9 C
Amsterdam
dinsdag, november 21, 2017
Als Groenland smelt zijn wij de lul

Als Groenland smelt zijn wij de lul

859
0
DELEN

Het klimaat verandert, de aarde warmt op. Zo veel is duidelijk. Maar als de poolkappen smelten, betekent dat meer dan een stijging van de zeespiegel. Ook het ecosysteem rond de polen zal hevig veranderen. Maar hoe?

Aan de Universiteit van Wageningen houdt Scheffer zich bezig met intensief onderzoek naar zogenoemde kantelpunten – een ingrijpende, relatief snelle en meestal onomkeerbare verandering. Hoewel deze kantelpunten door alle disciplines te vinden zijn, zijn ze vooral heel duidelijk aanwezig in het klimaat.

 IJs groeit niet zomaar aan

Scheffer vertelt onder andere over de poolkappen. Als deze smelten is er ook sprake van een kantelpunt. Het is dan ontzettend moeilijk dit weer om te draaien. Scheffer: ‘Het laten aangroeien van ijs gaat met sneeuwbuien. Momenteel ligt er drie kilometer dik ijs op Groenland: je bent millennia verder voor je dat met sneeuwbuitjes weer hebt opgebouwd.’

Op Antarctica is het winterseizoen het moment waarop het ijs aangroeit. In de zomerperiode smelt het ijs juist. Een zeer precair ecosysteem kan bestaan dankzij deze verschillende ijsperiodes. En juist dit ecosysteem staat onder druk. De mondiale gemiddelde temperatuur is de afgelopen tijd gestegen met ongeveer één graad, maar de temperatuur op Antarctica stijgt veel keer sneller: met ongeveer 2,5 graad. Dat heeft als gevolg dat de ijslaag in de zomer sneller smelt en in de winter minder snel aangroeit.

Toendra lijdt onder warme wind

Voor organismen die onder het ijs leven heeft dit invloed op de hoeveelheid beschikbare zonnestraling die gebruikt kan worden voor fotosynthese. Dunnere en lagere ijskappen zorgen voor veranderingen in de samenstelling en hoeveelheid van organismen die aan fotosynthese doen. Dit beïnvloedt de stroom van koolstof door het ecosysteem.

Ook de warmere winden die over de toendra blazen, hebben zo hun impact op het gebied. Het kan zelfs dramatisch zijn voor het ecosysteem, om verschillende redenen. Het zomerklimaat op Antarctica ligt dicht tegen het vries- en smeltpunt aan. Waar een temperatuur onder het vriespunt zorgt voor een droog klimaat, is het boven het vriespunt juist nat. Verschillende onderdelen van het ecosysteem zijn afhankelijk van dit instabiele klimaat. Als de balans naar één kant doorslaat, kan dat dramatische gevolgen hebben.

Biodiversiteit is in gevaar

Daarnaast lijkt Antarctica op een eiland, met een beperkte hoeveelheid toendra om op te leven. Een plotselinge verandering in de temperatuur kan ervoor zorgen dat delen van het gebied onleefbaar worden voor bepaalde soorten. En hoe langer deze opwarming aanhoudt, hoe moeilijker het wordt het proces te stoppen. Juist dan spreken we van een kantelpunt.

Het eiland verliest per jaar ongeveer 19 kubieke kilometer meer ijs dan wetenschappers tot nu toe dachten.

Daarmee werd het jaarlijkse ijsverlies ongeveer 7 procent te laag ingeschat.

Dat melden onderzoekers van Ohio State University in het wetenschappelijk tijdschrift Science Advances.

GPS

De wetenschappers kwamen tot hun bevindingen door de omvang van de ijsmassa op Groenland zeer nauwkeurig te berekenen met behulp van een GPS-systeem.

Tot nu toe werd de ijskap op Groenland in kaart gebracht met computersimulaties en zwaartekrachtmetingen. Bij deze berekeningen werd er echter geen rekening gehouden met een fenomeen dat door geologen ‘postglaciale opheffing’ wordt genoemd.

Als een ijskap smelt, wordt er steeds minder druk uitgeoefend op de bodem onder het ijs. Daardoor komt de aardkorst in zo’n gebied iets omhoog. Op dit moment is er op Groenland ook sprake van postglaciale opheffing.

Foutje

De bodem van Groenland is op sommige plekken zo ver omhoog gekomen dat er onderin de ijskap nu rotsen zijn te vinden op plekken waar vroeger ijs lag. In de oude computermodellen worden deze rotsen meegeteld als ijs.

De nieuwe berekeningen compenseren dat foutje. “Ze laten zien dat het ijsverlies steeds groter wordt”, verklaart hoofonderzoeker Michael Bevis op nieuwssite Phys.org. “Het is best angstaanjagend.”

 

Reacties

Reacties

Geef een reactie