DELEN
trump
Donald Trump tijdens het tweede presidentiële debat. ©AFP

ANALYSEHet was wat de Amerikanen een “debate stunner” noemen: presidentskandidaat Donald Trump weigerde te beloven dat hij akkoord gaat met de verkiezingsuitslag in het debat dat hij vannacht had met Hillary Clinton. Trump is ervan overtuigd dat het gaat om een gemanipuleerde verkiezing en zal zich misschien niet neerleggen bij het resultaat als zijn rivaal wint in november. Kan dat? En wat gebeurt er dan?

Als Trump de uitslag niet als geldig aanvaardt, gaat hij tegen een eeuwenoude Amerikaanse traditie in. Al 240 jaar lang hebben presidentskandidaten die verloren dat ook toegegeven. Het wordt beschouwd als één van de basisprincipes van de Amerikaanse democratie.

Dus, wat als Trump foert zegt? Wel, officieel: niks. Tenzij Trump juridische procedures in de gang zet, gaat in dat geval alles gewoon door. Clinton wordt president en zal ingehuldigd worden.

Er staat de facto niks op papier voor zo’n scenario. Trump is bijvoorbeeld niet verplicht om zijn nederlaag toe te geven. Dat is niet meer dan een gewoonte, geen wettelijke verplichting. En het zou vooral in eerste instantie van symbolisch belang zijn.

Autoriteit

Wat dan “the institution of the presidency” heet zou immers ondermijnd worden. Trump zou zich in zo’n geval manifesteren als een alternatieve leider voor zijn eigen aanhang. Die zouden het dan kunnen vertikken de autoriteit van Clinton te erkennen als president.

Volgens Scott Farris, de schrijver van Almost President: The Men Who Lost The Race But Changed The Nation, is een concessie-speech veel belangrijker dan we denken. Hij noemt het “one of the things that makes American democracy work. Our democracy is a bit more fragile than we think”.

Juridische piste?

Er is voor Trump ook mogelijk een juridische piste. Als het verschil klein genoeg is qua stemmen in een aantal staten tenminste en als dat dan weer een invloed zou kunnen hebben op de totale uitslag.

Belangrijk om te onthouden: dat kan echt alleen mits kleine verschillen, anders zal geen enkele rechter zijn claim als realistisch beschouwen. Trumps aanhangers hebben al geprobeerd een vergelijking te maken met wat er in 2000 gebeurde in Florida, toen Al Gore de uitslag betwistte. Maar, het verschil was toen effectief bijzonder klein, en bovendien had Gore de “popular vote” gewonnen: hij had effectief meer stemmen gekregen bij de verkiezingen in heel de VS dan Bush.

Het is ook essentieel te beseffen dat die “popular vote” niet echt waarde heeft, buiten dan een symbolische, in gevallen van betwisting. In de Verenigde Staten wordt de president immers niet rechtstreeks gekozen. Feitelijk wordt op de dag van de verkiezingen niet de president gekozen, maar een college dat hem pas enige tijd later gaat kiezen. Dat kiescollege bestaat uit 538 kiesmannen. Dat is evenveel als het aantal senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden, aangevuld met drie extra zetels voor Washington D.C..

Doordat het aantal leden van het Huis van Afgevaardigden per staat verschillend is, is ook het aantal kiesmannen per staat verschillend.

De verkiezing door de kiesmannen gaat in de meeste staten volgens het principe First past the post. Dat wil zeggen dat degene die in een bepaalde staat de meeste stemmen haalt, de stemmen krijgt van alle kiesmannen van die staat. Uitzonderingen zijn de staten Maine en Nebraska. Daar worden twee kiesmannen op deze wijze gekozen; de andere (twee in Maine, drie in Nebraska) worden per congresdistrict gekozen.

Zoals de kaarten nu liggen (Lees: Trump kan eigenlijk niet meer winnen. Dit is waarom) is die juridische piste geen optie voor Trump.

Slachtoffer Trump en zijn aanhangers

Zelfs niet met wat Trump beweert momenteel, namelijk dat hij het slachtoffer is van “widespread voter fraud with illegal immigrants and dead people casting votes”.

Het probleem is, dat, los van occasioneel misbruik op die manier, er geen bewijs is van systematische fraude. Sinds 2000 zijn er door de Loyola Law School slechts 31 “credible cases of voter fraud” in alle Amerikaanse verkiezingen gevonden van het soort waar Trump het over heeft. Op meer dan een miljard uitgebrachte stemmen.

Wat vooral dus zorgen baart, is hoe de aanhangers van Trump gaan reageren als hij weigert zich bij de uitslag neer te leggen. De laatste weken van de campagne speecht Trump steeds meer over de “gemanipuleerde verkiezing” en het “gebroken systeem”. Het zou zelfs zo zijn dat zijn felle uitspraken tot geweld kunnen leiden op 8 november, de dag van de verkiezingen.

En zijn er nu al die de zotste dingen aan het roepen zijn. “I hope we can start a coup. We’re going to have a revolution and take them out of office. There’s going to be a lot of bloodshed”, zegt er eentje in the Boston Globe.

Hoe realistisch het is, blijft koffiedik kijken, maar Amerikanen vrezen dat er rellen zullen uitbreken. God weet dat er wel wat weirdo’s rondlopen die echt geloven dat de Amerikaanse overheid tegen hen is, en veel van die weirdo’s hebben veel te veel vuurwapens.

“Bloedbad”

Volgens Trump-adviseur Roger Stone moedigt de presidentskandidaat al maanden aan kiesfraude op de agenda te zetten. “Als de overheid deze verkiezingen steelt en Clinton wint, zal haar inauguratie een bloedbad worden”, beweert die. Want de boodschap van Trump is volgens Stone duidelijk: als je geen normale verkiezing kan houden, moet je je voorbereiden op burgerlijke ongehoorzaamheid op grote schaal.

De Republikeinen zijn in elk geval al aan het sussen. “Wij respecteren de uitslag en de keuze van de kiezer”, verzekerde een woordvoerder van de Republikeinse Partij na afloop van het debat. Gevraagd naar wat hij vond van de uitspraak van Trump zei strateeg Sean Spicer alleen dat hij “niet voor hem kan spreken”.

Politieke zelfmoord

Andere Republikeinen zijn meer uitgesproken. Senator Lindsey Graham, die het tevergeefs tegen Trump opnam in de voorverkiezingen, zei dat “Trump de partij en het land een enorme ondienst bewijst”. Senator Flake, die zich ook al eerder tegen de vastgoedmagnaat keerde, noemde de opmerkingen “onaanvaardbaar”.

“Hij heeft het totaal verknald met dit antwoord”, zei de conservatieve commentator Charles Krauthammer op Fox News. “Dit is politieke zelfmoord.”

“Hij moest de leegloop voorkomen van mensen die met tegenzin voor Clinton gaan kiezen. Mensen die dat eigenlijk niet willen, die een jaar hebben gewacht. Zij zullen hun mening over Clinton niet meer veranderen, maar hij had hun moeten laten zien dat hij acceptabel is als president, dat hij geen radicaal is. Zij willen geen radicaal die de fundamenten van de republiek in twijfel trekt.”

En: “Dit was een vreselijke fout., geen blunder waar je iets tussen neus en lippen door zegt dat fout blijkt te zijn. Hij is hierop voorbereid. En dit is iets waar hij een punt van wil maken.”

The New York Times noemt het beledigend voor de Amerikaanse democratie zelf. Volgens het hoofdartikel van de krant maakt Trump vanwege zijn dreigende verlies het democratische proces ondergeschikt aan zijn ego. Cynisch, is het oordeel. “Laten we hopen dat het laatste grote bewijs is van zijn totale ongeschiktheid als president.”

De Washington Post volgt die redenering ook: “Vanwege zijn trots is hij bereid vraagtekens te zetten bij het proces waarmee de welvarendste en stabiele natie ooit is gebouwd”.

“Hij gaat gewoon winnen”

Voorstanders van Trump verdedigen zijn voornemen om een slag om de arm te houden. “Er zijn altijd veel aanwijzingen voor fraude als je het over de Clintons hebt”, aldus Rudy Giuliani, een van de woordvoerders van Trump.

Campagneleider Kellyanne Conway wijst erop dat in 2000 Al Gore de verkiezingsuitslag ook niet zomaar accepteerde. “Gore gaf op de verkiezingsavond zijn verlies toe aan George W. Bush en nam dat ook weer terug.”

Ook Trumps running mate Mike Pence verwees naar Gore. “Soms zie je extreme omstandigheden. Als presidentskandidaat heeft hij het recht om te wachten en zien hoe de verkiezingen verlopen.”

Pence ging zelfs nog een stap verder in zijn verdediging van Trumps aanval. “Ik denk dat Donald Trump zich zorgen maakte over de vooringenomenheid van de nationale media en enkele gevallen van kiesfraude. Daarom zegt hij later pas te willen oordelen.”

Pence voegde eraan toe dat hij verwacht dat de zaak bij de verkiezingen van 8 november niet zal spelen. “Hij gaat gewoon winnen”. Tja.

Reacties

Reacties

Geef een reactie