Europa in crisis

europa

Europa, met of zonder glans?

De EU staat weer eens voor een crisis. Nu staat de Gemeenschap vrijwel altijd voor een crisis, in de afgelopen 10 jaar hadden we onder andere de Grote Recessie, de Euro-crisis, de Griekse crisis, de vluchtelingencrisis, dus je kan zeggen, crisis is haar natuurlijke staat.

Maar dit keer is het echt menens, als je Brussel mag geloven. Corona stelt alle voorgaande crises in de schaduw. De impact van het virus is nog steeds niet volledig zichtbaar, dankzij alle hulpprogramma’s, maar ze is de grootste, ernstigste, diepste sinds op zijn minst de Tweede Wereldoorlog.

Pessimisten vrezen dat ze zelfs erger kan worden dan de Grote Depressie van 90 jaar geleden. En ze zou een vergelijkbaar trauma kunnen nalaten: totale economische ontwrichting, massale werkloosheid, nauwelijks groei en dat jarenlang. Alleen een oorlog dreigt nog niet aan de horizon, maar die zagen ze, op een enkeling na, toen ook niet.

Dat is, met alle respect, waarschijnlijk te zwaar aangezet. Maar het geeft wel aan dat de komende maanden voor de EU veel op het spel staat. Met daarin centraal het coronahulpfonds voor de zwaarst getroffen landen, met name Italië, Spanje, en de begroting voor de komende zeven jaar. Hulpplan en begroting zijn naar goed Brussels gebruik met elkaar verstrengeld en dat maakt het er uiteraard niet overzichtelijker en makkelijker op.

Als er ooit een geluk bij een ongeluk is, is dat het belangrijkste land van de EU met de meest ervaren en gezaghebbende leider vanaf 1 juli de voorzitter is. Bondskanselier Angela Merkel moet het compromis zien te vinden waarmee de Gemeenschap voorlopig verder kan. Tot de volgende crisis zich aandient, natuurlijk.

Merkel heeft, en dat is dubbel geluk, haar vorm als crisismanager hervonden. Ze was na ruim 15 jaar in de frontlinie al begonnen aan de terugtocht uit de actieve politiek. Bij de volgende verkiezingen over ruim een jaar treedt ze niet meer aan en ze leek daar al een voorschot op te hebben genomen. Politiek was ze nauwelijks waarneembaar, haar regering dobberde stuurloos rond, met haar partij hield ze zich nauwelijks bezig. Tot het virus haar tot de orde riep. Merkel werd weer de Mutti bij wie de natie zich in veilige, competente handen weet.

De oplossing van de EU-crisis moet haar laatste Europese huzarenstuk worden en tevens het bewijs dat ze dè grote staatsvrouw van deze tijd is, in één adem te noemen met historische voorgangers als Konrad Adenauer, Willy Brandt en Helmut Kohl. Nu jaagt Merkel niet uit alle macht op een plaats in deze eregalerij maar een mislukking zou toch een persoonlijke nederlaag zijn.

Om die reden heeft ze afscheid genomen van wat eens rotsvaste overtuigingen leken. ‘Nooit van mijn leven’, zei ze ooit over een transferunie. Nu bestaat het reddingsplan (750 miljard) waarvan ze samen met de Franse president Emmanuel Macron het fundament heeft gelegd, voor 500 miljard aan giften. ‘Uitzonderlijke tijden vragen om uitzonderlijke maatregelen’, zei ze ter verklaring en verdediging. ‘We hebben Europa nu meer nodig dan ooit’. Het zijn geen eurobonds, ooit ook taboe, maar, zo vrezen sceptici, probeer die hierna maar eens buiten de deur te houden.

Nu zijn het de ‘vrekkige vier’, Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden, voor wie solidariteit niet automatisch neerkomt op het opengooien van het subsidieloket. Zoals premier Mark Rutte niet moe wordt te verklaren: we willen best solidair zijn, maar we willen er wel hervormingen bij de ontvangende landen voor terug zien, zodat ze een volgende keer net als wij op eigen benen kunnen staan.

Die vier zullen hun concessies duur verkopen. Ze beseffen dat ze een compromis niet kunnen torpederen, maar zullen alleen al omwille van hun geloofwaardigheid niet met een schamel resultaat thuis kunnen komen. Bij ons in de polder steunt een ruime meerderheid de harde opstelling van Rutte en Wopke Hoekstra. En dat is bij de andere drie waarschijnlijk niet anders. Teveel inschikkelijkheid is koren op populisitische molens en daarom niet te verkopen.

De verhouding tussen giften en leningen zal meer richting van de laatste moeten gaan, het programma zal aan een termijn moeten worden gebonden en de voorwaarden moeten op zijn minst redelijk strak zijn. Binnen die marges gaat er over twee weken op de top van de regeringsleiders een bikkelhard gevecht uitgevochten worden. Parallel daaraan loopt de strijd om de begroting waarbij elk land zijn eigen specifieke ijzers in het vuur heeft. Alles bij elkaar genomen moet Merkel iets voor elkaar boksen dat dicht in de buurt komt van de kwadratuur van de cirkel.

Bijna iedereen is ervan overtuigd dat het dit keer geen compromis uit de gebruikelijke Brusselse doos mag worden. Een brei volgens de kleinste gemene deler en waarna er net als altijd gewoon voortgemodderd wordt. Met een dergelijk resulaat kan Merkel geen afscheid van Europa nemen. Maar of ze in staat zal zijn er meer uit te slepen, moeten we maar afwachten.

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.