DELEN
Rutte
2016-09-16 12:01:27 epa05542355 (L-R) Spanish acting Prime Minister Mariano Rajoy, Dutch Prime Minister Mark Rutte, Latvia's Prime Minister Maris Kucinskis and Sweden's Prime Minister Stefan Lofven prepare to pose at a group photo call at the Bratislava castle during the Bratislava EU summit, an informal meeting of the 27 heads of state or government, in Bratislava, Slovakia, 16 September 2016. European Union leaders met to discuss a new strategy and future of the European Union after the recent Brexit referendum in Britain. EPA/FILIP SINGER

Mark Rutte staat voor misschien wel de moeilijkste Europese top in de zes jaar dat hij premier is. Bij het diner, waar een ‘open’ discussie over Rusland, Syrië en Oekräine op het menu staat, krijgt hij van EU-voorzitter Donald Tusk een paar minuten om de andere EU-leiders ervan te overtuigen dat ze hem genoeg touw moeten geven om de leiders van het CDA, D66 en de ChristenUnie mee op te hangen.

Een ongeduldige oppositie, die de premier in de Eerste Kamer de voet kan dwars zetten, heeft hem tot 1 november gegeven om duidelijk te maken wat hij doet met de uitslag van het in april gehouden referendum over het EU-verdrag met Oekraïne.

Nachtmerrie

Voor de Tweede Kamer staat de uitkomst eigenlijk al vast. Nederland kan onder geen beding het associatieverdrag ratificeren, omdat de kiezer heeft gezegd dat het van tafel moet. Rutte en zijn Europese collega’s hadden stilletjes gehoopt dat de zaak over de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017 heen kon worden getild, Door de deadline zit de premier echter klem. Hij kan niet de campagne ingaan als de premier die niet naar de kiezers wil luisteren.

Tegelijkertijd geeft de deadline hem wat munitie om de druk op de Europese regeringsleiders op te voeren. Die willen immers niet dat Rutte zijn handtekening intrekt. EU-verdeeldheid over het cruciale akkoord is koren op de molen van de Russische president Vladimir Poetin. En het formeel stoppen van het ratificatieproces is een juridische nachtmerrie, want het zou de voorlopige toepassing van de handelsgedeelten van het verdrag op losse schroeven kunnen zetten. Dat wil iedereen, inclusief Rutte, voorkomen.

Intrekkingswet

Voordat het zover komt, zou de Kamer overigens een wet moeten goedkeuren, waarmee de eerder verleende goedkeuring voor het Verdrag wordt ingetrokken. Ook dat is onontgonnen terrein. Een ding staat vast. Over de intrekkingswet kan geen nieuw referendum worden gehouden.

Rutte hoopt nog steeds dat de andere EU-leiders het vooruitzicht op deze politiek-juridische chaos zo verschrikkelijk zullen vinden dat ze hem extra concessies gunnen, die hij dan als het ‘mirakel van Brussel’ aan de constructieve oppositie kan verkopen.

Politiek gezien is Rutte dan de man die hemel en aarde heeft bewogen om tegemoet te komen aan de wens van de kiezer. Voor de oppositie dreigt het verwijt dat ze de stabiliteit in Europa op het spel wil zetten om Rutte maar van kiezersbedrog te kunnen beschuldigen in de campagne.

Juridisch bindend

De premier mikt nog steeds op een juridisch bindend besluit van de Europese Raad, waarin staat dat Nederland buiten militaire samenwerking met Oekraïne kan blijven en dat het verdrag geen recht verschaft op toetreding tot de Europese Unie.

Dat is in Europa eerder vertoond na nationale referenda die niet goed uitkwamen. Maar het is lastig genoeg, want Oost-Europese lidstaten zoals Polen zullen hun goedkeuring niet verlenen aan een verklaring die het uitzicht van Oekraïne op EU-lidmaatschap bij voorbaat zou inperken. Ze hebben enige steun in het EU-recht. Associatieverdragen worden als eerste opstapje naar lidmaatschap gezien.

Porosjenko

Maar zelfs als daaraan een mouw kan worden gepast, blijft het probleem dat Rutte geen zekerheid kan geven over de houding van de Kamer. De andere 27 leiders en de Oekraïense president Petro Porosjenko zouden moeten vertrouwen op zijn overredingskracht.

De kans dat er uit deze top een kant-en-klare verklaring rolt, waardoor Sybrand Buma, Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers een gat in de lucht zullen springen, is uiterst klein. Officieel heeft Rutte zijn toch al lage verwachtingen nog verder naar beneden bijgesteld. Niettemin wordt in Brussel heel voorzichtig gespeculeerd op een doorbraak die de onderhandelingen over zo’n verklaring, in de aanloop naar 1 november, op gang zouden brengen.

Reacties

Reacties

1 REACTIE

Geef een reactie