren een nivellering naar beneden merkbaar is. Daarnaast zijn er nog vier landen lid van de EFTA (European free Trade Association), namelijk: de rijkere club met IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland. Het essentiële verschil is dat de EU een douane unie vormt met gemeenschappelijke buitengrenzen en de EFTA is dat niet! Maar tesamen vormen ze wel de EER (Europese Economische Ruimte) en dat is de interne markt met 32 landen. Maar de EER deelname houdt voor de EFTA in dat ze niet moeten deelnemen aan de volgende zes EU topics: de Schengenzone (wat ze wel doen), het gemeenschappelijk landbouw- en visserijbeleid, euro noch EMU, het veiligheidsbeleid, het handelsbeleid en de douane unie. Om toe te treden tot deze interne markt van de EER moeten de rijke EFTA landen jaarlijks ‘grants’ betalen – in de vorm van allerlei steun en investeringen – aan de armere Zuid- en oost EU lidstaten. Ongetwijfeld is dit een piste die gaat bewandeld worden in het kader van de ‘Brexit’ door het Verenigd Koninkrijk. Maar de wanorde in de EU is groots, want maar 23 leden zijn toegetreden tot de Schengenzone, 19 zijn er Euro-lid en 22 behoren tot de NAVO. Bovendien heeft de EU in de toetredingsverdragen toegelaten, dat niet het volledige grondgebied van een land moet behoren tot de Unie! Inderdaad, delen van Denemarken, Frankrijk, Nederland en het VK behoren niet de EU.

Problemen

De laatste jaren is de Unie vooral in de problemen geraakt met de toepassing van de Eurozone-regels. Vele landen kunnen het Duitse systeem van lage rente en inflatie, geen begrotingstekort, weinig schuld, een sterke munt en geen devaluatie, niet aan. Dat is ook niet moeilijk te verstaan want vele zuiderse Europese landen hebben tientallen jaren geleefd in de omgekeerde wereld. Bovendien is er in één monetaire zone maar één beleid mogelijk.

Maar naast deze budgettaire- en monetaire problemen is de Schengenzone een ramp qua verdediging en controle der buitengrenzen. Kanselier Merkel heeft een desastreuse keuze gemaakt door de grenzen massaal open te zetten en dat heeft haar een gigantische electorale nederlaag opgeleverd. Maar dit immigratiedossier heeft enorme politiek wonden veroorzaakt binnen de Unie. Vele landen wilden geen migranten opnemen en de quotaverdeling van de Commissie heeft nooit gewerkt. Momenteel vindt de Commissie er niets anders op dan drie landen (Hongarije, Polen en Tsjechië) voor het Europees Hof te dagen voor het niet opnemen van migranten. Dit is zeker niet het middel om dit politiek probleemdossier op te lossen. Bovendien begonnen diverse landen hun binnen-en buitengrenzen af te zetten. Men slaagt er niet in om zelf de buitengrenzen beter te controleren en dan sluit men een mega deal met Turkije. Sultan Erdogan krijgt zes miljard euro per jaar om de migranten daar te houden. De EU levert dan ook geen kritiek op de niet-naleving van de essentiële mensen- en politieke rechten in Turkije. Maar het is erg gesteld van de eigen slagkracht als een niet-lidstaat en dictatuur de grensbeveiliging van de EU moet overnemen.

Een derde groot probleem dossier is de Brexit. Uiteindelijk is het Verenigd Koninkrijk de tweede economie van de EU en rekening houdend met de militaire capaciteit is het weggaan van het VK geen goede zaak. Maar een mogelijke toetreding tot de EFTA/EER kan van het Brexit-verhaal een ‘light’ probleem maken. Een andere vraag is: wie gaat volgen als het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat?

Ook in de zaak Catalonië is de EU volledig de mist in gegaan. De Commissie en het Europees Parlement gaan zich ‘all over the world’ bemoeien met binnenlandse toestanden, maar het opsluiten van verkozen politici en het ontbinden van een democratisch verkozen parlement in een lidstaat is geen enkel probleem. In feite gooien de Europese instellingen zelf de Kopenhagen-criteria in de vuilbak.

Ten vijfde is er de vaststelling dat de huidige groep van 28 leden niet werkt. Zelfs na het vertrek van het Verenigd Koninkrijk zal een EU met 27 niet beter gaan werken. Maar anno 2017 betalen de zes oorspronkelijke oprichters van 1951 nog 59% van de EU begroting. In extenso daarmee moeten we vaststellen dat de 15 leden van 1995 zelfs 92% betalen! Met andere woorden: de 13 nieuwkomers van deze eeuw hebben amper iets bijgedragen! Daardoor is de unie gewoon een subsidie/dotatie verhaal aan het worden en zijn er te veel westelijke- alsook noordelijke leden die een netto betaler zijn geworden.

Conclusie

Ten aanzien van de huidige werelddossiers (bijvoorbeeld het Midden-Oosten en Noord Korea) speelt de EU amper een rol. Ongetwijfeld heeft dat ook te maken met het feit dat de grotere landen (Duitsland, Frankrijk en het VK) liever op hun eigen spelen en de EU pas inschakelen als het hen goed uitkomt.

Op zijn minst en dit naar perceptie slaagt de Unie er niet in om het welvaartsniveau op peil te houden. Als dit laatste zichtbaar gaat zakken, dan is het einde aangebroken. Want de Unie kan ook maar overleven als de mensen er in meerderheid iets in zien wat hen ten goede opbrengt!

De ‘restart’ van de EU met een beperkt aantal leden is een populair verhaal. Maar wie gaat daar het initiatief in nemen en met wie? De vraag is ook welke bevoegdheden dan Europees geregeld gaan worden. Ook de euro is een niet te onderschatten bindmiddel. Want de EU verlaten vanuit de Eurozone is een zeer moeilijke constructie. De Brexit is een operatie waarbij een lidstaat nog zijn eigen munt heeft… .

Als er geen doorstart komt, is er nog het behoud van de interne markt. Want dat is waarschijnlijk het belangrijkste positieve element aan de Europese integratie. Alleen moet men wel eens ernstig gaan nadenken over het behoud van de koppeling tussen de vier vrijheden (diensten, goederen, kapitaal en personen). Een aantal hedendaagse problemen binnen de EER kunnen opgelost worden door een loskoppeling van deze vier vrijheden en dan vooral die van personen.

Desalniettemin is het een ontegensprekelijk feit dat de EU zichzelf terug zal moeten heruitvinden. In ieder geval hebben de huidige leiders van de Commissie alsook de Raad daarover weinig visie laten blijken.

Reacties

Reacties

1 REACTIE

  1. Niet echt nee. De oorspronkelijke landen moeten een doorstart maken maar deze keer nivelleren we alles naar boven. Elk land doet wel iets beter dan een ander. In Oost-Europa zie je, en dat is geen leugen, mensen met paard en kar op betere wegen dan hier rijden. Als je al die miljarden die jaarlijks naar Oost-Europa gaan had geïnvesteerd in onze infrastructuur en sociale zekerheid stonden we veel verder. Denk maar aan mobiliteit, ons wegennet moet uitgebreid worden samen met een forse uitbreiding van openbaar vervoer, zoals het metronetwerk en die dingen kosten geld. Stijgende armoede, mede dankzij migratie, die hadden we kunnen aanpakken met een Belgisch systeem, enkel de uitkeringen zouden moeten stijgen. Je merkt dat een crisis ons minder zwaar treft net omdat de sociale zekerheid ook zekerheden bied. Enkel de kost loopt hoog op door het mislopen van inkomsten, sociale dumping, belastingontduiking, vrijhandel akkoorden en directe belastingkortingen voor bedrijven samen met subsidies in de vorm van vermindering werkgeversbijdrage voor bepaalde doelgroepen. Het is absurd dat winsten jaarlijks toenemen en dan beweren dat de belastingen te hoog zijn. Progressieve winstbelastingen is iets voor op EU niveau uit te werken. Een arbeider bakt 100 broden per dag maar krijgt zelf maar sneden brood terwijl de rest naar het kapitaal gaat, dat is de scheef getrokken situatie dat alles ondermijnt waar de EU niets tegen doet en waardoor mensen een afkeer krijgen.
    Het doet me aan vroeger denken, de Belgische frank was zwak, op vakantie gaan was duur. Hetzelfde goed, zoals een tas koffie, koste in de buurlanden meer dan bij ons. Maar sinds de euro heb ik de indruk dat wij permanent in vakantiemodus zijn, die kop koffie kost evenveel euro als in de buurlanden maar wij kregen veel minder euros voor ons Belgisch geld toen de euro ingevoerd werd.

Geef een reactie