DELEN
frankrijk

Over exact één week, zondag 23 april, trekken miljoenen Fransen naar de stembus voor deel één van de presidentsverkiezingen. Die stembusslag wordt van over heel de wereld met grote aandacht gevolgd. Want de Nederlandse verkiezingen van half maart waren nog maar de generale repetitie.

Frexit

De verkiezingen in Frankrijk van eind april en begin mei…dat zijn de Europese verkiezingen waar het écht om draait. Wordt de populistische golf in het Westen die zich inzette met de Brexit in juni, de verkiezing van Trump tot Amerikaans president in november en de goede score van Geert Wilders in maart verder gezet met een overwinning van extreemrechts in Frankrijk? Voor de Europese politiek is 2017 alleszins het jaar van de waarheid.

Vanuit ons land, Nederland, Duitsland en andere Europese landen, maar ook vanuit bijvoorbeeld Amerika wordt, al dan niet angstvallig, uitgekeken naar hoe de Fransen deze lente zullen stemmen. Want meer nog dan andere jaren, zijn de Franse presidentsverkiezingen van 2017 om verschillende redenen nog boeiender dan anders.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

POPULISTISCHE GOLF. De Brexit en de overwinning van Trump toonden minstens twee dingen: peilingen zijn niet altijd even betrouwbaar en er lijkt een populistische golf ingezet in het Westen. Die golf leek zich even verder te zetten bij de Nederlandse verkiezingen van maart. PVV-leider Geert Wilders scoorde goed in de peilingen. Zijn partij lag bovendien nek-aan-nek met die van premier Rutte. De extreemrechtse kopman droomde er al luidop van de grootste partij van Nederland te worden.

Zo’n vaart liep het uiteindelijk niet. De PVV scóórde goed, maar de VVD van Mark Rutte deed het, ondanks verlies, toch nog een pak beter. “De populistische golf is gestopt”, zo klonk het hier en daar. Maar die analyse ging te kort door de bocht. Dat de partij van Wilders dan toch niet de grootste (maar wel de op één na grootste) werd in Nederland heeft eerder te maken met ándere oorzaken dan dat de populistische golf in Europa een halt werd toegeroepen. Wilders zelf is ervan overtuigd dat “de patriottistische lente zich zal verderzetten”.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

Het momentum voor extreemrechts, voor eurscepsis en voor het populisme in Europa is lang nog niet voorbij. Want de Franse verkiezingen, zijn de Nederlandse verkiezingen niet. En ook Le Pen is Wilders niet. Het rechts-populistische klimaat is er nog steeds, en de anti-Europese stemmen klinken nog altijd luid.

OUTSIDERS. Als we de peilingen mogen geloven, krijgen we op 7 mei een tweede ronde tussen Marine Le Pen en Emmanuel Macron. Dat zijn twee outsiders. Macron is een onafhankelijke kandidaat. En Front National van Le Pen behoort niet tot de traditionele partij. Het zou voor het eerst sinds de jaren ‘50 zijn dat geen van de traditionele centrumrechtse of socialistische partijen de tweede ronde haalt.

frankrijkWaarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit.

GEVOLGEN VOOR EUROPA. Omdat Marine Le Pen zo goed scoort in de peilingen, is het debat over een mogelijke uitstap van Frankrijk uit de EU niet ver weg. Marine Le Pen heeft er nooit een geheim van gemaakt dat ze Frankrijk liever uit de EU ziet. Als zij het haalt, belooft ze binnen de zes maanden een referendum over een zogenaamde ‘Frexit’. De Franse verkiezingen hebben dus niet alleen een invloed op Frankrijk zelf, maar zouden ook wel eens voor de rest van Europa belangrijke gevolgen kunnen hebben. Want een Frexit zou bijvoorbeeld ook het begin van het einde van de euro kunnen betekenen, aangezien Frankrijk de tweede grootste economie van de eurozone is. Langs de andere kant: Macron, die andere grote kanshebber, pleit dan weer voor meer globalisering en openheid, ook naar Europa toe. Dus ook een overwinning van Macron zou een invloed hebben op het Europese politieke toneel.

TERREUR IN FRANKRIJK. De Franse verkiezingen vinden plaats na twee zwarte jaren voor onze zuiderburen. Frankrijk werd getroffen door meerdere ISIS-aanslagen: die op de redactie van Charlie Hebdo in januari 2015, de zware aanslagen op meerdere plaatsen in Parijs in november 2015, de aanslag in Nice in juli 2016. Het presidentschap van François Hollande was zeer bewogen. Dat zijn land tijdens zijn ambtstermijn zoveel zware klappen kreeg te verwerken, had ook invloed op Hollande zelf: hij is een van de minst populaire presidenten in de geschiedenis van Frankrijk. Hollande besloot dan ook om niet te gaan voor een tweede ambtstermijn en zich niet kandidaat te stellen.

EXTREEMRECHTS. Nooit eerder zat extreemrechts zo dicht bij de macht. In 2002 haalde toenmalig kopman van Front National Jean-Marie Le Pen, de vader van Marine Le Pen, wel de tweede ronde van de verkiezingen, maar daar werd hij weggespeeld door uiteindelijk winnaar Jacques Chirac.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

Nu heeft het Front National intussen drie verkiezingen op rij gewonnen: de Europese, regionale en departementale. Marine Le Pen scoort bovendien bijzonder goed in de peilingen. Afhankelijk van de peiling ligt ze voor de eerste ronde op kop met zo’n kwart van de stemmen, of zit ze slechts een paar procentpunten onder tegenkandidaat Emmanuel Macron.

Le Pen is trouwens al langer aan een opmars bezig. In 2012 ging de strijd om het Elysée in de tweede ronde tussen François Hollande en Nicolas Sarkozy. Maar ook de score van Le Pen in de eerste ronde was goed. Met 17,90 procent van de stemmen behaalde ze de hoogste score in de geschiedenis van het Front National. Zelfs toen haar vader in 2002 de tweede stemronde halen, was het resultaat van de extreemrechtse partij niet zo goed. Recent Frans onderzoek heeft bovendien ook aangetoond dat de aanhang van Le Pen groter is dan ooit.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

DEBATTEN. Voor het eerst zijn de presidentskandidaten tegen elkaar uitgekomen in tv-debatten. Op 20 maart debatteerden de vijf belangrijkste kandidaten al op TF1. 4 april organiseerden BFMTV en CNews een tv-debat met alle 11 kandidaten. Voordien gebeurde dit enkel tussen de twee kandidaten die naar de tweede stemronde gingen.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

ONVOORSPELBAAR. Een jaar geleden leek het eenvoudig: Marine Le Pen en republikein en oud-premier Alain Juppé zouden het tegen elkaar opnemen in de tweede ronde, zo werd voorspeld. Omdat Hollande niet zo populair is, zou hij stranden op een derde plaats in de eerste stemronde. De realiteit staat verder af van die voorspelling dan ooit.

Ten eerste werd uiteindelijk de conservatief rechtse François Fillon en niet de meer gematigde Juppé verkozen tot Republikeins presidentskandidaat. Maar intussen is Fillon door een aantal schandalen al lang niet meer de sterke kandidaat van centrumrechts. En ook François Hollande verdween van het strijdtoneel voor een nieuw presidentschap, waardoor de socialisten een nieuwe kandidaat moesten kiezen. De populaire economieminister van Hollande, Emmanuel Macron, was een van de mogelijke opties. Maar die zag het niet zitten om mee te doen met de voorverkiezingen van de socialisten, en komt uiteindelijk op als onafhankelijke.

Waarom de Franse presidentsverkiezingen boeiender zijn dan ooit

De socialistische kandidaat werd uiteindelijk de uiterst linkse Benoît Hamon. Hierdoor hebben de twee grote traditionele machtsblokken, de republikeinen en de socialisten, elk een kandidaat die zich aan het uiteinde van het centrum bevindt, en dat terwijl de meeste stemmen in het midden van dat centrum te rapen vallen. Het is dus nog maar de vraag naar welke kant die stemmen zullen gaan. Dat een sterke pion van de socialisten, ex-premier Manuel Valls, intussen ook gezegd heeft dat hij Macron steunt in de verkiezingsstrijd en dus niét socialist Hamon, maakt het er alleen nog maar moeilijker op.

En ook niet onbelangrijk: onafhankelijk radicaal-links kandidaat Jean-Luc Mélenchon doet het in de peilingen nu al beter dan de socialisten (waar ook Mélenchon tot 10 jaar geleden toe behoorde) én hij loopt in op Macron en Le Pen. Hiermee worden de verkiezingen van 2017 een van de meest onvoorspelbare sinds 1958.

Reacties

Reacties

1 REACTIE

Geef een reactie