DELEN
catalonie

Iedereen wacht af wat er met Carles Puigdemont gebeurt. Als de Spaanse justitie martelaren maakt van de separatisten die gevangenzitten, kunnen de gevolgen groot zijn.

Tergend traag maar met grote hartstocht rijden twee treinen op elkaar af: de Spaanse staat en de Catalaanse separatisten. Een groot gezelschap volwassenen kan geen oplossing bedenken. Europa, bij monde van Frans Timmermans altijd zo spraakzaam over de scheiding der machten in Polen, heeft over de Spaanse nuances van de scheiding der machten kennelijk niets mee te delen.

Formeel zijn ze gescheiden, de politiek en de rechtspraak, maar in een conflict als dit is alles ook een kwestie van optiek. De Catalaanse separatisten zien justitie als een verlengstuk van de regering en met uitsluitend legalistische argumenten kom je er dan niet meer. De een na de ander verdwijnt nu in de gevangenis en wordt dus in de ogen van de anderen een martelaar.

Of Carles Puigdemont door de Duitse justitie overgeleverd wordt, is vandaag nog on­duidelijk. Alles wat we zien, zijn de bak­stenen van de Noord-Duitse gevangenis waar de vroegere minister-president nu is ondergebracht. Maar of een Spaans misdrijf ook voor de Duitse wet een misdrijf is waarop ­dezelfde straf staat, en een reden voor overlevering, dat wordt het nieuwe juridische steekspel.

puigdemont
In deze gevangenis in Neumünster zou Puigdemont momenteel opgesloten zijn. © Getty Images

Spel van woorden

Wat de separatisten in al hun misrekeningen bereikt hebben, is een tot op het bot verdeeld land waarin het politiek wel nooit meer normaal zal worden

In krantenberichten in Spanje staat er dikwijls dat Puigdemont dertig jaar zou kunnen krijgen wegens wat daar ‘rebellie’ heet en ergens anders misschien ‘opstand’ of ‘revolutie’, maar ook al is dat in de hedendaagse werkelijkheid ondenkbaar, het staat er toch maar. Gezien vanuit de onafhankelijke Spaanse justitie in de persoon van rechter Pablo Llarena, hebben de gearresteerden, en degenen die intussen gevlucht zijn naar Zwitserland, misdrijven gepleegd tegen de Spaanse grondwet, maar dat is natuurlijk ook het standpunt van de Spaanse regering-Rajoy.

De justitie doet haar werk. Er komen processen. De vroegere Catalaanse vicepresident, Oriol Junqueras, zit al vijf maanden in de gevangenis. De vroegere voorzitster van het Catalaanse parlement is vorige week gearresteerd. De Spaanse regering weigert te erkennen dat zij politieke gevangenen zijn, maar uiteindelijk blijft het een spel van woorden.

Je zou voor een bemiddelaar kunnen denken aan een Europeaan van groot gewicht, of aan een van de vaders van de Spaanse constitutie. Ook Duitsland wordt nu gesuggereerd, maar niemand wil tot nu toe zijn vingers branden. Wat de separatisten in al hun misrekeningen bereikt hebben, is een tot op het bot verdeeld land waarin de politiek wel nooit meer normaal zal worden. Dat is een vreselijk vooruitzicht, niet alleen voor de ruime helft die tegen afscheiding is, maar ook voor de separatisten zelf. Hoe wil je regeren over de andere helft die jou absoluut niet wil?

Dostojevski

In haar column in El País schreef Almudena Grandes deze week: ‘Slachtoffers zijn het waardevolste kapitaal waarnaar elke politieke beweging kan streven.’ Dat woord ‘slachtoffers’ riep bij mij een speciale herinnering op. Twee jaar geleden was ik uitgenodigd om in Bogota, de hoofdstad van Colombia, een internationale boekenmarkt te openen, omdat Nederland gastland was. De eregast was de Wit-Russische schrijfster en Nobelprijswinnaar Svetlana Aleksijevitsj. Na afloop werden wij beiden bij president Juan Manuel Santos uitgenodigd, in een antichambre in dat congresgebouw, een stille, donkere ruimte.

Ik had me opgesteld achter de brede rug van Aleksijevitsj’ vertaalster, die de woorden van de president voor haar vertaalde. Over slachtoffers sprak de president. Santos heeft een gezicht dat altijd op lachen staat, maar nu was hij ernstig. De lange oorlog met de Farc had honderdduizenden slachtoffers gemaakt. De nabestaanden van die doden, de mensen die land en goed verloren hadden – dat alles noemde hij ‘de slachtoffers’. Hoe zouden die reageren, als de Farc de wapens neerlegde, en misschien als politieke partij zou terugkeren? De slachtoffers, zei hij, moesten het kernpunt van zijn vredesplannen worden.

Toen Santos was uitgesproken, zei Aleksijevitsj eerst een tijdlang niets. Zoals we uit haar boeken weten, heeft zij met talloze slachtoffers van conflicten en rampen gesproken. Haar antwoord, toen het kwam, was lang. Ik verstond maar één woord: ‘Dostojevski’. Ik zag hoe Santos heel aandachtig luisterde naar de vertaalster. Niemand maakte notities. Maar waar het op neerkwam, was duidelijk: Dostojevski had ergens gezegd dat slachtoffers gevaarlijk kunnen zijn, of kunnen worden.

Santos, die zelf de Nobelprijs voor de Vrede kreeg voor zijn inspanningen, reageerde met een gebaar, maar hij zei niets, in ieder geval niet meteen. Misschien heeft hij er nog eens aan gedacht toen Timoleón ‘Timochenko’ Jiménez, de vroegere Farc-leider met wie hij het vredes­akkoord tekende, niet lang daarna aankondigde dat hij een politieke partij zou stichten, en zich kandidaat zou stellen voor het presidentschap. Wat zouden de slachtoffers daarvan zeggen?

Martelaren

Aan het ontbijt vroeg ik Aleksijevitsj de volgende ochtend waar ik dat citaat bij Dostojevski kon vinden. Zij is uiterst vriendelijk en lacht graag, maar Engels en ook Duits praten gaat moeilijk, zij spreekt geen Spaans en ik geen Russisch. Ik weet het nog steeds niet, behalve dat er bij Dostojevski veel slachtoffers voor­komen, wat nooit zonder gevolgen blijft.

Wat heeft dat met de Catalaanse crisis te maken? Almudena Grandes heeft het ook over slachtoffers, zij het andere, en ook die kunnen gevaarlijk worden. Gevangenen, politici in ballingschap. De processen moeten nog komen. Iedereen wacht af wat er met Puigdemont gebeurt. Als de Spaanse justitie martelaren maakt van alle mannen en vrouwen die nu gevangenzitten, zou het kunnen zijn dat de hele geschiedenis opnieuw een fatale wending neemt. Dan kunnen die martelaren in de zin van Aleksijevitsj gevaarlijker worden dan Mariano Rajoy, en Europa, lief is. Tenslotte zijn de Catalanen niet de enige nationalisten in Europa.

Reacties

Reacties

Een bevolking die de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid niet respecteert en verdedigt, zal niet lang de vrijheid hebben die voortvloeit uit de vrijheid van meningsuiting, het debat en de waarheid. Deze website respecteert de waarheid en het vereist uw steun denk aan onze sponsors of doe een donatie hier wij zijn blij met elke euro. Zoals u wellicht weet doen de Social Media sites zoals Facebook en Twitter er alles aan om ons bereik tot een minimum te beperken! We zijn daarom meer dan ooit afhankelijk van uw support om het woord bij de mensen te krijgen. Wanneer u bovenstaand artikel nuttig, interessant of leerzaam vond, like het dan en deel het overal waar u maar kunt! Alvast heel hartelijk bedankt voor de support!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.