vluchtelingen

In Moria op het Griekse eiland Lesbos brandt een vluchtelingenkamp af. Het was te voorzien dat de situatie zou escaleren. De mensen op het Griekse eiland lijden. In Europa en Duitsland wordt de gebruikelijke ontzetting en shock gedemonstreerd, in combinatie met eisen dat er nu “eindelijk iets moet gebeuren”. De oplossing is natuurlijk direct beschikbaar: Europa en vooral Duitsland moet de vluchtelingen opvangen. Dit is de enige manier om de vraag op te lossen. De echt belangrijke vraag hier is niet: waar moeten de vluchtelingen heen? Maar: waarom zijn ze er eigenlijk? En wie is er verantwoordelijk voor? Een bijdrage van Andreas Mohring.

Het vluchtelingenkamp Moria brandde af nadat het in brand was gestoken. Door wie is niet duidelijk, ook al zijn er veel aanwijzingen dat het de vluchtelingen zelf waren. Deze radicale gebeurtenis moest een oplossing afdwingen. Dit kan worden gezien als chantage – of als de ultieme wanhoopsdaad van mensen die niets meer te verliezen hebben en die zich alleen en verraden voelen. Er zijn in ieder geval resultaten. In West-Europa en Duitsland overbieden politici, kerken en ngo’s elkaar met ontzetting en ontzetting. Iedereen wil helpen en “oplossingen” eisen voor de urgente problemen waarmee mensen aan de buitengrenzen van Europa worden geconfronteerd. Dit patroon is niet nieuw en al jaren bekend en we kennen het niet alleen van één plek. Er zijn overvolle magazijnen in Griekenland, in Turkije, in de Balkan, in Lampedusa voor de zuidpunt van Italië, in de Spaanse exclaves Ceuta en Melilla, ook in het midden van Europa in de zogenaamde “jungle” aan de Franse Kanaalkust en niet in de laatste plaats in Noord-Afrika. We weten dit, we negeren het, en soms is het onvermijdelijk om weer bij ons op te komen als zich rampen voordoen. Altijd hetzelfde patroon van gebeurtenissen. We kennen ook de razendsnelle oproepen, beschuldigingen en eisen. Europa heeft de “plicht om te helpen”, de mensen moeten “onmiddellijk daaruit worden gehaald”, het probleem van de vluchtelingenkampen moet “worden opgelost door middel van humanitaire opvang en eerlijke verdeling”. Altijd dezelfde litanie van reacties. Dergelijke geoefende patronen en rituelen zijn handig omdat ze suggereren dat er een duidelijk antwoord is op een duidelijke uitdaging. Maar dat is precies waarom ze bedrieglijk zijn. Omdat ze vragen en oplossingen verbieden die niet in het patroon passen. Het patroon hier is: er zijn mensen in nood – dus we moeten onder alle omstandigheden helpen. Dat is de morele plicht en politieke verantwoordelijkheid van Europa. Er is geen discussie over of dit op lange termijn een duurzame oplossing kan zijn. En de belangrijkste vraag blijft onbeantwoord: hoe komen mensen daar eigenlijk? Degenen die serieus oplossingen willen, moeten naar de redenen vragen en niet louter uit gewoonte politieke liturgieën doorlopen. Er is geen discussie over of dit op lange termijn een duurzame oplossing kan zijn. En de belangrijkste vraag blijft onbeantwoord: hoe komen mensen daar eigenlijk? Degenen die serieus oplossingen willen, moeten naar de redenen vragen en niet louter uit gewoonte politieke liturgieën doorlopen. Er is geen discussie over of dit op lange termijn een duurzame oplossing kan zijn. En de belangrijkste vraag blijft onbeantwoord: hoe komen mensen daar eigenlijk? Degenen die serieus oplossingen willen, moeten naar de redenen vragen en niet louter uit gewoonte politieke liturgieën doorlopen.

Moraliteit en verantwoordelijkheid

De vraag naar een verdeling van de vluchtelingen over de EU-landen wordt primair ondersteund met morele argumenten. Het is ook oké, zo niet alle, maar slechts enkele landen in Europa nemen vluchtelingen op. Dat zou dan een “coalitie van bereidwilligen” zijn, die impliciet als moreel hoger geclassificeerd zou moeten worden. Wat hier interessant is, is een breuk in de logica. Bij andere Europese taken hechten vooral links, de groenen en de sociaal-democraten meer belang aan het feit dat alle EU-landen moeten worden opgenomen, dat is een vereiste van solidariteit. Dit geldt echter niet meer voor de kwestie van de opvang van vluchtelingen. In noodsituaties geldt immers de morele verplichting om snel te handelen. Het is een les uit de geschiedenis om mensen in nood te helpen. Het zou in overeenstemming zijn met de principes van de EU om mensen in nood te helpen. Soms is het ook een humanitaire en culturele, zelfs religieuze verplichting om mensen in nood te helpen.

Degenen die niet willen behoren tot de coalitie van bereidwilligen, pleiten ook om morele redenen. Of het nu de rechtse conservatieve partijen in West- en Centraal-Europa zijn of de regeringen in de Oost-Europese staten van de EU. Het is een morele plicht om de buitengrenzen van de EU te beschermen, omdat dit de enige manier is om het bereiken van open binnengrenzen in de EU en het fundamentele recht op vrijheid en mobiliteit te beschermen. De principes van de EU zijn gebaseerd op de garantie van de rechtsstaat en de geldigheid van wetten en processen. Deze zouden moeten worden nageleefd om de betrouwbaarheid en betrouwbaarheid van de EU jegens haar burgers te garanderen. Dit gaat dus over de institutionele en morele legitimiteit van de EU. Een voortdurende schending van deze beginselen door incidentele of willekeurige toelating van vluchtelingen door sommige staten en het ondermijnen of negeren van deze beginselen en wetten zou de EU in haar kern schaden. Er zijn ook historische lessen die tegenstanders van de toelating van vluchtelingen leren. De landen en samenlevingen van Oost-Europa hadden meer dan een eeuw moeten zien hoe ze werden gecontroleerd, bezet en aangevallen. Met het einde van de Koude Oorlog zouden ze hun vrijheid hebben herwonnen, met de vaste wil om deze zelfbeschikking niet opnieuw op te geven. Deze belofte aan hun eigen volk bindt hen moreel om niet te buigen voor dwangmaatregelen van buitenaf, ongeacht of ze daartoe worden aangespoord door andere Europese staten of bijvoorbeeld door de politiek in Ankara. En ook worden culturele en religieuze argumenten van moraliteit aangevoerd. Want het is belangrijk om de verworvenheden van de Verlichting en het karakter van het christelijke Westen te beschermen en te behouden.

Dit toont aan dat moraliteit en moraliserende argumentatie niet verder leiden in realpolitik. Integendeel: aangezien elke kant moraliteit aan hun kant ziet, verharden de fronten na verloop van tijd alleen maar.

Het is des te belangrijker om naar de andere redenering te kijken en de juiste vragen te stellen. Het gaat om verantwoordelijkheid. Aangezien we in de politiek niet verder komen met morele verantwoordelijkheid, maar alleen de spanningen en kloven verdiepen, moet het een kwestie van politieke verantwoordelijkheid zijn. En zo rijst onvermijdelijk de vraag: waarom zijn de mensen in Moria en elders en wie is er verantwoordelijk voor hen? De vluchtelingen op het Griekse eiland komen voornamelijk uit Afghanistan, Pakistan, Irak en Syrië. Hetzelfde beeld heerst in andere vluchtelingenkampen, uitgebreid met mensen uit Afrika. De genoemde landen van herkomst zijn staten die enorme hulp en steun krijgen van Europa. Dit geldt met name voor Afghanistan, Pakistan en Irak. De steun varieert van miljarden schenkingen tot economische en handelsovereenkomsten tot de stationering van troepen voor ongeveer twee decennia. Ook voor vluchtelingenhulp vloeien geld en uitrusting naar Syrië en de buurlanden. Het is bekend dat elke euro die direct ter plaatse wordt geïnvesteerd een meervoudig effect kan hebben in vergelijking met het gebruik in EU-landen. In principe geldt hetzelfde voor de staten van Afrika, Mali wordt hier alleen als voorbeeld genoemd. Niemand kan serieus beweren dat Europa geen enkele politieke, financiële, economische of militaire verantwoordelijkheid op zich neemt. Ook voor vluchtelingenhulp vloeien geld en uitrusting naar Syrië en de buurlanden. Het is bekend dat elke euro die direct ter plaatse wordt geïnvesteerd een meervoudig effect kan hebben in vergelijking met het gebruik in EU-landen. In principe geldt hetzelfde voor de staten van Afrika, Mali wordt hier alleen als voorbeeld genoemd. Niemand kan serieus beweren dat Europa geen enkele politieke, financiële, economische of militaire verantwoordelijkheid op zich neemt. Ook voor vluchtelingenhulp vloeien geld en uitrusting naar Syrië en de buurlanden. Het is bekend dat elke euro die direct ter plaatse wordt geïnvesteerd een meervoudig effect kan hebben in vergelijking met het gebruik in EU-landen. In principe geldt hetzelfde voor de staten van Afrika, Mali wordt hier alleen als voorbeeld genoemd. Niemand kan serieus beweren dat Europa geen enkele politieke, financiële, economische of militaire verantwoordelijkheid op zich neemt.

De vraag rijst dan wat er met deze maatregelen en investeringen gaat gebeuren. Waarom slagen ze er niet in of doen ze in ieder geval niet genoeg om mensen naar Moria en elders aan de Europese grenzen te laten komen? Hoe zit het met de politieke, humanitaire en morele verantwoordelijkheid van de instellingen en regeringen in deze landen en de andere landen waaruit mensen vluchten? Corrupte regeringen, corrupte bureaucratie en corrupte bedrijven zijn daar de norm. Daarnaast zijn er krijgsheren en militairen die graag geld voor hun eigen doeleinden en hun eigen aanbestedingen besteden. Dat weten we al lang. Als het een morele en politieke verantwoordelijkheid is om op te treden tegen de omstandigheden in overvolle vluchtelingenkampen, dan moet dat consequent ook hier gelden. Maar ontzetting Men moet hier in Duitsland en Europa lang zoeken om bezorgd te zijn over de eisen om actie te ondernemen. Zoals ik al zei, de geoefende reactiepatronen en liturgieën zijn te gemakkelijk en simpel. Hetzelfde geldt voor andere staten en machten voor wie morele politieke argumenten uit Europa belachelijk lijken en in hun ogen slechts een indicatie zijn van zwakte en inconsistentie. Rusland, Iran en Turkije zijn verwikkeld in oorlogen en conflicten met soldaten, tanks en brandbommen en financieren terroristische organisaties. De resulterende vluchtelingenbewegingen worden vervolgens bewust naar de grenzen van de EU geleid en als drukmiddel gebruikt. Want in Moskou, Ankara, Teheran en andere hoofdsteden weet men het zeker: hoe groter de druk op de grenzen en in de vluchtelingenkampen,

Confrontatie met de werkelijkheid

Bij het bespreken van politieke verantwoordelijkheid zijn er een paar principes die u in gedachten moet houden. Individuen en zelfs staten kunnen alleen verantwoordelijk zijn voor de gevolgen van acties en beslissingen die ze kiezen. Vooral in democratieën zoals in Europa krijgt dit principe een diepere dimensie, omdat verantwoordelijkheid niet alleen naar buiten maar ook naar binnen gaat. Met het oog op de vluchtelingencrisis, die Moria nu weer gruwelijk voor onze ogen staat, moet worden opgemerkt dat noch op persoonlijk vlak, noch op sociaal of staatsniveau, Europeanen of Europa politieke verantwoordelijkheid hebben of moeten dragen. De politieke verantwoordelijkheid ligt in de staten waaruit mensen vluchten en in de staten die bewust oorlogen en conflicten voeden en uitbuiten. De belangrijkste vraag op middellange en lange termijn is dus: wat moet Europa doen met degenen die politiek verantwoordelijk zijn voor de vluchtelingensituatie? Hoe kunnen, ja, moeten wij Europeanen deze staten en regeringen confronteren met hun duidelijke verantwoordelijkheid? Dat zou niet alleen een verandering van perspectief zijn, maar een paradigmaverschuiving. Dit is altijd moeilijk en ongemakkelijk omdat het gewoonten en rituelen vernietigt. Maar het zou verschillende voordelen hebben. Met deze benadering zou de verdeeldheid van de Europese staten kunnen worden overwonnen door de discussie over morele verantwoordelijkheid, Europa zou werken aan een gemeenschappelijk doel. Het zou het Europese publiek laten zien dat de EU in staat en bereid is om onafhankelijk te handelen in plaats van gedreven te worden en de oorzaken van de vluchtelingencrisis aan te pakken in plaats van selectief, de symptomen snel en grillig moeten behandelen en in strijd met de eigen regels en wetten. Het zou ook een serieuze aanpak zijn om een ​​duurzaam perspectief te creëren voor de getroffen mensen, wat ze in de meeste gevallen in Europa niet hebben. Zou een dergelijke beslissing van richting en actie niet ook moreel noodzakelijk zijn?

Reacties

Reacties

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.