begroting

De begroting die niemand wil

De begroting 2018 die Jeroen Dijsselbloem deze dinsdag uitpakt in de Tweede Kamer, is een wees. Niemand in de bankjes tegenover de demissionaire minister van Financiën wil er veel van weten. De oude coalitie van VVD en PvdA is ver over haar houdbaarheidsdatum en werd het ternauwernood eens over een extra bedrag van €270 mln voor leraren; een promille van de totale rijksuitgaven. En de nieuwe samenwerkingspartners zitten al een half jaar te delibereren over hoe ze het juist anders willen.

Het Rijk staat op de automatische piloot sinds de feestbegroting van 2016, toen er nog voor €5 mrd aan lastenverlichting werd uitgedeeld. In 2017 kwamen de ‘intensiveringen’, nieuw geld voor bepaalde beleidsaccenten, uit op amper €1 mrd en werd uitstel van bezuinigingen verkocht als ‘extra geld’ voor justitie en zorg. Verder worden er nog wat inkomens herverdeeld, de ‘koopkrachtreparatie’. Bij elkaar maakt deze ‘regering van lopende zaken’ ook dit jaar voor minder dan €1 mrd het verschil ten opzichte van ongewijzigd beleid.

Uitgaven blijven stijgen

De uitgaven stijgen volgend jaar veel sterker dan dat, volgens uitgelekte cijfers tot €277 mrd tegen €262 mrd in de begroting 2017. Dat komt onder andere doordat bestaand beleid volgend jaar gewoon doorwerkt in indexeringen, in afdrachten aan de EU (+€350 mln) en het ambtenarenpensioenfonds ABP (+€342 mln), in extra uitgaven voor de langdurige zorg (€0,5 mrd) en in niet doorgevoerde bezuinigingen, onder andere bij onderwijs. Bovendien valt de bezuinigingsdrift van Rutte I en II, die dit jaar nog doorwerkt voor €3 mrd en bij elkaar optelt tot €47 mrd, volgend jaar ook weg.

Ook de inkomsten staan op de automatische piloot. Volgend jaar komt zo’n €285 mrd binnen aan belastingen en premies. Voor dit jaar werd nog €260 mrd begroot maar dat bleek in de Voorjaarsnota al te zijn opgelopen tot €268 mrd. Het vliegwiel van crisismaatregelen die in de afgelopen jaren leidden tot een steile lastenverzwaring voor bedrijven en burgers, draait in 2018 onveranderd door. De collectieve lastendruk in Nederland bedraagt nu 38,7% van het bruto binnenlands product, tegen 35,7% bij het aantreden van dit kabinet. Volgend jaar zal hij bij de huidige parameters boven de 39% uitkomen.

Trendbreuk laat op zich wachten

De trendbreuk die de formerende partijen beloofden in deverkiezingsstrijd laat op zich wachten. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie stelden allemaal lastenverlichting in hetvooruitzicht voor gezinnen. Gewogen naar zetelaantal telt de VVD-belofte van €14,2 mrd het zwaarst en de €5,6 mrd die de ChristenUnie beloofde het lichtst. Gecorrigeerd voor gewicht in de coalitie zou er dus zo’n €10 mrd uit de bus moeten rollen. Voor bedrijven, die volgens VNO-NCW de afgelopen jaren toch al de rekening van de crisis grotendeels betaalden, zit volgens die berekening een lastenverzwáring in het vat van rond de €2 mrd.

De nieuwe coalitie, die volgende maand op het bordes wil staan, kan nog proberen om de begroting aan te passen. Zo kunnen tot 22 november wijzigingen in de loonbelastingtabellen worden doorgevoerd en tot 1 december in de vennootschapsbelasting. Maar voor echte stelselaanpassingen, bijvoorbeeld in de loonheffingen of toeslagen, moet worden gerekend met zes tot achttien maanden.

Uitgaven

Aanpassing van het btw-tarief heeft minimaal drie maanden nodig en voor het bedrijfsleven veel langer. Daar komt ook nog een andere beperking om de hoek kijken. De ICT-systemen van de Belastingdienst kunnen tot 1 oktober 2022 nog maar één keer een nieuw algemeen btw-tarief aan, schreef staatssecretaris Eric Wiebes eerder dit jaar aan de Kamer.

Ook qua uitgaven kan de Staat niet zomaar de steven wenden. In het ‘basispad’ voor de overheidsuitgaven tot 2021 voorziet het Centraal Planbureau nog een autonome stijging met €17 mrd. Maar de enige bezuiniging die alle vier de coalitiepartijen willen doorvoeren komt gemiddeld uit op €1,2 mrd. Die zou het ‘openbaar bestuur’ betreffen, dat dit jaar €64,2 mrd kost en dankzij die bezuiniging in 2021 nog ‘maar’ €63 mrd.

 

Abonneer u nu op onze gratis elektronische nieuwsbrief SDB-nieuws klik hier om te registreren

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.