belasting

De grootste belastingontduikers in Europa

Grote ondernemingen met miljarden-omzetten betalen vaak minder belasting dan hun werknemers. Dat kan omdat bij de werkende klasse belastingen meteen van de loonstrook worden afgetrokken. Grote multinationals daarentegen bedienen zich van allerlei trucs om hun winsten te verdoezelen om zo weinig mogelijk belasting te kunnen betalen.

Het gaat niet om peanuts: alleen in de EU wordt er hierdoor een schade geleden van zo’n 1.000 miljard euro, per jaar, geld dat anders had kunnen worden aangewend voor onderwijs, gezondheidszorg of infrastructuur, om maar een paar zaken te noemen. Het ergste is: de grote concerns worden daarbij geholpen door belastingadviseurs, accountants en…. regeringen in de EU.

Wat cijfers op een rij:

Een vraag: hoeveel geld verdwijnt er in belastingmoerassen?

Het antwoord is: $ 7.600 miljard. Dit bedrag komt overeen met wat de particuliere superrijken wereldwijd onderbrengen in belastingparadijzen. Dat heeft de Franse econoom Gabriel Zucman zo goed en kwaad als het kan becijferd.

Hiervan komt $ 2.600 miljard uit Europa, $ 1.300 miljard uit Azië, $ 1.200 miljard uit de VS, $ 800 miljard uit de Golftaten, $ 700 miljard uit Latijns-Amerika en $ 200 miljard uit Rusland.
Volgens Zucman wordt 8% van het wereldwijde vermogen van rijke particulieren buiten de fiscus gehouden. En volgens de Europese Commissie zorgen de lidstaten van de EU er met hun hand- en spandiensten voor de superrijken er voor dat wij met zijn allen zo’n 1.000 miljard euro aan belastinginkomsten mislopen.
Tot slot van deze cijferreeks: 90-95% van alle offshore-transacties hebben belastingontduiking tot doel.

Hoe werkt belastingontduiking eigenlijk?

Een klassiek instrument om belasting te ontduiken is het zo laag mogelijk houden van winsten en het verplaatsen ervan naar landen waar een laag belastingtarief heerst, of nog liever: naar belastingmoerassen.

Maar hoe kun je in bijvoorbeeld Oostenrijk behaalde winst doorschuiven naar het financiële paradijs genaamd Cyprus, waar een belastinggtarief wordt gehanteerd van 12,5%? je richt een dochteronderneming op in een land met een laag belastingtarief. Die brengt het moederconcern, die de werkelijke zaken uitvoert en zorgt voor de waardevermeerdering, extreem hoge tarieven voor verleende diensten in rekening. Bijvoorbeeld vergoedingen voor het gebruik van licenties, merken- of naamrechten, technische kennis of de levering van grondstoffen. Daardoor daalt de winst bij het moederconcern, die vervolgens terechtkomt bij de dochter in het land met dat lage belastingpercentage. Het belastbare bedrag wordt daardoor enorm verlaagd. De Staat loopt hierdoor miljarden aan belastinginkomsten mis.

Wie verlenen er hand- en spandiensten?
De grote, internationaal werkzame belastingadviseurs en accountantskantoren zoals PricewaterhouseCoopers, Ernst & Young, Deloitte of KPMG. Op hun internetsites maken ze reclame voor zichzelf met “maatregelen ter optimalisering van belastingbetalingen van grote cliënten”.

De grootste belastingontduikers in Europa op een rij:

DISNEY

Alleen al in het laatste kwartaal van 2015 boekte Disney een recordwinst van $ 2,9 miljard. Net zoals in de Disney-sprookjes is ook bij het moederconcern alles mogelijk: Disney betaalt voor een deel een belastingpercentage van minder dan 1%. Dat komt omdat Disney haar winst in Luxemburg heeft ondergebracht, waar het concern een interne bank had opgericht, die haar winsten met minder dan 1% belast. De bureau’s van in totaal vijf Disney-dochters bevinden zich in de parterre van een woonhuis in Luxemburg, waar een Belg als vijfvoudig directeur van de firma’s werkzaam is. Eén enkel persoon administreert ondernemingen, die met miljarden omgaan.

MCDONALD’S

McBelastingvlucht: elke medewerker van McDonald’s betaalt meer belasting dan de onderneming zelf. De Franse autoriteiten stellen een onderzoek in naar de fastfoodketen, omdat het McDonald’s verdenkt van belastingontduiking.
McDonald’s zou de in Frankrijk behaalde winsten hebben doorgeschoven naar Jean-Claude Junckers belastingparadijs Luxemburg. Het gaat hier om jaarlijks 75 miljoen euro. Ook de Europese Commissie heeft een onderzoek tegen McDonald’s ingesteld, omdat het concern zowel in Luxemburg als ook in de Verenigde Staten “praktisch geen belasting over de behaalde winsten betaald heeft”.

GOOGLE

Volgens de Financial Times heeft het Amerikaanse internetconcern Google over het jaar 2012 licentie-inkomsten van meer dan 8,8 miljard euro via Ierland en ons eigen land naar het belastingmoeras Bermuda verplaatst. Het gemiddelde belastingtarief in het buitenland is daardoor met ongeveer 5% gedaald. In Frankrijk is de politie met een onderzoek bezig omdat men het concern van belastingontduiking verdenkt en heeft het vorig jaar een razzia gehouden bij de kantoren van Google in Parijs. Het gaat hier om gemiste belastingafdrachten ter grootte van 1,6 miljard euro. In Italië zou het concern 200 miljoen euro te weinig aan belastingen hebben afgedragen, een bedrag dat Google Italia als “contributie” aan het moederconcern had overgemaakt. Daar bovenop komen dan nog belastingen over niet opgegeven winsten ter grootte van 100 miljoen euro. Google Italia heeft in ieder geval een totale schuld uitstaan bij de overheid van in totaal 227,5 miljoen euro.

AMAZON

Over het jaar 2012 betaalde Amazon in Duitsland over een totale omzet van 6,8 miljard euro sechts 3 miljoen euro belasting. In hetzelfde jaar loodste Amazon Deutschland een totaalbedrag van 118 miljoen euro van in dat land behaalde winsten door naar Luxemburg – waardoor die winsten belastingvrij werden. Duitsland heeft door die manoeuvre 35,4 miljoen euro misgelopen.
Sinds 1 mei 2015 betaalt Amazon weliswaar belasting op in Duitsland behaalde winsten, maar het zijn relatief kleine bedragen. Dat komt omdat Amazon haar winsten kunstmatig verlaagt door middel van dochterondernemingen, die grote bedragen voor het gebruik van patenten en merkenrechten verrekenen en daardoor de winsten reduceren.

IKEA

De meubelgigant Ikea is een schoolvoorbeeld van het gebruik van zoveel mogelijk gecompliceerde concernstructuren met het doel belastingafdrachten te verlagen. Volgens een studie van het globaliseringskritische instituut ATTAC heeft Ikea een oerwoud aan onderneminkjes gemaakt, om de echte omzet te kunnen verdoezelen. Bij een door ATTAC geschatte totale winst van 6 miljard euro betaalde het Ikea-conglomeraat een “enorme” 15 % belasting. De werkelijke belastingafdracht zal ongetwijfeld nog stukken lager zijn.

APPLE

Met behulp van de twee ondernemingen Apple Sales International (ASI) en Apple Operations Europe verminderde Apple over het jaar 2014 zijn belastingdruk tot een fantastische 0,005% en weet op die manier zijn gigantische winsten aan de fiscus voorbij te laten gaan. Omdat de onderneming ASI nergens in de wereld een vestiging heeft, valt zij belastingtechnisch gezien ook nergens onder. De Europese Commissie verwijt Apple afspraken te hebben gemaakt die indruisen tegen het EU-recht. Apple hangt een navordering van zo’n 13 miljard euro van Ierland boven het hoofd.

ZARA

Het moederconcern van het Spaanse textielbedrijf Zara, Inditex, heeft sinds het jaar 2009 naar schatting 240 miljoen euro aan belastingen ontdoken. De winst van Zara groeide daardoor fors: van 638 miljoen euro in het jaar 2005 naar 2,4 miljard euro in het jaar 2013. In Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk behaalde winsten werden doorgesluisd naar een kleine dochteronderneming in ons land. Vervolgens werd het een en ander ook nog verrekend met een bijkantoor in Zwitserland.

STARBUCKS

Nul euro belastingen? Voor de Amerikaanse slobberbak-keten Starbucks is dat een aangename werkelijkheid. Volgens een bericht in het Duitse Handelsblatt heeft het concern sinds 2002 in Duitsland en sinds 2004 in Frankrijk nog nooit inkomstenbelasting betaalt. Ook hier lukt de goocheltruc met de betaling voor het gebruik van licenties aan een centrale in ons land, om de belastbare winst naar beneden te halen. Op deze manier weet Starbucks haar belastingdruk voor buiten de VS behaalde winsten te reduceren tot 13 %. Zonder die licentietoestanden en rente hadden de Duitse en Franse dochterondernemingen de afgelopen twee jaar een winst geboekt van meer dan 10 miljoen euro, terwijl het 3,4 miljoen euro aan belastingen moest afdragen. Starbucks zegt alleen maar volgens de wet te handelen.

FACEBOOK

Na jaren van excessief “arm-rekenen” wil Facebook vanaf 2017 meer belastingen betalen – nou ja, in ieder geval iets meer en in ieder geval in het Verenigd Koninkrijk. Hoewel dit land na de VS de grootste markt is voor het concern, bedroeg de belastingbetaling over 2014 maar liefst de reuzensom van 4.327 Britse ponden.
Nu wil Facebook er dan belasting over in het V.K. behaalde winsten gaan betalen, en niet meer de omzet van de grootste klanten naar Ierland te gaan verplaatsen. Maar dat de winst die Facebook er in dat land behaalt op de talrijke kleine klanten wel naar Ierland doorsluist wordt er niet bij verteld.

DEUTSCHE BANK / COMMERZBANK

Duitse banken helpen buitenlandse investeerders/beleggers met grote daadkracht waar het gaat om het ontduiken van belastingen. Sinds het jaar 2011 hebben zij daardoor een schade toegebracht van zo rond de 5 miljard euro. De banken hanteren hierbij een belastingtruc: kort voor het uitbetallen van dividenden verpanden buitenlandse aandeelhouders hun Duitse aandelen aan binnenlandse banken, die – anders dan bij buitenlandse beleggers – in hun boeken creatief kunnen omgaan met de vermogenswinstbelasting. Vervolgens worden de aandelen teruggegeven en de bespaarde belasting gedeeld.

RAIFFEISEN

We willen toch ook nog even dit fraaie geval noemen. Als je bijzondere talenten hebt dan betaal je niet alleen geen belasting, maar krijg je zelfs geld van de Staat toe. Dat zagen we bij de in Wenen gevestigde Raiffeisenlandesbank Niederösterreich-Wien, die het lukte om over de jaren 2006-2008, bij een winst van 739 miljoen euro, niet alleen geen belasting te betalen, maar zelfs een bedrag van de Staat te ontvangen van 21,6 miljoen euro.

Alle Oostenrijkse Raiffeisenlandesbanken samen wisten in genoemde periode een totale winst te boeken van 1,9 miljard euro, en zij betaalden daarover maar liefst 19 miljoen euro, een belastingtarief van 1%. Het officiële belastingtarief in Oostenrijk bedraagt evenwel 25% – alleen de Raiffeisenlandesbanken al hadden 475 miljoen euro aan de Oostenrijkse staat behoren te betalen.

Nederland onmisbaar voor internationale belastingontduikers

Nederland sluit nog altijd veel geheime belastingdeals met multinationals. Daarmee blijft ons land een van de belangrijkste landen in Europa als het gaat om internationale belastingontwijking, ook al zegt het kabinet steeds belastingontwijking te willen aanpakken. Dat staat in een nieuw Europees rapport, waaraan de Nederlandse onderzoeksstichting SOMO heeft meegewerkt.

Volgens de onderzoekers neemt het aantal geheime belastingafspraken nog steeds toe in Europa. Nederland was vorig jaar met 236 deals zelfs goed voor een derde plek. Alleen België en Luxemburg sloten er meer af.

“Ten opzichte van vorig jaar zijn er door de Europese Unie, onder Nederlands voorzitterschap, wel stappen in de goede richting gezet om belastingontwijking te bestrijden, maar Nederland heeft in eigen land bitter weinig gedaan om zijn rol als facilitator van belastingontwijking aan te pakken”, aldus Jasper van Teffelen van SOMO. Hij wijst er ook op dat Nederland niet bereid is om zijn “eigen kroonjuwelen” aan te pakken, zoals de deelnemingsvrijstelling.

De onderzoekers wisten in Europa als geheel 1444 geheime deals met multinationals te achterhalen. Of met al die afspraken ook daadwerkelijk belasting wordt ontweken, is niet duidelijk. Het kunnen ook “legitieme” deals betreffen die het voor de bedrijven helder maken hoeveel belasting ze moeten betalen.

Onthullingen over belastingontwijking deden de laatste jaren veel stof opwaaien. De Europese Commissie eiste onlangs ook dat Ierland miljarden euro’s aan eerder toegekende belastingvoordelen terugvordert van Apple. Voor Nederland speelt een vergelijkbare zaak met Starbucks. Daarover loopt nog een zaak bij het Europese Hof.

Volgens het ministerie van Financiën wordt er in de afspraken met bedrijven niets over de hoogte van de belastingaanslag afgesproken. “Bedrijven kunnen zekerheid vooraf vragen over de wijze waarop de Belastingdienst hun activiteiten fiscaal beoordeelt. De door de Belastingdienst verleende zekerheid vooraf, een zogeheten ruling, is volledig in overeenstemming met wetgeving, beleid en jurisprudentie”, laat het ministerie in een reactie weten.

Abonneer u nu op onze gratis elektronische nieuwsbrief SDB-nieuws klik hier om te registreren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.