19 september 2021

SDB

dagelijks nieuws en blogs

Als er nieuwe verkiezingen komen stem dan voor Pieter Omtzigt

omtzigt

Afgelopen week verscheen een CDA-rapport met de ideale ‘functie elders’ voor Pieter Omtzigt, schrijft Thijs Broer: de speciale regeringscommissaris die een bezem mag halen door de uitvoeringsorganisaties. De vraag is nu: durft een nieuw kabinet dat aan?

In het rumoer over de stokkende formatie en de H.J. Schoo-lezing van Sigrid Kaag, waarin ze impliciet Mark Rutte onder vuur nam (‘Leiderschap is het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie’), bleef een klein maar mogelijk veelbetekenend bericht deze week vrijwel onopgemerkt: de publicatie van het rapport van de Commissie-Van Zwol over de herkenbaarheid en het profiel van het CDA.

Onder leiding van oud-topambtenaar Richard van Zwol, voorzitter van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA, doet de commissie aanbevelingen aan de partij om uit de crisis te komen in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. Het rapport ademt de ideeën van Pieter Omtzigt, die afgelopen zomer de partij verliet. De grootste opdracht, heet het, is het herstel van het vertrouwen van de burger in de politiek, dat onder meer door de toeslagenaffaire en de afwikkeling van de aardgas-schade in Groningen zwaar gehavend is.

‘Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming.’

Van Zwol, voormalig secretaris-generaal op de ministeries van Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken en Financiën en tegenwoordig lid van de Raad van State, spaart zijn eigen partij niet: ‘Het heeft ons niet alleen aan scherpte ontbroken, maar bij tijd en wijle hebben we ons ook mee laten voeren met dan weer neoliberaal denken, dan weer etatistische beleidsvorming.’

Maar hij hekelt vooral de leegte die hij ziet in de manier waarop de VVD en D66 zeggen te willen werken aan een omslag in de bestuurscultuur: ‘Een zelfkritische analyse van wat de kerntaken en wezensopdracht van de overheid zijn ontbreekt, zogeheten “radicale ideeën” en “nieuw leiderschap” uit liberale hoek blijven aan de oppervlakte steken’ – terwijl het CDA wél zou beschikken over de maatschappijvisie die tot die cultuuromslag zouden kunnen leiden.

SPECIALE REGERINGSCOMMISSARIS

Op zichzelf is dat al een prikkelende observatie. D66 heeft dus een leider die ‘nieuw leiderschap’ predikt maar geen doordachte ideeën heeft, de VVD heeft een leider die geen doordachte ideeën heeft en geen nieuw leiderschap wíl, en het CDA – de machtspartij die al decennia wordt vereenzelvigd met regentencultuur en achterkamertjespolitiek – heeft wél doordachte ideeën voor nieuw leiderschap in huis, alleen heeft de leider daar nog niets mee gedaan.

Maar het moet gezegd: Van Zwol komt – in tegenstelling tot Kaag en Rutte – met concrete ideeën waar ook andere partijen hun voordeel mee kunnen doen, als ze echt werk willen maken van de gewenste nieuwe bestuurscultuur. Zo pleit hij naar Amerikaans voorbeeld voor taxpayer lawyers: door de staat betaalde belangenbehartigers die burgers kunnen bijstaan in conflicten met de almachtige overheid. Daar hadden talloze gedupeerden in de toeslagenaffaire ongetwijfeld veel baat bij kunnen hebben.

Het opmerkelijkst is Van Zwols pleidooi voor de instelling van een speciale regeringscommissaris ‘met kabinetsrang’ die de bezem moet halen door uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst, de IND, DUO en het COA.

Wie goed had opgelet, wist dat het idee voor de regeringscommissaris al in maart bij Sven Kockelman in 1Op1 werd opgeworpen door CDA-historicus Pieter Gerrit Kroeger, schrijver van Tand des Tijds. Hij zei: ‘Ik zou Pieter Omtzigt voordragen als regeringscommissaris voor de sanering van het ambtelijk apparaat.’

Dat lijkt me een voortreffelijk idee.

IDEALE FUNCTIE ELDERS

Toen Omtzigt van de week bekendmaakte dat hij volgende week als eenmansfractie in de Kamer terugkeerde, was ik vast niet de enige die zich afvroeg of hij daar wel gelukkig van zou worden. Wat kan hij voor elkaar krijgen als eenling in het parlement, met een totaal gebrek aan middelen en medewerkers, bij debatten altijd achteraan in de rij en middenin het politieke handjeklap waar hij juist overspannen van is geworden?

En stel dat hij erin slaagt de aandacht vast te houden en bij de verkiezingen over twee, drie of vier jaar met een grotere fractie in de Kamer te komen, hoe houdt hij die dan – met zijn solistische karakter, zijn vurige temperament en zijn gebrek aan leidinggevende ervaring – in godsnaam bij elkaar?

De grote vraag is nu of een nieuw kabinet – al dan niet onder Mark Rutte – uitgerekend Pieter Omtzigt durft aan te stellen als regeringscommissaris in het hart van de macht.

Het ambt van speciaal regeringscommissaris met kabinetsrang lijkt me de ideale ‘functie elders’. Zo kan Omtzigt in de ministerraad, onder directe verantwoordelijkheid van de premier, de bewindslieden geregeld aanspreken op de puinzooi en de misstanden bij hun diensten, in een vrije rol als waakhond die hem op het lijf geschreven is.

Volgens betrouwbare bronnen is het idee al maanden geleden voorzichtig bij de overspannen Omtzigt zelf in de week gelegd.

En het rapport van de Commissie-Van Zwol – inclusief het voorstel voor de regeringscommissaris – is inmiddels ook omarmd door CDA-leider Wopke Hoekstra: ‘Met dit verhaal voor Nederland nemen we de verantwoordelijkheid voor de grote vraagstukken van deze tijd’.

De grote vraag is nu of een nieuw kabinet – al dan niet onder Mark Rutte – uitgerekend Pieter Omtzigt durft aan te stellen als regeringscommissaris in het hart van de macht. Dat zou pas nieuw leiderschap zijn.

SDB is al meer dan 10 jaar vrij, eerlijk en onafhankelijk. Geen miljardair bezit ons, geen adverteerders controleren ons. Wij zijn een door lezers ondersteunde non-profitorganisatie. In tegenstelling tot veel andere publicaties, houden we onze inhoud gratis voor lezers, ongeacht waar ze wonen of het zich kunnen veroorloven om te betalen.

We hebben geen paywalls en alles blijft gratis zonder censuur. In het post-truth-tijdperk van nepnieuws, echokamers en filterbubbels publiceren we meerdere perspectieven van over de hele wereld.

Iedereen kan bij ons publiceren, maar iedereen doorloopt een rigoureus redactioneel proces. U krijgt dus op feiten gecontroleerde, goed gemotiveerde inhoud in plaats van ruis.

Dit is niet goedkoop. Servers, redacteuren fees en web ontwikkelaars kosten geld. Overweeg alstublieft om ons te steunen als donateur of ondersteunend lid, ook wij hebben onze inkomsten zien dalen in deze heftige tijden daarom, KLIK HIER voor IBAN of via PayPal hieronder!, hartelijke dank en veel leesplezier.

Steun SDB via PayPal veilig en simpel.