DELEN
trump

Waar leidt president Trump of Clinton ons echt heen?

Wordt president Donald Trump werkelijk een ruiter van de apocalyps? Is Hillary Clinton een gekkin die opgesloten moet worden? Exact een maand voor de Amerikaanse verkiezingen voorspelt SDB en SDE welke impact de machtigste m/v op aarde zal hebben op de Verenigde Staten, de geopolitieke verhoudingen, de wereldeconomie en het Nederlandse  ondernemerschap.
Donald Trump en Hillary Clinton trappen de laatste maand richting de Amerikaanse presidentsverkiezingen zondagnacht op gang met hun tweede televisiedebat. Vooral voor Trump wordt het stilaan ‘do or die’. Tijdens het eerste debat op 26 september, dat een recordaantal van 84 miljoen kijkers lokte, maakte de Republikein een erg zwakke beurt.

Polls

Sindsdien berichtte The New York Times ook dat de vastgoedmagnaat van 1995 tot 2013 vermoedelijk geen belastingen betaalde. Trump trachtte de controverse weg te masseren met het betoog dat hij een zakelijk genie was, die de fiscale wetten maximaal benutte en als geen ander weet hoe het complexe belastingsysteem te hervormen. Het gros van de Amerikanen bestempelt Trumps genie echter als ‘egoïstisch’ en ‘onvaderlandslievend’. Dat blijkt ook uit de peilingen. Sinds 26 september verdubbelde Clinton haar voorsprong zowat van 2,3 naar 3,9 procentpunten, blijkt uit het gemiddelde dat de website RealClearPolitics (RCP) trekt uit alle polls. En toch.

President wordt straks degene die minstens 270 van de 538 kiesmannen uit de 52 staten binnenhaalt. Volgens RCP is Clinton al zo goed als zeker van 19 staten, samen goed voor 225 kiesmannen. Trump staat op 21 staten en 165 kiesmannen. Alles draait om de 12 resterende ‘swing states’, waar 148 kiesmannen op het spel staan. Clinton leidt volgens de polls in acht staten, die 97 kiesmannen opleveren en haar op een geruststellend totaal van 322 brengen. In vijf van de twaalf swing states bedraagt het verschil tussen Clinton en Trump echter minder dan 3 procentpunten, waardoor de foutenmarge wel eens een totaal andere uitslag zou kunnen maskeren. En een totaal ander beleid dat de Verenigde Staten de komende jaren zullen voeren.

Zelden was het ideologische verschil tussen twee Amerikaanse presidentskandidaten groter. De Tijd tracht door de retoriek van Trump en Clinton te kijken en in te schatten hoe realistisch en ingrijpend hun plannen zijn. Voor Amerikanen, maar ook voor ons.
Binnenland

Trump: tussen droom en daad staan parlement en gerecht

Zelfs een iconoclast als Donald Trump zal als president afgeremd worden in zijn macht. Door het Hooggerechtshof bijvoorbeeld, al kan Trump daar, na de dood van rechter Antonin Scalia, een vijfde conservatief lid aan toevoegen om de overige vier liberale juristen te counteren en een rechts sociaal beleid te introduceren. De Republikein wil het homohuwelijk dat president Barack Obama legaliseerde terugschroeven, net als Obama’s hervorming van de gezondheidszorg. Strengere abortuswetten en een nog vrijer wapenbeleid worden zo ook mogelijk. Maar Trumps oproep tot ‘een totale ban’ op islamitische migranten is simpelweg ongrondwettelijk.

Trump kan ook niet om het parlement heen, zelfs als de Republikeinen er hun meerderheid in het Huis en de Senaat behouden. Trump ligt op vele vlakken op ramkoers met zijn partij, traditioneel de hoeder van ‘big business’ en weinig overheidsinterventie. Trump dankt zijn opmars vooral aan de verarmde Amerikaanse arbeiders- en middenklasse, die het slachtoffer werd van de neoliberale globalisering. Vindt Trump voldoende stemmen om vrijhandel aan banden te leggen? Om het minimumloon te verhogen? Om de peperdure sociale zekerheid en het pensioenstelsel intact te laten? Om voor 1.000 miljard dollar infrastructuurwerken te starten? Weinig waarschijnlijk, tenzij de Democraten het Congres overnemen. En dan nog.

Mexicaanse muur

Trumps plan om aan de Mexicaanse grens een muur te bouwen om asielzoekers te stoppen zou 25 miljard dollar kosten en jaren duren. Zijn ‘onmiddellijke’ deportatie van 11 miljoen illegale migranten zou 600 miljard dollar kosten en voorspelt een logistieke nachtmerrie. Weinig kans dat het parlement daar geld voor vrijmaakt, gezien de Republikeinse obsessie met de staatsschuld van ruim 100 procent van het bbp.

Daartegenover staat ‘man van het volk’ Trump gewoon een voortzetting van een ultraliberaal economisch beleid voor. 70 procent van de bedrijfsregulering kan op de schop, zei hij gisteren. En hij ijvert voor zo’n 5.000 miljard dollar aan belastingverlagingen. Voor arm én rijk. En voor bedrijven, die hun fiscale druk zouden zien slinken van 40 naar 15 procent. Dat strookt wel met de Republikeinse doctrine.

Voorts werkt Trumps entourage aan een ‘First Day Project’, waarbij hij meteen na de inauguratie zo’n 25 presidentiële decreten zou uitvaardigen. Goed mogelijk dat ze snel gevetood worden.

Buitenland

Trump: isolationisme en belangenvermenging

In het buitenlandse beleid geniet de Amerikaanse president als ‘commander-in-chief’ meer bewegingsvrijheid. Alle bombastische, oorlogszuchtige retoriek ten spijt, lijkt Donald Trump toch vooral een erg isolationistische koers voor te staan. De inmenging van partijgenoot George Bush in Irak bestempelde hij als catastrofaal. Al te lang hebben bondgenoten geprofiteerd van de Amerikaanse militaire macht, aldus de Republikein. Daar moeten ze maar eens voor betalen. Al pleit Trump, conform zijn imago van ongeleid projectiel, voor meer investeringen in defensie.

Hij wekte tot dusver vooral ophef op door de suggestie dat hij de Verenigde Staten zou terugtrekken uit de NAVO. Het verbond is een relict van de Koude Oorlog, vindt Trump, terwijl migratie en terreurbestrijding nu de grootste aandacht verdienen. Ook heeft hij opmerkelijk vriendelijke woorden over voor de eeuwige NAVO-tegenstander Rusland. Zo liet Trump uitschijnen de Russische annexatie van de Krim te erkennen en loofde hij president Vladimir Poetin als een sterk leider.

Exit NAVO

Is een exit uit de NAVO realistisch? Niet echt, maar het illustreert zijn betoog dat de VS niet langer de politieagent van de wereld willen zijn. Nog een bewijs: ‘bomb that shit’ zegt Trump over Islamitische Staat, maar tegelijk wil hij dat Rusland, een bondgenoot van de Syrische dictator Bashar al-Assad, de ellende in het Midden-Oosten opruimt.

Vooral de Europese Unie, die onder Obama al de Amerikaanse aandacht verloor ten koste van Azië, lijkt Trump helemaal de rug toe te willen keren. Hij supporterde openlijk voor een brexit en noemde Brussel een ‘hellhole’, omdat we de instroom van terroristen amper indijken. Als unilateralist wil Trump wel het nucleair akkoord met Iran heronderhandelen. Want de banden met Irans vijand Israël, die danig bekoelden onder Barack Obama, wil hij weer aanhalen. Tegelijk stuurt hij aan op een handelsoorlog met China, al moet nog blijken hoeveel binnenlandse steun hij daarvoor vindt. Grote vragen rijzen ook over de belangenvermenging tussen Trumps geopolitieke keuzes en zijn zakelijke imperium. Als vastgoedmogol heeft hij grote belangen van Brazilië over India en Azerbeidzjan tot Turkije. Zal hij straks de Filipijnse president Rodrigo Duterte de les lezen over diens mensenrechtenschendingen, terwijl de Trump Tower in Manila nog in opbouw is?

Clinton: interventionisme, realpolitik en smart power

Als gewezen first lady en minister van Buitenlandse Zaken, die tussen 2009 en 2013 een recordaantal van 112 landen bezocht, zou Hillary Clinton met een enorme geopolitieke expertise aan haar presidentschap beginnen. Haar buitenlandbeleid kondigt zich bovendien aan als interventionistischer dan het leading-from-behindprincipe van Barack Obama.

Clinton was in 2011 de drijvende kracht achter de internationale interventie in Libië, die dictator Muammar Kaddafi ten val bracht. Al blijft dat hoofdstuk haar achtervolgen, door de dodelijke aanslag op het Amerikaanse consulaat in Benghazi en door de chaos waarin het Noord-Afrikaanse land sindsdien verzandde.

Niettemin ambieert Clinton nog meer Amerikaanse steun voor de Iraakse strijd tegen IS. In Syrië pleit ze voor een no-flyzone, waardoor een nog grotere clash met Rusland, een bondgenoot van dictator Bashar al-Assad, dreigt. Ooit drukten Clinton en Vladimir Poetin letterlijk op een rode knop om de relaties te resetten, maar al snel kwam ze tot de conclusie dat enkel de harde toon aanslaat bij de Russische president. De NAVO is voor Clinton dan ook een primordiaal bondgenootschap.

Met Europa wil ze veel meer samenwerking inzake terreurbestrijding. Toch was Clinton destijds de architect van Obama’s ‘pivot’ naar Azië. Als realpolitica uitte ze kritiek op de Chinese mensenrechtenschendingen en internetcensuur, maar vond ze toch vooral dat beide landen ‘kunnen profiteren van en bijdragen aan elkaars succes’.

Supermacht

Tegelijk is Clinton doordrongen van Obama’s en ook Trumps besef dat de Verenigde Staten niet langer als enige supermacht de wereld kunnen bewaken. Als minister liet haar buitenlandbeleid zich daarom vooral definiëren door ‘smart power’. In een wereld vol opkomende naties, van Brazilië over Indonesië tot Turkije, liet ze kleinere landen meer verantwoordelijkheid in hun regio’s nemen. Vaak buiten de grote, logge structuren van de Verenigde Naties, de NAVO of het Internationaal Monetair Fonds om. Ze pleit voor ‘minilaterale contacten’, met steun voor ngo’s, of voor minder bekende samenwerkingsverbanden zoals de ASEAN, dat Zuidoost-Aziatische landen als Thailand, Vietnam en Singapore verenigt. Zo spon Clinton langzaam een web van aparte contacten, met de VS telkens in het centrum. Die zal ze als president ongetwijfeld nog verder uitbouwen.

Economie

Trump: onzekerheid en handelsoorlogen benauwen beleggers

De financiële markten hebben duidelijk gemaakt dat ze geen fan zijn van Donald Trump. Toen hij als verliezer uit het eerste debat met Clinton kwam, reageerden de beurzen opgelucht. Een verkiezing van Trump belooft weinig goeds voor de markten. In de eerste plaats door de enorme onzekerheid die hij met zijn wilde en veranderende voorstellen creëert. Onzekerheid is slecht voor de beleggers en de tewerkstelling, signaleerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week. Volgens de instelling vormt het populisme dat Trump belichaamt een grote bedreiging voor de economie. Dat de Amerikaanse beurs na zijn verkiezing meteen een klap van 7 procent zou incasseren – zoals het onderzoeksbureau Macroeconomic Advisers voorspelt – zegt genoeg.

Los van de haalbaarheid van zijn voorstellen, riskeert de inhoud de wereldeconomie te schaden. Hoewel hij Republikeinse geloofspunten als de vrije markt en een kleine overheid omarmt, gaat hij met zijn drieste aanvallen op de vrijhandel en de immigratie stevig in tegen het Amerikaanse model. Zo dreigt zijn belofte om een importtarief van 45 procent voor Chinese producten in te voeren, een handelsoorlog te ontketenen. Hetzelfde geldt voor Mexico: Trump belooft een grensmuur te bouwen en het NAFTA-vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada te verscheuren.

4 miljoen jobs

Het onderzoeksbureau Moody’s Analytics schat dat Trumps handelsbeleid de Amerikaanse economie 4 miljoen jobs zou kosten, plus nog eens 3 miljoen jobs die gewonnen worden als hij geen president wordt. Volgens econoom Larry Summers staat een lange recessie voor de deur als Trump het haalt, plus het gevaar van financiële crisissen in groeilanden door de klap voor het wereldwijde vertrouwen. De rente in de VS dreigt dan weer fors te stijgen als Trump de houders van Amerikaans schuldpapier niet volledig zou terugbetalen, zoals hij al insinueerde. Een exodus van beleggers lijkt dan onvermijdelijk. Ook zijn belofte om de Amerikaanse centrale bank minder vrijheid te geven, zal beleggers nerveus maken.
Alle sectoren in de VS die afhankelijk zijn van import, dreigen getroffen te worden. Ook de landbouwsector wacht problemen als Trump doorzet met de deportatie van de miljoenen illegalen die typisch lageloonarbeid verrichten. De geplaagde staalsector kan dan weer profiteren van de bescherming tegen de Chinese concurrentie.

Clinton: status-quo, met hier en daar winnaars en verliezers

De Republikeinen mogen dan wel geassocieerd worden met een bedrijfsvriendelijk beleid, de Democratische presidenten zijn historisch gezien het gunstigst voor de beurzen en de economie. Hillary Clinton kan zich alvast optrekken aan de vaststelling dat de Amerikaanse aandelenmarkt sinds 1929 een gemiddeld jaarrendement van 14,7 procent neerzette onder Democratische presidenten, tegenover amper 5,4 procent voor Republikeinse presidenten. Ook de economie groeit aanzienlijk sneller onder Democraten. Alleen lijkt het erop dat externe factoren – de olieprijs, de wereldeconomie, het monetaire beleid – daarin de hoofdrol spelen. Dat de Amerikaanse aandelenbeurs met 4 procent zou stijgen bij een zege van Clinton – zoals Macroeconomic Advisers schat – is vooral te danken aan de opluchting dat Trump het dan niet haalt.

Voor specifieke sectoren zal de naam van de president wel degelijk een impact hebben, analyseerde de vermogensbeheerder Fidelity in een rapport. Er zijn winnaars en verliezers. Als supporter van groene energie zullen groenestroombedrijven mogelijk een boost krijgen onder Clinton. Olieproducenten zijn het kind van de rekening: Clinton wil de Amerikaanse olieconsumptie met een derde terugdringen over een periode van acht jaar, onder meer door te snoeien in subsidies voor oliebedrijven.
De farmasector dreigt een andere verliezer te worden. Clinton belooft paal en perk te stellen aan de soms arbitraire en forse prijsstijgingen voor sommige medicijnen. Hoe ver ze daarin gaat, hangt af van de houding in het Congres. Gezondheidsverstrekkers kunnen profiteren van Clintons steun voor Obama’s uitbreiding van de ziekteverzekering. De gevolgen voor de banksector zijn minder duidelijk . Clinton wil de financiële hervorming van Dodd-Frank intact houden, terwijl Trump die regelgeving net wil afvoeren of fors bijsturen. Over het opbreken van te grote banken spreekt Clinton zich niet uit, ondanks de druk van de linkervleugel in haar partij.

De verkiezing van Clinton zal sowieso het minste deining veroorzaken. Omdat ze grotendeels de lijn van Obama volgt, verwachten analisten eerder een status-quo. Omdat ze waarschijnlijk met een Republikeins Huis van Afgevaardigden te maken krijgt, zal haar bewegingsruimte sowieso niet erg groot zijn. Clinton toont zich wel een pak protectionistischer dan Obama, maar niemand verwacht dat ze zover zal gaan als Trump.

Ondernemers

‘Trump is een fantastische marketeer’
Kurt Staelens, de oprichter van de internetwinkel Proxis, woont sinds enkele maanden in Chicago. Hij is er directeur home & footwear bij de Amerikaanse retailreus Sears. ‘Ik ben ervan geschrokken hoe sterk de verkiezingen hier leven’, zegt Staelens. ‘Iedereen kijkt naar het debat tussen de kandidaten.’

‘Trump is een fantastische marketeer van zijn eigen merk. Topgebouwen in allerlei steden dragen de naam van Trump, zonder dat hij er eigenaar van is. De Amerikanen bekijken hem als een succesvolle zakenman terwijl daar niets van aan is. Hillary Clinton verdient dan weer respect omdat ze er na zoveel decennia nog altijd staat. Maar de Amerikanen zijn beide kandidaten nogal beu. Het is voor velen kiezen tussen de pest en de cholera.’

Staelens heeft vragen bij de financiële haalbaarheid van het programma van Trump. ‘Clinton is eerlijk over haar programma, zowel over de inkomsten als over de uitgaven. Ze wil de belastingen eerlijker maken.
Trump doet grote beloftes, maar zijn programma gaat enkel over de uitgaven. Hij heeft veel gekke ideeën. Die kunnen jobs opleveren, in de luchtvaart of in de defensie. Op korte termijn kan de Amerikaanse economie een positief effect voelen van de verkiezing van Trump. Maar dat zal ten koste gaan van de schuld op lange termijn. Als Trump wint, zal de Amerikaanse schuldgraad nog verder stijgen.’

Volgens Staelens zullen buitenlandse ondernemers de impact van de verkiezingsuitslag voelen. ‘Trump is behoorlijk populistisch. Hij zal de onderhandelingen over de internationale handelsverdragen stilleggen. Er kunnen ook fiscale stimulansen komen voor Amerikaanse producten, waardoor producten uit Europa minder interessant worden. Trump speelt in op de discussie die suddert in de maatschappij. Ook Clinton kan die onderstroom in de samenleving niet negeren.’

‘Clinton zal niet overprotectionistisch regeren’

De Amerikaanse advocaat Howard Liebman is al decennialang partner bij het advocatenkantoor Jones Day in Brussel. Hij volgt de verkiezingen in zijn thuisland goed op. ‘Het is een zeer ongewone campagne omdat een van de kandidaten geen professionele politicus is’, zegt hij.

‘Het probleem bij Trump is dat we niet weten wat hij denkt’, vindt Liebman. ‘Hij verandert zijn standpunten afhankelijk van zijn toehoorders. Veel mensen kiezen voor Trump omdat ze hun job verloren hebben of uit angst door de goedkope producten uit China. Maar voor die mensen heeft Trump nooit interesse getoond. Hij zal het land leiden zoals zijn bedrijf, met de nodige rechtszaken.’

‘In de VS kan de president de agenda en de toon zetten, maar hij heeft niet alle macht’, beklemtoont Liebman, die ook voorzitter van de Amerikaanse kamer van koophandel in België is. ‘Hillary Clinton begrijpt dat ze een compromis moet maken met het parlement. Als Trump wint, doet hij wat hij wil, hoe klein zijn voorsprong ook is.’

Op handelsgebied vindt Liebman beide kandidaten populistisch . ‘Clinton was eerst voor het Trans-Pacific-akkoord (met twaalf grote handelslanden, red.) , maar nu niet meer. Trump vindt alle handelsakkoorden slecht. Als Trump verkozen wordt, zal hij de bestaande handelsverdragen en onderhandelingen stopzetten. Clinton zou misschien de onderhandelingen op kleinere schaal voortzetten, door de invoerrechten te verlagen. Dat ligt minder gevoelig. Dan kunnen Belgische bedrijven makkelijker zaken verkopen in de VS.’

Toch is de impact van president Trump volgens de advocaat moeilijk in te schatten. ‘We weten niet wat er gebeurt als Trump wint. Hillary Clinton heeft een trackrecord. Ze heeft ervaring als minister en senator en ze is een centriste. Ze wil niet te ver gaan met de vrijhandel omdat een deel van de bevolking dat nadelig vindt. Maar ze weet ook dat ze niet overprotectionistisch kan regeren.’

Reacties

Reacties

Geef een reactie