DELEN

Rode Kruisvlaggen, eenheidsgeschenken en foto’s van voorouders die in de Tweede Wereldoorlog gediend hebben: alles moet weg. De reden is een richtlijn van Volker Wieker, Generaalinspecteur van de Bundeswehr, op last van Defensieminister Ursula von der Leyen (CDU). In de strijd tegen rechts worden alle mogelijke aandenkens aan de periode tussen 1933 en 1945 met harde hand verwijderd. De aanleiding is het onderzoek in de kazerne in Donaueschingen ten gevolge van de Zaak Franco A.

Ursula von der Leyen: „Die Wehrmacht ist in keiner Form traditionsstiftend für die Bundeswehr”

Verteidigungsministerin von der Leyen besuchte wegen des Falls des rechtsextremistischen Soldaten Franco A. die Kaserne in Illkirch. Sie wandte sich gegen ein Verständnis der Bundeswehr als Nachfolge der Wehrmacht. Help us caption & translate this video! http://amara.org/v/6d5a/

De Zaak Franco A., die de Bundeswehr sinds april op zijn kop zet, laat nu ook diepe groeven na in de Duitse militaire cultuur. De ontdekking van een vermeend uiterst rechts netwerk deed aan de top een orkaan ontstaan over de herinneringscultuur in het Duitse leger en de omgang met haar eigen woelige verleden. Doelwit is daarbij de omgang met de voorganger van de in 1955 gestichte Bundeswehr: de illustere Duitse Wehrmacht (1935-1945).

Het thema werd door het ministerie van Defensie verder opgerekt tot een gebrekkige omgang met traditie tijdens de afgelopen 35 jaar. De traditierichtlijn van 1982 ligt open voor debat. De aanpak van het ministerie en de legerleiding zijn dan ook draconisch te noemen volgens velen.

Severin Weiland on Twitter

Bundeswehr: AfD überprüfte, ob Oberl. Franco A. + zwei mutmaßliche Komplizen Parteimitglieder sind. SPIEGEL ONLINE https://t.co/l21OgMv55g

Alles moet weg

Het verdere onderzoek naar rechtse netwerken en de verering van de Wehrmacht in moderne Bundeswehr-kazernes, deed de blik van minister von der Leyen eerst draaien naar de naamgeving van de verscheidene Duitse kazernes. Een handvol draagt historische namen die verwijzen naar oorlogshelden uit de Tweede Wereldoorlog. Deze zouden nu moeten verdwijnen, als het aan von der Leyen ligt.

Zelf meent ze dat de Bundeswehr met een dergelijke actie zich duidelijk moet distantiëren van banden met de Wehrmacht en zich enkel moet/mag concentreren op de eigen 60-jarige traditie. Over de banden met de keizerlijke en republikeinse geschiedenis van vele oude eenheden wordt niets gezegd.

Een dergelijke maatregel van minister von der Leyen kan ironisch genoeg het imago van de Bundeswehr verder beschadigen. De actie zou zich daarbij namelijk richten tegen kazernes van oorlogshelden die weinig tot niets met het nationaalsocialistische regime te maken hadden. Doelwitten bij uitstek zijn daarbij de Marseille-kazerne in Appen-Uetersen, genoemd naar jachtpiloot Hans-Joachim Marseille en de Lent-Kazerne in Rotenburg, die de naam draagt van jachtpiloot Helmut Lent. Ook de ‘Rommel’-kazernes zouden eraan moeten geloven, ondanks de ietwat apolitieke houding van maarschalk Erwin Rommel en zijn rol in het verzet.

Geen plaats voor een Rode Kruisvlag

Bijzonder tragisch is de rigoureuze manier waarop de legerleiding met de richtlijn omgaat. Ook historische objecten met een inherent historische en apolitieke waarde moeten omwille van hun historische banden verwijderd of vernietigd worden. Zo moest het militaire hospitaal van Westerstede de laatste Rode Kruisvlag van de Tweede Wereldoorlog verwijderen. Wapens, uniformen, eretekens, modellen, afbeeldingen of helmen, niks mag blijven.

Hierbij gaat het niet enkel om de openbare ruimtes. Ook de soldaten mogen enkel nog in vooraf toegelaten collecties zaken tentoonstellen die te maken hebben met de periode tussen ’35 en ’45. Ook familiefoto’s van voorouders die in de Tweede Wereldoorlog in Wehrmacht­uniform dienden, mogen niet meer opgehangen worden in de eigen onderkomens.

In Hammelburg werd een afbeelding van maarschalk Rommel overschilderd, ondanks eerdere nuances van de voorzitter van de Gedenkstätte Deutscher Widerstand. In Stadtallendorf bij Marburg werden oefeningsrichtlijnen voor de Division Schnelle Kräfte uit 1937 meegenomen. In Zweibrücken werd een afbeelding van soldaten in Wehrmacht­-uniform overschilderd en moet de wapenspreuk “waar wij zijn, is vooraan” uit alle tekens verwijderd worden. In Seedorf nam men het zekere voor het onzekere en werd een afbeelding van een Fallschirmjäger overschilderd omdat het onduidelijk was of het nu een Bundeswehr- of een Wehrmachtsoldaat voorstelde.

Alternative für 🇩🇪 on Twitter

Linkspartei fordert, Kasernen umzubenennen, Verteidigungsministerin #vonderLeyen (#CDU) setzt diese nun um. ➡️ https://t.co/5mzdcUMYeo

onder nuance

Het hoogtepunt in het geheel is de kazerne in Cawl van de commando’s (KSK). Schilderijen, sabels, tafelzilver, bekers, lansen en kunstafdrukken werden op last van oversten verwijderd uit de kazerne. Reden is de band met hun voorganger, het 18de Cavalerieregiment, dat in 1939 werd ontbonden. Niet enkel Wehrmachtmateriaal werd daarbij verwijderd maar ook de aandenkens aan het 18de Ruiterregiment van de Reichswehr van de Weimarrepubliek, de stukken van het oude Württembergse Contingent van het keizerlijke leger en de delen die stammen uit het koninklijke Württembergse leger.

In Fritzlar verloren de helikopterpiloten dan weer hun prijzenkast. De eenheid bestond nog niet in de Tweede Wereldoorlog, maar had de pech dat de prijzen vernoemd werden naar maarschalk en verzetsman Erwin Rommel. Ook het liederboek van de Bundeswehr zou teveel Wehrmachtsliederen bevatten en komt op de intellectuele brandstapel.

Zelfs wapens worden op banden met het naziregime gecontroleerd. In interne berichten wordt gevraagd om de Karabiner K98 uit de nieuwe richtlijnen te weren. in meerdere kazernes werden decoratieve K98’s al verwijderd. Of ook het erebataljon, dat het Reichswehr- en Wehrmachtswapen bij ceremonies draagt, het wapen moet opgeven als deel van het uniform, staat nog ter debat. Ook een foto van de socialistische oud-kanselier Helmut Schmidt verdween ironisch genoeg van de muur in de naar hem benoemde legeruniversiteit. Het Wehrmacht-uniform kon ook niet de grote Duitse kanselier beschermen van de historische brandstapel.

SÜDKURIER Redaktion on Twitter

Berlin/Hamburg: “Großreinemachen”: Bundeswehr-Uni hängt Helmut Schmidt ab | SÜDKURIER Online https://t.co/borL1kZQQL

Hoeveel Wehrmacht zit in de Bundeswehr?

De centrale vraag in de heksenjacht tegen vermeende NSDAP-aandenkens in Duitse kazernes, is die naar het percentage Wehrmacht, of beter gezegt, het percentage naziresten in het moderne Duitse leger. Bij de stichting in 1955 kon de Bundeswehr logisch gezien enkel terugvallen op mannen die hun ervaring hadden opgedaan in de Reichswehr en onder het naziregime. Konrad Adenauer antwoordde op die stellingen laconisch dat men de Bundeswehr geen 21-jarige generaal kon aanbieden. Bij de opname werden de nieuwe officieren echter grondig getest. Van de 553 voormalige Wehrmacht-officieren werden 470 aangenomen bij de Bundeswehr, 32 trokken zelf hun aanvraag in.

Ook moet benadrukt worden dat de Bundeswehr van in den beginne zich distantieerde van de negatieve aspecten van het verleden. Van een eed aan Adolf Hitler of de nieuwe kanselier kon geen sprake zijn. De basis van het leger werd meer dan elders gelegd op de trouw aan de grondwet en het zinnebeeld van de burger in uniform. Ook de eerste leiders van het leger, Hans Speidel en Adolf Heusinger waren verdacht als hoge Wehrmachtsofficieren, maar werden grondig gecontroleerd en waren ook geen overtuigde vrienden van het toenmalige regime. Speidel bracht het zelf tot opperbevelhebber van de NAVO.

Oost-Duitsland als erfgenaam

Logisch gevolg van de historische gegevenheden is ook dat tot ver in de jaren ’70 en ’80 het hogere kader van de Bundeswehr nog bestond uit soldaten die in de Tweede Wereldoorlog gediend hadden. Daarbij was de vraag vooreerst of ze deelgenomen hadden aan oorlogsmisdaden, wat niet het geval was bij degenen die aangenomen werden.

Een gelijkaardig traject was terug te vinden in de Oost-Duitse en communistische DDR. Daar werd zelfs lichter omgesprongen met het verleden van de officieren. Zo moest generaal Vincenz Müller enkel een communistische ‘omscholing’ ondergaan.

De Neue Deutsche Volksarmee (NVA) distantieerde zich als communistisch volksleger van de DDR niet van de Wehrmacht. Integendeel, propaganda uit Oost-Duitsland beschrijft maar al te graag het verschil tussen de soldaten van de BRD en die van de DDR. De helmen van de nieuwe NVA werden rechtstreeks overgenomen uit het allerlaatste stocks van de Wehrmacht. De zogenaamde kragenspiegels en uniformsnit bleven behouden als ‘oerduits en onamerikaans’, en op feestdagen bleven parades in Stechschritt of ganzenpas nog in gebruik.

Militaire cultuurclash

De aanpak van von der Leyen wijst volgens de oppositie meer op een ongenuanceerde aanpak van een probleem dan op een inherent probleem bij de Bundeswehr. De aanval op de zogenaamde ‘devotie-aandenkens’ is geen terechte aanval op naziverheerlijking, maar een steek in het hart van de identiteit van de Bundeswehr, zo vindt onder meer het patriottische AfD.

Ondanks de nieuwe stichting in 1955 is het meer dan duidelijk dat het Duitse leger niet uit het niets is gekomen. De regimenten hebben elk hun eigen geschiedenis, die vaak teruggaat tot historische keizerlijke en koninklijke eenheden, en ontlenen hun trots en eigenheid aan die geschiedenis.

Hoe met de Franco A.-crisis wordt omgegaan en wat de uiteindelijke impact nog zal zijn, kan enkel in de toekomst beantwoord worden. Duidelijk is wel dat het gaat om een groter debat dan de aanpak van een geheim rechts netwerk of de idee dat in elke soldaat een potentiële nazi schuilt, zoals die Linke schijnt te menen. De aanval op afbeeldingen is een symbooldaad, en pakt daarmee de centrale zingeving bij identiteitsvorming aan. De culturele oorlog is met andere woorden ook in het leger geopend en von der Leyen loste het eerste schot.

Reacties

Reacties

Geef een reactie